Begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid, eerste termijn Kamer

11 maart 2026, begroting - De Kamer bespreekt de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 2026.

Bezuinigingen op en hervorming van de sociale zekerheid, armoede en het functioneren van de arbeidsmarkt. In hun eerste termijn debatteren de woordvoerders over deze en andere onderwerpen.

Bezuinigingen

Het nieuwe kabinet hakt met de botte bijl in op werknemersrechten, concludeert Patijn (GroenLinks-PvdA). De voorgestelde bezuinigingen op WW, WIA en AOW tasten in haar ogen de kern aan van ons solidaire stelsel aan. De kabinetsplannen zorgen voor veel onzekerheid, stelt Ergin (DENK) vast. Wat gaat er door en wat ligt niet meer op tafel?

Tegenslag zou niet mogen leiden tot grote onzekerheid, zegt Dassen (Volt). Daarom is het belangrijk dat er een goed sociaal vangnet is. Maar de bezuinigingen van het kabinet leiden ertoe dat dit er voor kwetsbare groepen nog onvoldoende is. Moinat (Groep Markuszower) denkt er net zo over: niemand in Nederland zou in onzekerheid mogen leven.

Hoe verzin je het om te bezuinigen om mensen die niet meer kunnen werken? Mulder (PVV) laakt de bezuinigingen op de AOW en de WIA. Deze "asociale" plannen maken de overheid in zijn ogen onbetrouwbaar.

Mensen moeten kunnen stoppen met werken wanneer ze nog een aantal gezonde jaren overhebben, vindt Van Brenk (50PLUS), en daarom is verhoging van de AOW-leeftijd onwenselijk. Dat de AOW niet houdbaar zou zijn, klopt in haar ogen niet.

Het kabinet moet wel bezuinigingen op de sociale zekerheid, stelt Van Houwelingen (FVD) vast. Omdat het akkoord is gegaan met de hogere NAVO-norm, niets doet aan de massa-immigratie en miljarden verspilt aan klimaatbeleid en de oorlog in Oekraïne.

Stelselhervorming

De wachtlijsten voor WIA-keuringen zijn veel te lang en de instroom is veel hoog, benadrukt Neijenhuis (D66). Om geen problemen door te schuiven moeten we volgens hem nu ingrijpen, waarbij wel belangrijk is dat "iedereen het mee kan maken". Hij pleit ook voor meer onderzoek naar de oorzaken van de hoge instroom.

Het arbeidsongeschiktheidsstelsel is te complex geworden, denkt De Beer (VVD), en stimuleert mensen onvoldoende om weer aan het werk te gaan. Hij denkt dat vereenvoudiging van regelingen en goede begeleiding ervoor kan zorgen dat mensen vaker een nieuwe baan vinden.

Hervormingen zijn onontkoombaar, denkt ook Ceulemans (JA21). Hij wacht af hoe het kabinet de plannen uitwerkt. Het is terecht dat het kabinet kijkt naar de houdbaarheid van het sociale stelsel, vindt Flach (SGP). Maar daarbij moet er wel oog zijn voor kwetsbaren: de menselijke maat mag nooit uit het oog worden verloren.

Arbeidsmarkt

Mensen zijn te afhankelijk geworden van uitkeringen en toeslagen, zegt Kamerlid Keijzer, waardoor het niet aantrekkelijk genoeg is om (meer) te gaan werken. Zij spoort het kabinet daarom aan concrete plannen te maken om het stelsel van toeslagen, uitkeringen en belastingen te wijzigen.

Werk zorgt voor inkomen, zingeving en sociale contacten, betoogt Michon-Derkzen (VVD). Voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen aan de slag gaan en dat we meer en slimmer gaan werken.

Leven Lang Ontwikkelen moet een centrale plek krijgen in het arbeidsmarktbeleid, betoogt Van Ark (CDA). We moeten het beschikbare geld daarvoor wat haar betreft slim inzetten, zodat het terechtkomt bij de groepen die het nodig hebben.

Armoede en ongelijkheid

Als land zijn we de afgelopen jaren steeds rijker geworden, betoogt Dijk (SP), maar van die "grotere koek" gaat steeds minder naar de lonen en steeds meer naar de winsten. Het kabinetsbeleid met de bezuinigingen op sociale zekerheid vergroot die ongelijkheid.

Armoede is geen natuurverschijnsel, zegt Lahlah (GroenLinks-PvdA), maar het gevolg van politieke keuzes. Veel kinderen groeien op in gezinnen met te weinig geld en jonggehandicapten worden het slachtoffer van onrechtvaardig beleid.

De afgelopen jaren zijn stappen gezet om armoede te verminderen, zegt Biekman (D66). Maar mensen moeten de mogelijkheden wel kunnen vinden en gebruiken. In de praktijk verdwalen mensen in het oerwoud aan regelingen. Het kan volgens haar helpen als de verschillen tussen gemeenten kleiner worden. Ook Hamstra (CDA) wil regelingen meer uniformeren. Daarnaast vraagt hij zich af of we voldoende zicht hebben op alle groepen die in armoede leven.

Er wordt enorm veel geld verdiend in de schuldenindustrie, stelt Ceder (ChristenUnie) vast, bijvoorbeeld met boetes, hoge rente en incassokosten. De kosten hiervan worden volgens hem op de samenleving afgewenteld. In een initiatiefnota heeft hij plannen uitgewerkt om dit te veranderen.

Emancipatie

Het regeerakkoord is niet goed voor de emancipatie van vrouwen, zegt Moorman (GroenLinks-PvdA). Een goed voorbeeld is in haar ogen de bevalboete. Gaat die inderdaad van tafel?

De behandeling van de begroting gaat op 19 maart verder met de reactie van de ministers Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en Aartsen (Werk en Participatie) op de inbreng van de woordvoerders.

Zie ook

  • Het overzicht van de laatste debatten in het kort
  • De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
  • Kijk debatten terug via Debat Direct