Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vellinga-Beemsterboer over het bericht ‘Nieuw Amerikaans datacenter in Amsterdam verbruikt veel meer drinkwater dan de bedoeling is. Overmacht, zegt de bouwer. Anders past het niet’
Vragen van het lid Vellinga-Beemsterboer (D66) aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over het bericht «Nieuw Amerikaans datacenter in Amsterdam verbruikt veel meer drinkwater dan de bedoeling is. Overmacht, zegt de bouwer. Anders past het niet» (ingezonden 24 augustus 2026).
Antwoord van Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 2 oktober
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2026–2027, nr. 123.
Vraag 1
Hoe beoordeelt u de effectiviteit van zelfregulering in deze sector, nu een zelf opgelegde
norm bij een groot nieuw project ruim wordt overschreden?1
Antwoord 1
Conform de aangenomen motie van het lid Grinwis c.s.2 onderzoekt het kabinet de komende periode of en welk aanvullend beleid nodig is om
op toekomstige gevallen te sturen. De Kamer wordt hierover dit najaar geïnformeerd
middels de Kamerbrief «Regie op datacenters».
Vraag 2
Kunt u toelichten welke informatie het Rijk op dit moment structureel ontvangt over
het feitelijke drinkwatergebruik per datacenter in Nederland?
Antwoord 2
Vanuit de Energie efficiëntie datacentra (EED) rapportageplicht moeten datacenters,
met een vermogen van ten minste 500kW, informatie aanleveren over onder meer «totaal
watergebruik» en «drinkwatergebruik». De rapportage van 2026 over 2025 is gepubliceerd
en te vinden op de RVO website: https://www.rvo.nl/onderwerpen/energiebesparingsplicht/eed-auditplicht/….
Deze cijfers betreffen het gerealiseerde gebruik in 2025 door datacentra die onder
de rapportageplicht vallen. Datacentra die nog niet in gebruik zijn genomen, zijn
hierin niet meegenomen.
Vraag 3
Kunt u toelichten op welke juridische grondslag een bevoegd gezag het drinkwatergebruik
van een nieuwe vestiging kan meewegen bij de verlening van een omgevingsvergunning?
Antwoord 3
De overeenkomst tussen een drinkwaterbedrijf en een zakelijke afnemer over het afnemen
van water voor de bedrijfsprocessen betreft een privaatrechtelijke overeenkomst.
Het Besluit activiteiten leefomgeving kent geen specifieke grondslag voor de toetsing
van drinkwatergebruik. Bij het beoordelen van een koelwatersysteem maakt het bevoegd
gezag gebruik van de BREF industriële koelsystemen.
Vraag 4
Deelt u de opvatting dat de beschikbaarheid van drinkwater in het huidige stelsel
vooral achteraf wordt geregeld via de leveringsrelatie met het drinkwaterbedrijf,
en niet vooraf in het ruimtelijk spoor?
Antwoord 4
Om tijdig de impact van ontwikkelingen op de drinkwatervoorziening in te kunnen schatten,
en de drinkwaterbedrijven de mogelijkheid te geven daar in hun prognoses rekening
mee te houden, wordt via de Nota Ruimte er op ingezet dat initiatiefnemers tijdig
afstemming zoeken met drinkwaterbedrijven. De leveringsovereenkomst tussen een drinkwaterbedrijf
en een zakelijke afnemer is een privaatrechtelijke overeenkomst.
Via de inzet vanuit het deltaprogramma zoet water ligt de focus op het vergroten van
het bewustzijn dat er in Nederland niet meer altijd overal voldoende water van de
juiste kwaliteit is. Als een initiatiefnemer een project realiseert zonder vooraf
zich te verzekeren van de beschikbaarheid van voldoende water dan is dat aan die initiatiefnemer
zelf.
Vraag 5
Kunt u toelichten welke wijzigingen in wet- en regelgeving nodig zouden zijn om waterbeschikbaarheid
een expliciete afwegingsgrond te maken bij vergunningverlening aan grootverbruikers?
Antwoord 5
Als een datacenter wil koelen met drinkwater, dan doet een datacenter een aanvraag
bij een drinkwaterbedrijf. Een drinkwaterbedrijf beoordeelt deze aanvraag, zie ook
het antwoord op vraag 6. Een datacenter hoeft voor het koelen met drinkwater geen
onttrekkingsvergunning aan te vragen. Drinkwaterbedrijven hebben onttrekkingsvergunningen
om hun klanten te beleveren. Wat betreft de wateronttrekkingsactiviteit is het al
zo dat op grond van artikel 8.84 lid 1 onder a van het Besluit kwaliteit leefomgeving
een omgevingsvergunning die betrekking heeft op een wateractiviteit alleen mag worden
verleend als de activiteit verenigbaar is met het belang van het voorkomen en waar
nodig beperken van waterschaarste. Daarmee heeft het bevoegd gezag al de mogelijkheid
om bij toetsing van een initiatief hier bij haar beoordeling dit mee te nemen, en
indien het watersysteem het niet toelaat een aanvraag te weigeren.
In het kader van het Nationaal Waterprogramma werk ik aan kaders voor grondwateronttrekkingen
en gebruik.
Vraag 6
Kunt u toelichten of het juridisch en uitvoeringstechnisch denkbaar is om de logica
van de verdringingsreeks ook vooraf toe te passen, bij het toestaan van nieuw grootschalig
drinkwatergebruik, in plaats van uitsluitend bij feitelijke schaarste? Zo ja, hoe
kijkt u naar een dergelijke aanpassing?
Antwoord 6
Dat is niet nodig. Drinkwaterbedrijven hebben zelf een kader om nieuwe zakelijke aansluitingen
beoordelen. Drinkwaterbedrijven beoordelen of zij voldoende drinkwater hebben om aan
de vraag te voldoen en of het wel nodig is hiervoor water van drinkwaterkwaliteit
te gebruiken. Tot slot kijken zij ook vooruit in hoeverre een bedrijf in de toekomst
haar vraag kan laten dalen door efficiënter met het water om te gaan.
Vraag 7
Kunt u toelichten in hoeverre de zorg- en leveringsplicht uit de Drinkwaterwet zich
uitstrekt tot laagwaardig industrieel gebruik, zoals koeling?
Antwoord 7
Ja, de Drinkwaterwet stelt dat drinkwaterbedrijven een plicht hebben drinkwater te
leveren aan afnemers die dit water gebruiken voor huishoudelijk gebruik. De leveringsplicht
geldt niet voor water met drinkwaterkwaliteit dat gebruikt wordt als grondstof of
proceswater.
Vraag 8
Kunt u toelichten hoe u opvolging geeft aan de aanbeveling uit het Rli-advies «Zorg
voor water» om de systeemverantwoordelijkheid voor de drinkwatervoorziening actiever
in te vullen?3
Antwoord 8
Binnenkort ontvangt de Kamer een brief over de toezeggingen die zijn gedaan in het
CD Water van 25 juni 2026. In deze brief wordt ook ingegaan op het RLi-advies.
Vraag 9
Kunt u toelichten hoe een nieuwe aansluiting van deze omvang zich verhoudt tot het
doel uit het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing om het zakelijke drinkwatergebruik
in 2035 met 20 procent te verminderen ten opzichte van de referentieperiode 2016–2019?4
Antwoord 9
De zakelijke drinkwaterbesparing wordt gecorrigeerd voor economische groei (zie Addendum
Nationaal Plan van Aanpak drinkwaterbesparing, 2026). Daarnaast is in het NPVA Drinkwaterbesparing
ook de doelstelling opgenomen dat laagwaardig gebruik van drinkwater wordt beperkt,
zowel bij de zakelijke gebruikers als bij huishoudens. We streven naar «juiste kwaliteit
voor het juiste gebruik». Hiervoor is afgesproken dat zakelijke gebruikers met hun
drinkwaterbedrijf een zogenaamde «waterscan» uitvoeren om te bepalen of er wel echt
drinkwater nodig is voor de processen en wat het besparingspotentieel is. Ook is afgesproken
dat drinkwaterbedrijven bij uitbreidingen of nieuwe aanvragen van groot zakelijke
gebruikers voor aansluiting op het drinkwaternet vooraf gesprekken voeren met de aanvrager
om gezamenlijk de toepassing van het juiste water voor het juiste gebruik vast te
stellen en de mogelijkheden voor drinkwaterbesparing in kaart te brengen.
Vraag 10
Bent u bereid te verkennen of het besluitmoment over meer sturende maatregelen, dat
nu is voorzien bij de herijking van dat plan in 2028, naar voren kan worden gehaald?
Antwoord 10
Nee, ik heb net met de stakeholders de eerste herijking van het NPVA Drinkwaterbesparing
afgerond en een addendum op het plan vastgesteld in Bestuurlijk Overleg Water van
juli jl. Daarin zit een aantal onderzoeken en verkenningen die nodig zijn om te kunnen
overwegen om meer sturende maatregelen in te zetten. Zo wil ik de inzichten uit de
waterscans afwachten om vervolgens benchmarks te kunnen stellen. De afspraak daarbij
is dat IenW benchmarks opstelt voor het drinkwatergebruik van bedrijven per sector
en dat bepaald wordt hoe deze benchmarks kunnen worden benut voor sturing, bijvoorbeeld
via standaarden, beleidskaders of randvoorwaarden bij instrumenten. De voortgang van
de uitvoering wordt jaarlijks gemonitord en elke twee jaar wordt de aanpak zo nodig
bijgesteld.
Ondertekenaars
V.P.G. Karremans, minister van Infrastructuur en Waterstaat