Begroting Volksgezondheid, Welzijn en Sport, eerste termijn Kamer

14 oktober 2026, begroting - De Kamer bespreekt de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor 2027.

Betaalbaarheid, zorgfraude en preventie: over deze en andere onderwerpen debatteren de woordvoerders in de eerste termijn van de VWS-begrotingsbehandeling.

Toekomstbestendigheid en betaalbaarheid

Het stelsel piept en kraakt door hoge kosten, vergrijzing, een grote zorgvraag en verder oplopende personeelstekorten, ziet Poortman (CDA). Hij roept de minister op om haast te maken met de hervorming van het zorgstelsel.

Kijken we niet te veel naar wat de grote overheid zou moeten regelen en betalen, en veel minder naar onze eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid? Coenradie (JA21) wil de zorg beschikbaar houden voor wie die het hardst nodig heeft.

Personeel en mantelzorgers

Hoge verzuimcijfers en hoge uitstroom van zorgmedewerkers komen vaak door ontevredenheid over het management, zegt Van Houwelingen (FVD). Medewerkers laten meebeslissen over de organisatie kan de uitstroom halveren, benadrukt hij.

In Nederland combineren 2 miljoen mensen een betaalde baan met zorg voor een naaste, zegt Tijmstra (CDA). Ze juicht het toe dat het kabinet de haalbaarheid van betaalde mantelzorg wil onderzoeken. Van Brenk (50PLUS) wil niet dat de hulp die een mantelzorger krijgt, afhangt van de gemeente waarin die woont.

Zorgfraude

We moeten de zorg beschermen tegen zorgcriminelen die verdienen aan kwetsbare mensen, zegt Bushoff (PRO). In zijn initiatiefwetsvoorstel om zorgfraude tegen te gaan, stelt hij voor de integriteitstoets uit de Wet Bibob ook in de zorg toe te passen.

Van patiënten verlangt de regering steeds meer, zegt Van Meetelen (PVV), maar fraudeurs hebben vrij spel. Als we deze criminelen stoppen, kunnen veel bezuinigingen vervallen. Waar blijven de harde maatregelen? Claassen (Groep Markuszower) wil dat het geld dat is teruggehaald van zorgfraudeurs ook echt teruggaat naar de zorg.

Preventie en gezondheid

Synhaeve (D66) wijst erop dat Nederland vroeger in de top stond van de levensverwachting, maar nu niet meer. Om dat weer te bereiken moeten we anders durven denken. Beweging en afslankmedicatie kunnen volgens haar helpen.

Het is goed dat er meer aandacht is voor een gezonde levensstijl, zegt Verkuijlen (VVD), ook bij het voorkomen van overgewicht. Maar hij mist aandacht voor het gebruik van verdovende middelen, dat vaak ernstige fysieke schade veroorzaakt.

Zorg moet gericht zijn op preventie en problemen aanpakken bij de bron, vindt Kostić (PvdD). Geld voor verbetering van de gezondheid zou opgehaald moeten worden bij vervuilende en ziekmakende bedrijven.

Specifieke groepen en toegankelijkheid

Kwetsbare "vergeten groepen" krijgen te vaak niet de zorg die ze nodig hebben, betoogt Westerveld (PRO). Ze vraagt specifiek aandacht voor de lange wachtlijsten in de ggz, daklozen en mensen met een beperking.

Er moet meer aandacht komen voor vrouwspecifieke en -sensitieve aandoeningen zoals endometriose, vindt Wendel (VVD). Wetenschappelijke kennis moet breder worden verspreid, met name naar huisartsen, om de diagnosetijd te verlagen.

Gezinnen hebben recht op meer kraamzorg dan er nu meestal geleverd wordt, constateert El Abassi (DENK). Hij pleit voor een lagere of geen eigen bijdrage.

Mensen buiten de Randstad betalen belasting, werken net zo hard en betalen dezelfde zorgpremie, maar als zij zorg nodig hebben, zijn er minder huisartsen en is het ziekenhuis verder weg, stelt Wiersma (BBB) vast. Ze wil dat artsen in en voor de regio's worden opgeleid waar de tekorten het grootst zijn.

Kansrijke Start en abortus

In sommige wijken overlijden baby's meer dan twee keer zo vaak als elders, zegt Vliegenthart (PRO). Zij pleit daarom voor een wijkgerichte aanpak in het programma Kansrijke Start om de toegang tot kraamzorg in kwetsbare wijken te verbeteren.

Van Dijk (SGP) en Bikker (ChristenUnie) willen 23,2 miljoen extra besteden aan Kansrijke Start. Dit geld moet vooral gaan naar moeder-kindhuizen, organisaties die onbedoeld zwangere vrouwen ondersteunen en een fonds voor vrouwen die onbedoeld zwanger zijn geraakt.

Kops (PVV) zet vraagtekens bij late abortussen, uitgevoerd tussen 22 en 24 weken. Hij wil bij een sociale indicatie de grens bij 22 weken leggen, ook omdat het vaak gaat om baby's die (bijna) levensvatbaar zijn. Van Meijeren (FVD) hekelt het beleid bij extreme vroeggeboorte. Hij vindt dat er dan meer zorg geboden kan worden en denkt dat dit niet gebeurt door knelpunten met de abortuswetgeving.

Langdurige zorg

Maeijer (PVV) wijst op misstanden in de langdurige zorg. Ze vreest dat die alleen maar zullen verergeren, omdat de regering de rekening vooral neerlegt bij mensen die zorg nodig hebben: ouderen, gehandicapten en chronisch zieken. 

Goede ouderenzorg is beschaving, zegt Dobbe (SP). Zij constateert dat veel ouderen zich eenzaam voelen door het beleid om hen langer thuis te laten wonen. Ze vreest daarom de gevolgen van voorgenomen zorgbezuinigingen. Kamerlid Keijzer wijst op het belang van huishoudelijke hulp en ondersteuning om langer thuis te kunnen wonen, want die kan signalen opvangen en zien of het goed gaat.

Moinat (Groep Markuszower) heeft bezwaar tegen de voorgenomen bezuinigingen op de gehandicaptenzorg, de eigen bijdrage voor de wijkverpleging en de inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage voor Wmo-hulp, omdat die optelt voor mensen die verschillende vormen van ondersteuning nodig hebben.

Weerbare zorg

Cyberveiligheid bij zorginstellingen is cruciaal voor een weerbare zorg, vindt Vervuurt (D66). Hij wil daarom dat Z-CERT, het expertisecentrum voor cybersecurity in de zorg, in 2027 doorgaat met risicoscans. Ook pleit hij voor het aanhouden van meer voorraden van medische hulpmiddelen.

De behandeling van de begroting gaat op 15 oktober verder met de reactie van ministers Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) op de inbreng van de woordvoerders.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.

Kijk debatten terug via Debat Direct