Algemene Financiële Beschouwingen, eerste termijn Kamer

30 september, begroting - Lukt het de regering om alsnog voldoende steun te vinden voor de begroting? Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen debatteert de Kamer met de minister en staatssecretaris van Financiën over de aangepaste plannen.

De bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn van tafel, de financiering van het omschakelen naar een vermogenswinstbelasting in box 3 vanaf 2028 is ingevuld en er zijn wijzigingen in de belastingen voor werkenden. De Kamer debatteert over de aangepaste begrotingsplannen van het kabinet.

Bezuinigingen en overheidsfinanciën

Veel woordvoerders zijn blij dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel zijn. Maar gaat er nu niet extra bezuinigd worden op zorg en onderwijs? Ergin (DENK) maakt zich zorgen. Nederlanders zullen de verwachte harde bezuinigingen in hun portemonnee gaan voelen, vreest hij.

Het is goed dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid geschrapt zijn, zegt Beckerman (SP). Maar er staan nog steeds grote bezuinigingen op de zorg in de boeken, bijvoorbeeld door de verhoging van het eigen risico en het afschaffen van de aftrek van zorgkosten.

De helft van de overheidsuitgaven gaat naar zorg en sociale zekerheid en toch schuift het kabinet keuzes voor zich uit, stelt Hoogeveen (JA21) vast. Hij waarschuwt dat als de staatsschuld groeit, we steeds meer geld aan rente kwijt zijn. Elke euro die we nu toevoegen aan de staatsschuld, zegt Van Eijk (VVD), moeten toekomstige generaties met rente terugbetalen. Zij vindt het daarom belangrijk de overheidsfinanciën in de hand te houden.

Werk, vermogen en lasten

Werken moet meer gaan lonen, betoogt Stultiens (PRO). Hij kan zich niet vinden in het verhogen van de belasting voor werkenden met 7,8 miljard en pleit voor een verschuiving naar belasting op vermogen en winst.

Ook Vermeer (BBB) stelt dat het niet meer loont om te werken. Hij ziet dat mensen de grens overgaan voor werk, maar ook voor brandstof en boodschappen. En daar zijn de ondernemers in de grensstreek de dupe van volgens hem.

Oosterhuis (D66) hoopt dat in overleg met de sociale partners een "positieve agenda" voor de arbeidsmarkt kan worden opgesteld, die leidt tot minder uitkeringen.

Kamerlid Keijzer verwijt het kabinet dat het alleen komt met nieuwe belastingen of verhoging van belastingen. Dat vindt Van Dijck (PVV) ook. Volgens hem zou dat niet hoeven als we geen geld meer uitgeven aan Oekraïne, Europa, asiel en migratie, ontwikkelingshulp en klimaat. Onze welvaart lekt weg naar dit soort "megaprojecten", zo sluit Al Biyati (FVD) zich daarbij aan.

Kleine spaarders

Het nieuwe systeem van vermogenswinstbelasting in box 3, waarbij pas belasting wordt betaald bij verkoop van bijvoorbeeld aandelen, zorgt ervoor dat er de komende jaren minder belasting binnenkomt in de schatkist. Het kabinet wil dit deels oplossen door de vrijstelling voor kleine spaarders te verlagen. Hierdoor gaan veel meer mensen belasting betalen in box 3.

Waarom laat het kabinet de kleine spaarders voor dit probleem opdraaien? Dit lijkt op "onbehoorlijke bestuur", zegt Flach (SGP). Verschillende woordvoerders willen het anders oplossen. Beperkt de fiscale mogelijkheden van schenken op papier, oppert Grinwis (ChristenUnie), of kies voor een simpele vermogensbelasting.

Dassen (Volt) vindt het belasten van vermogen "goed verdedigbaar", maar dan vooral als het de grote vermogens treft en niet de kleine. Hij wil toperfenissen, die de komende jaren zeer waarschijnlijk los gaan komen, veel steviger belasten. Markuszower (Groep Markuszower) wil de erf- en schenkbelasting juist schrappen. Laat mensen daar gewoon van genieten, is zijn oproep aan het kabinet.

Toekomst en klimaat

Bij beleid moeten we meer kijken naar wat het oplevert in de toekomst, zegt Van Dijk (CDA): het gaat om de samenleving die we doorgeven. Ze wil spaarders aanmoedigen om meer te gaan beleggen, bijvoorbeeld door betere voorlichting en "zilvervlootbeleggen" voor kinderen.

Het kabinet streeft naar een gemiddelde economische groei van 1,5%. Leg dat doel hoger, stelt Van Brenk (50PLUS) voor. Voldoende economische groei is nodig om te voorkomen dat er bezuinigd moet worden op zorg of sociale zekerheid.

Op een dode planeet kun je geen geld verdienen, zegt Teunissen (PvdD). Ze mist het inzicht bij het kabinet dat goed klimaatbeleid ook financieel gezien juist heel verstandig is. Zo zorgt droogte voor hoge kosten. Ze vraagt om hogere belastingen voor grote vervuilers.

Het debat gaat op 1 oktober verder met de reactie van minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg van Financiën op de inbreng van de woordvoerders.

Zie ook:

• Het overzicht van de laatste debatten in het kort
• De geredigeerde woordelijke verslagen van Kamervergaderingen (het stenogram). Deze zijn maximaal vier uur na het uitspreken beschikbaar.
• Kijk debatten terug via Debat Direct