Begroting Defensie afgerond

8 oktober 2026, begroting - Minister Yeşilgöz en staatssecretaris Boswijk van Defensie reageren op de inbreng van de Kamer op de begroting van hun ministerie voor 2027.

We mogen niet naïef zijn, zegt minister Yeşilgöz: vrijheid, veiligheid en vrede bestaan niet zonder kracht. Het kabinet wil daarom veel geld uittrekken voor Defensie. Het investeert in het versterken van de krijgsmacht, in de Nederlandse defensie-industrie en in de weerbaarheid van de samenleving. "Onze manier van leven is alleen houdbaar als we bereid zijn om daar offers voor te brengen", zo drukt ze de Kamer op het hart.

Investeringen

Nederland heeft lange tijd te weinig uitgegeven aan defensie, vindt De Groot (VVD). Daarom wil hij in de wet vastleggen dat Nederland 3,5% van het bruto binnenlands product per jaar uitgeeft aan defensie. Het kabinet werkt al aan zo'n wet, laat de minister weten. Zo gaat er ook in de toekomst genoeg geld naar defensie, hoopt ze.

Oekraïne

Het kabinet wil 700 miljoen euro aan steun voor Oekraïne eerder beschikbaar maken. Maar de Russische aanvallen worden snel heviger, ziet Dassen (Volt). Kan het kabinet het bedrag verhogen? Minister Yeşilgöz zegt dat Nederland al heel veel doet voor Oekraïne. Meer geld eerder geven is volgens haar de komende jaren financieel geen optie.

Volgens Dobbe (SP) zorgen meer wapens niet vanzelf voor vrede. Zij denkt dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne uiteindelijk door onderhandelingen zal stoppen. Waarom doet het kabinet zo weinig aan diplomatie? De minister is het ermee eens dat onderhandelingen uiteindelijk nodig zijn. Oekraïne en Europa moeten daarbij een sterke positie hebben. Daarvoor is nu steun aan Oekraïne nodig, zegt zij.

Jagtenberg (D66) wijst erop dat veel Oekraïense F-16's niet kunnen vliegen door problemen met het onderhoud. Kan Nederland Oekraïne daarbij helpen? De minister laat weten dat Nederland dit al doet.

Iran

Premier Jetten heeft onlangs gesproken met de Iraanse president Pezeshkian. Boon (PVV) wil weten waarom de premier de betrokkenheid van Iran bij antisemitische aanvallen in Nederland toen niet heeft veroordeeld. De minister legt uit dat niet alles wat tijdens diplomatieke gesprekken wordt gezegd, naar buiten komt. Ze kan niet vertellen wat de premier precies heeft besproken.

Europa en de NAVO

Turkije heeft een nieuw defensiepact met Pakistan en Saudi-Arabië, zegt Van Dijk (SGP). Maar Turkije is ook lid van de NAVO. Hoe kijkt het kabinet daarnaar? De minister zegt dat veel landen op zoek zijn naar nieuwe samenwerkingen. Volgens haar is en blijft Turkije een belangrijke NAVO-bondgenoot en strategische partner voor Europa.

Volgens Piri (PRO) is Nederland voor defensie te afhankelijk van de Verenigde Staten. De VS lijken zich steeds minder in te zetten voor de NAVO. Wil het kabinet Nederland minder afhankelijk maken van de VS? Yeşilgöz zegt dat strategische autonomie het doel is. De NAVO blijft de belangrijkste basis voor onze veiligheid. Het kabinet wil zo veel mogelijk defensiespullen in Nederland en Europa kopen.

Nederland is voor inlichtingen afhankelijk van landen buiten Europa, stelt Belhirch (D66) vast. De coalitie heeft afgesproken om een Europese versie van Five Eyes op te zetten. Hoe gaat het daarmee? Het kabinet werkt eraan, zegt de minister, maar ze kan in het openbaar niet meer informatie geven.

Nanninga (JA21) wil weten hoe de belangen van Nederland passen bij onze verplichtingen aan de NAVO. Volgens haar is niet duidelijk genoeg wat de Nederlandse doelen voor onze eigen verdediging zijn. Ons nationaal belang staat op één, benadrukt minister Yeşilgöz, maar NAVO-belangen zijn ook onze belangen. Nederland bouwt aan een krijgsmacht die zowel nationaal als voor het NAVO-bondgenootschap kan worden ingezet.

Personeel

Lid Keijzer waarschuwt dat Nederland kapotgaat aan de "wokebingo". Ze vindt dat militairen moeten worden geselecteerd op hun kwaliteiten. Kwaliteit staat altijd bovenaan, zegt de staatssecretaris. Defensie maakt geen verschil op basis van afkomst, geslacht, huidskleur of geloof. Wel vindt hij het belangrijk dat er bij Defensie mensen met verschillende achtergronden werken.

Volgens Ten Hove (Groep Markuszower) vinden de vrouwen bij Defensie met wie zij spreekt het niet belangrijk dat er meer vrouwen komen. Volgens haar werkt de krijgsmacht nu al goed. De staatssecretaris zegt dat Defensie juist meer vrouwen nodig heeft. Het kabinet werkt daarom aan plannen om meer vrouwen bij Defensie te krijgen.

Struijs (50PLUS) vraagt aandacht voor mensen die net met pensioen zijn gegaan bij Defensie, maar daarna weer willen werken. Wat doet het kabinet met deze groep? Staatssecretaris Boswijk zegt dat militairen nu langer kunnen doorwerken. Hij hoopt dat Defensie zo meer ervaren militairen kan behouden.

Als Defensie groeit, zijn er volgens Grinwis (ChristenUnie) ook meer geestelijk verzorgers nodig. Hij vraagt het kabinet om het aantal geestelijke verzorgers mee te laten groeien met de rest van het personeel. De staatssecretaris zegt dat toe.

Jongeren

Het kabinet denkt erover na jongeren te verplichten om de Defensie-enquête in te vullen. Zo hoopt het kabinet dat Defensie meer personeel krijgt.

Van Baarle (DENK) is bezorgd over de gevolgen als jongeren de enquête niet invullen. Kunnen zij daar in de toekomst een boete of gevangenisstraf voor krijgen? Als individu moet je wat voor de samenleving terugdoen, vindt Nanninga (JA21). Als het nodig is, is zij voor een opkomstplicht. Ze vraagt het kabinet om mensen meer bewust te maken van hun plichten als burger.

Staatssecretaris Boswijk sluit een boete of gevangenisstraf nog niet uit. Hij komt binnenkort met een voorstel over nieuwe verplichtingen.

Cyberoorlogsvoering wordt steeds belangrijker, ziet Van Lanschot (CDA). Hij vraagt het kabinet om een opleiding tot cyberofficier op te zetten. De staatssecretaris wil dat doen.

Vertrouwelijke informatie

Het kabinet stuurt steeds meer informatie over defensie vertrouwelijk naar de Kamer, aldus de Algemene Rekenkamer. Volgens Bolhuis (PRO) maakt dat een openbaar debat moeilijk. Wil de minister de informatievoorziening beter maken? Yeşilgöz legt uit dat Nederland in een grijs gebied tussen oorlog en vrede zit. Daardoor kan het kabinet niet alle informatie openbaar maken. Ze wil samen met de Kamer zoeken naar een goede oplossing.

De behandeling van de begroting begon op 6 oktober met de inbreng van de woordvoerders. De Kamer stemt op 13 oktober over de tijdens het debat ingediende moties en op een later moment over de begroting.

Zie ook:

Het overzicht van de laatste debatten in het kort
De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
Kijk debatten terug via Debat Direct