Algemene Financiële Beschouwingen afgerond

1 oktober 2026, begroting - Minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg van Financiën beantwoorden vragen van de woordvoerders over de aangepaste begroting. Ze proberen alsnog steun te vinden voor hun begroting.

De bewindspersonen reageren op de inbreng die de financieel specialisten van de Kamer in de eerste termijn van de Algemene Financiële Beschouwingen leverden. Hete hangijzers zijn hervormingen van de sociale zekerheid en box 3, en het ontzien van kleine spaarders en beleggers.

Begrotingen

Het kabinet zoekt voor de begrotingen naar breed draagvlak, zowel links als rechts in de Kamer, zegt Heinen. Er moet fors geïnvesteerd, bezuinigd en hervormd worden, waarschuwt hij. Dat vraagt volgens de minister om een nieuwe begrotingssystematiek en om samenwerking met en in de Kamer.

Eerenberg benadrukt het belang van de overheidsfinanciën. Het gaat om het hart van de overheid: de machinekamer van waaruit wordt gewerkt aan het oplossen van maatschappelijke problemen.

Stultiens (PRO) voorziet een najaar vol onrustige miniformaties door de steeds wisselende meerderheden die het kabinet beoogt. De keuzes die het kabinet maakt, kunnen inzichtelijker gemaakt worden door een baten-lastensysteem te hanteren in de begroting, denkt Oosterhuis (D66). Er wordt telkens naar dekking gezocht, maar wanneer gaat het kabinet eindelijk eens snijden in de uitgaven, vraagt Al Biyati (FVD) zich af.

Bezuinigingen

Kunnen gemeenten en andere bestuursorganen er voorlopig van uitgaan dat zij volgend jaar geen "bezuinigingsgranaat" krijgen, wil Flach (SGP) weten doordat zij minder geld krijgen. Hoogeveen (JA21) vraagt zich af wat het kabinet doet als de polder niet tot een toereikend akkoord komt. Kamerlid Keijzer vindt het rommelig dat er mogelijke bezuinigingen ingeboekt worden op Onderwijs die de minister van OCW niet uit wil voeren.

Heinen wijst erop dat we met vergrijzing zitten en dat er zorgen leven bij werkgevers en werknemers over de toegankelijkheid en betaalbaarheid van sociale voorzieningen. Het is nu aan de polder om tot een sociaal akkoord te komen, stelt de minister. En als die niet levert, staan we aan de lat voor grote hervormingen.

Box 3

De hervorming van box 3 in het belastingstelsel is een langslepend dossier dat bij elk kabinet weer tot problemen leidt, schetst de minister. Hij wil graag een oplossing forceren en komt daarom nu met een voorstel. Dat is een compromis en behoeft aanpassingen, erkent hij. Het is goed dat we nu een afslag hebben genomen van de rotonde, zegt de staatssecretaris, maar hij verwacht nog wel de nodige hobbels tegen te komen.

Grinwis (ChristenUnie) waardeert de beweging die het kabinet maakt, maar vraagt zich af waarom de kleine spaarders en beleggers over het hoofd gezien zijn. Dat het kabinet de originele dekking, het verhogen van de belasting voor spaarders, heeft teruggenomen, moedigt Van Eijk (VVD) van harte aan. Beckerman (SP) vindt de gevonden oplossing "gratis champagne" en vreest dat de rekening doorgeschoven wordt.

Koopkracht

Stijgende uitgaven en achterblijvende inkomens doen de koopkracht afnemen, zegt Heinen. Dat wijst op een stagnerende economie. Het kabinet probeert dus maatregelen te nemen die prijzen compenseren en die economische groei aanjagen, schetst de minister.

Ergin (DENK) vindt dat de minister alleen maar bekende maatregelen noemt en dat die mensen met een kleine portemonnee niet helpen. Het kabinet heeft het steeds over koopkracht, maar doet niets aan de verbetering daarvan, stelt Van Dijck (PVV): het is er niet voor de gewone Nederlander. De koopkracht staat onder gigantische druk, zegt Markuszower (Groep Markuszower). Hij wil geld voor een verhoging vinden door te korten op ontwikkelingshulp, afdrachten aan de EU en asielopvang.

Europa en innovatie

Voor economische groei zijn grootschalige investeringen van cruciaal belang, meent de minister. Europa heeft alles in huis om voorop te lopen, maar het ontbreekt volgens hem onder andere aan kapitaal. Het kabinet wil daarom financiering en regelgeving richten op innovatie. Om hoge schulden te voorkomen moet de Europese begroting dan wel eerst op de schop.

Als er nagedacht wordt over de vorm van investeringen, is het belangrijk dat de Kamer daarover kan meebeslissen, vindt Van Dijk (CDA). We beschouwen AI nog steeds als een voetnoot, maar het bepaalt steeds meer in onze economie, benadrukt Dassen (Volt).

Klimaat en energie

We zien de financiële gevolgen van het veranderende klimaat, stelt Heinen. Klimaatadaptatie is nodig, want we kunnen het probleem als Nederland niet alleen oplossen, meent hij. Hoe je er ook naar kijkt, het belang van de afbouw van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is steeds duidelijker.

Teunissen (PvdD) vindt de passie van de minister voor het klimaat mooi, maar zij ziet vooral schijnoplossingen in de begroting. We hebben de vorige boot gemist op klimaat en groene groei, stelt Van Brenk (50PLUS), dus laten we dat in de toekomst voorkomen. Vermeer (BBB) mist erkenning van de gevolgen van dure energie en de extra belastingen in Nederland ten opzichte van andere landen.

De eerste termijn van de Algemene Financiële Beschouwingen was op 1 oktober. De Kamer stemt op 6 oktober over de tijdens het debat ingediende moties.

Zie ook:

Het overzicht van de laatste debatten in het kort.
De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
Kijk debatten terug via Debat Direct.