Begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid afgerond

19 maart 2026, begroting - De Kamer bespreekt met de ministers Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en Aartsen (Werk en Participatie) de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 2026.

Een sterk land laat niemand langs de kant staan, zegt Vijlbrief. Hij streeft naar een sociale zekerheid die mensen niet opsluit in een uitkering maar stimuleert om aan de slag te gaan. Het is belangrijk dat zo veel mogelijk mensen meedoen en bijdragen, benadrukt Aartsen, ook om onze hoge welvaart te behouden.

WIA

De instroom in de WIA valt tegen, zegt Vijlbrief, de wachtlijsten voor een keuring lopen op en de uitgaven zijn fors hoger dan verwacht. Het systeem dreigt volgens de minister vast te lopen. Het afschaffen van de IVA-uitkering is een manier om het weer meer uitvoerbaar en betaalbaar te maken.

Mensen die ziek of arbeidsongeschikt zijn, worden slachtoffer van de keuzes van het kabinet, vindt Dijk (SP). Hij wil de problemen oplossen door de uitvoering te verbeteren, bijvoorbeeld door meer keuringsartsen aan te nemen. Maar daarvan kunnen we geen blik opentrekken, reageert Vijlbrief.

Jonge vrouwen vallen relatief vaak uit op de arbeidsmarkt, stelt Neijenhuis (D66) vast. Hij spoort de regering aan om meer inzicht te krijgen in de oorzaken en te zoeken naar mogelijkheden om uitval te voorkomen.

Maximumdagloon

Het maximumdagloon bepaalt het plafond van veel uitkeringen. Het kabinet denkt erover om dit te verlagen. Bestaande gevallen komen zo in de problemen, waarschuwt Flach (SGP), want mensen zijn financiële verplichtingen aangegaan. Het is ongewenst dat ouders financieel worden gestraft voor de geboorte van een kind, zegt Ceder (ChristenUnie), doordat hun verlofuitkering daalt.

Bij het uitwerken van de verlaging zullen we alternatieven bekijken, zegt Vijlbrief. Een uitgangspunt daarbij is voor hem dat de arbeidsmarktpositie van vrouwen niet zou mogen verslechteren.

AOW

Waarom wil het kabinet de AOW-leeftijd sneller verhogen, vraagt Patijn (GroenLinks-PvdA) zich af, terwijl de betaalbaarheid juist beter is dan eerder verwacht? Van Brenk (50PLUS) is het met haar eens. Ze wijst erop dat AOW-premies voor een deel weer worden teruggegeven via heffingskortingen.

Het kabinet maakt een pas op de plaats bij het verhogen van de AOW-leeftijd, zegt Vijlbrief, maar de maatregel gaat nog niet van tafel. Kijk ook naar alternatieven zoals het uitbreiden van vroegpensioen of het flexibeler maken van de pensioenleeftijd, suggereert Michon-Derkzen (VVD).

Werk

Mensen hebben al WW-premie betaald, zegt Moinat (Groep Markuszower). Daarom is het onrechtvaardig om de duur van hun uitkering te beperken.

Vijlbrief wil in gesprek gaan met de sociale partners. Maar het verkorten van de WW-uitkering past in het streven om mensen sneller van werk naar werk te begeleiden, zegt Vijlbrief. Hij is het eens met Van Ark (CDA) dat Leven Lang Ontwikkelen daarin een centrale rol zou moeten spelen.

Werk moet de basisoptie zijn, zegt Aartsen: we hebben in alle sectoren werknemers nodig. Daarom mogen we mensen nooit afschrijven. Ook mensen met een beperking of in de bijstand kunnen vaak nog een bijdrage leveren.

Werk geeft perspectief en eigenwaarde, benadrukt De Beer (VVD). Hij denkt dat mensen in de WIA en Wajong vaak niet (meer) gaan werken omdat ze bang zijn om de zekerheid van een uitkering kwijt te raken. Hij wil deze drempel wegnemen door hun een terugvaloptie te geven als (meer) werken toch niet lukt.

Integratie en inburgering

Ook bij de inburgering moet werk de basis worden, zegt Aartsen. Meer statushouders moeten volgens hem een baan krijgen. Mulder (PVV) heeft dit al te vaak gehoord en gelooft er niet meer in: doe gewoon de grenzen dicht.

Hoe zorgen we ervoor dat gemeenten de taaleis in de Participatiewet gewoon toepassen? Ceulemans (JA21) spoort de minister aan om met name "linkse gemeentebesturen" hierop aan te spreken. We gaan hierover met de gemeenten in gesprek, zegt Aartsen: wetten moeten gewoon worden uitgevoerd.

Koopkracht en armoede

Zorg ervoor dat er op tijd een energienoodfonds is voor mensen die hun energierekening niet kunnen betalen, vraagt Lahlah (GroenLinks-PvdA). Deze ondersteuning moet actief zijn voor de winter invalt, beaamt Vijlbrief, die bezig is om de verschillende opties af te wegen.

Biekman (D66) vraagt aandacht voor het sociaal minimum op de BES-eilanden. Dit zou wat haar betreft, net als in Europees Nederland, iedere vier jaar herijkt moeten worden.

Het kabinet is van plan om het minimumjeugdloon te verhogen. Doe dat per 1 januari 2027 in lijn met de eerder aangenomen motie daarover, zegt Dassen (Volt), zodat jongeren voldoende geld hebben om hun rekeningen te betalen.

De definitie van armoede is aangepast, stelt Hamstra (CDA) vast, waarna het aantal mensen in armoede daalde. Zijn mensen de armoede uit gedefinieerd? Volgens Vijlbrief zijn er meer gegevens nodig om dat goed te kunnen beoordelen.

Zzp'ers

Veel zzp'ers zijn onzeker over de wetgeving over en de handhaving op schijnzelfstandigheid, constateert Ergin (DENK). Hoe zorgt het kabinet voor een "zachte landing"?

Publiekscampagnes en het beter informeren van werkgevers kunnen helpen om binnen de wet te blijven, zegt Aartsen. In april komt hij met een brief waarin hij uiteenzet hoe hij rust en duidelijkheid wil scheppen.

De behandeling van de begroting begon op 11 maart met de inbreng van de woordvoerders. De Kamer stemt op 24 maart over de begroting en de ingediende moties.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct.