Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Goudzwaard over het nieuwsbericht ‘Krimp en vliegtaks zullen volgens luchtvaartgigant Delta Schiphol raken, maar de onderliggende boodschap is omineuzer’ en het onderliggende onderzoek ‘Operational Caps and Higher Passenger Taxes Put Amsterdam’s Status as a Leading Global Airline Hub—And The Benefits That Come With it—at Risk’
Vragen van het lid Goudzwaard (JA21) aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over het nieuwsbericht «Krimp en vliegtaks zullen volgens luchtvaartgigant Delta Schiphol raken, maar de onderliggende boodschap is omineuzer» en het onderliggende onderzoek «Operational Caps and Higher Passenger Taxes Put Amsterdam’s Status as a Leading Global Airline Hub – And The Benefits That Come With it – at Risk» (ingezonden 14 augustus 2026).
Antwoord van Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens de Staatssecretaris
van Financiën (ontvangen 2 oktober 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2026–2027, nr. 2793.
Vraag 1
Bent u bekend met het nieuwsartikel uit Het Parool en het onderliggende literatuuronderzoek
van Econic partners?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de conclusie van het onderzoek dat de concurrentiepositie van Schiphol als
hub-luchthaven zwaar onder druk staat door een combinatie van de hoge havengelden,
groeibeperkingen en vliegbelasting? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Schiphol blijft, met de capaciteitsrestricties, naar verwachting in staat om te concurreren
en goed verbonden te blijven. Schiphol investeert bovendien om in de toekomst grotere
en schonere toestellen af te kunnen handelen. Hierdoor zal het aantal passagiers met
circa 25% groeien bij gelijkblijvende aantallen vliegtuigbewegingen.
Verder zet het kabinet zich o.a. in voor geharmoniseerde regelgeving op EU-niveau.
Nederland zet bijvoorbeeld in op een Europese vliegbelasting die voor alle EU-lidstaten
gelijk is, in lijn met de moties Goudzwaard2, El Abassi3 en Graus4.
De gevolgen van de gedifferentieerde vliegbelasting zijn uitgebreid onderzocht.5 Het aantal vluchten van en naar de Verenigde Staten zal naar verwachting met 1,5%
dalen ten opzichte van de situatie zonder verhoogde vliegbelasting. Daar tegenover
staat dat er een toename te verwachten is in vluchten naar bestemmingen die dichterbij
liggen. Wat dit betekent voor de netwerkkwaliteit van Schiphol moet blijken uit de
monitor die jaarlijks onafhankelijk opgesteld wordt en met de Kamer wordt gedeeld.
Vraag 3
Deelt u de mening dat belastingmaatregelen de eenvoudigste manier zijn voor de overheid
om de concurrentiepositie van Schiphol te verbeteren?
Antwoord 3
Het verlagen van belastingen is een manier om de concurrentiepositie van Schiphol
te verbeteren. Om de kosten van luchtvaartmaatschappijen te verlagen en een gelijker
speelveld te creëren, stelt het kabinet in het Belastingplan 2027 voor het hoge tarief
in de vliegbelasting (voor langeafstandsvluchten) te verlagen naar Duits niveau. Dit
past bij de afspraak in het coalitieakkoord om in te zetten op een Europese vliegbelasting
die voor alle EU-lidstaten gelijk is. De verlaging komt ten goede aan de verbondenheid
van Nederland, doordat het concurrentievermogen van de luchtvaart wordt versterkt.
Daarnaast zijn er andere manieren om de concurrentiepositie te verbeteren. Zo geeft
het ministerie bijvoorbeeld subsidies voor duurzame luchtvaartbrandstoffen zodat de
sector ook naar de toekomst toe concurrerend kan zijn. Het meest recente voorbeeld
is de subsidieregeling van € 290 mln. voor de productie van geavanceerde bio-SAF en
e-SAF.
Vraag 4
Denkt u dat de inkomsten uit de geplande verhoging van de vliegbelasting Nederland
meer opleveren dan de economische activiteit die naar verwachting misgelopen gaat
worden door de verhoogde vliegbelasting? Waarom wel/niet?
Antwoord 4
De vliegbelasting is in 2021 ingevoerd onder andere om de externe kosten van de luchtvaart
te beprijzen. Ook de gedifferentieerde vliegbelasting per 1 januari 2027 heeft het
beprijzen van de externe kosten als doel, evenals een budgettair doel. Het aantal
vluchten van en naar intercontinentale bestemmingen zal door de gedifferentieerde
vliegbelasting naar verwachting met ongeveer 2% dalen ten opzichte van de situatie
zonder gedifferentieerde vliegbelasting.6 Het voorstel om het tarief voor langeafstandsvluchten naar Duits niveau te verlagen
zal een positief effect hebben op deze cijfers. Daarnaast is een toename te verwachten
van vluchten naar bestemmingen die dichterbij liggen, omdat daarvoor een lager, ongewijzigd
tarief geldt. Deze vluchten leveren ook economische activiteit op.
Vraag 5
Wat zou het de Nederlandse economie kosten als Schiphol vanaf 2027 weer consistent
vijf tot tien procent slechter scoort dan het Europees gemiddelde zoals het geval
was in de periode 2008–2009 toen er ook een relatief hoge vliegbelasting gehanteerd
werd?
Antwoord 5
Er zijn geen cijfers over de gevolgen voor de Nederlandse economie als Schiphol vijf
tot tien procent slechter scoort. Om deze situatie te voorkomen zet het kabinet zich
in om de concurrentiepositie van Schiphol te verbeteren, zoals vermeld in de antwoorden
op vragen 3 en 8.
Vraag 6 en 7
Deelt u de mening dat, gezien de ervaringen met vliegbelasting in de periode 2008–2009,
het te verwachten is dat Schiphol vanaf 2027 ondermaats zal presteren ten opzichte
van op Europese concurrenten? Waarom wel/niet?
Kunt u uiteenzetten waarom de vliegbelasting na de periode 2008–2009 is afgeschaft?
Zo ja, waarom zou de onderbouwing voor het afschaffen van de vliegbelasting toen niet
langer van toepassing zijn?
Antwoord 6 en 7
De luchtvaartsector werd in 2008 zwaar getroffen door de economische teruggang, zowel
in de passagierssegment als in het vrachtsegment. In het kader van de bestrijding
van de economische crisis werd de vliegbelasting in 2009 afgeschaft.
De situatie van 2008–2009 en de invoering van de vliegbelasting is niet te vergelijken
met de huidige situatie. Allereerst begon in 2008 de wereldwijde financiële crisis.
Daarnaast hebben, in tegenstelling tot de situatie in 2008–2009, meerdere Europese
landen op dit moment een vliegbelasting en is die in meerdere landen naar afstand
gedifferentieerd. De vliegbelasting in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk
is al langer naar afstand gedifferentieerd. De vliegbelasting wordt in zijn geheel
in 2028 geëvalueerd. De effecten van de gedifferentieerde vliegbelasting worden ook
gemonitord. Hierbij wordt onder andere gekeken naar aantallen vliegtuigbewegingen
en passagiers, de netwerkkwaliteit, uitwijkers en CO2-uitstoot.
Vraag 8
Deelt u de mening dat een stijging van de vliegbelasting met bijna 400% voor korte
afstandsvluchten en bijna 900% voor lange afstandsvluchten in slechts zes jaar niet
proportioneel is? Waarom wel/niet?
Antwoord 8
Het kabinet erkent dat de kosten voor luchtvaart in Nederland de afgelopen jaren flink
zijn gestegen. Daarom zet het kabinet zich onder andere in voor geharmoniseerde regelgeving
op EU-niveau. Nederland zet bijvoorbeeld in op een Europese vliegbelasting die voor
alle EU-lidstaten gelijk is. Het voorstel van het kabinet om het tarief voor langeafstandsvluchten
naar Duits niveau te verlagen maakt hier onderdeel van uit.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het voor marktpartijen uiterst lastig is om in zo’n korte tijd
in te spelen op zo’n sterke stijging gezien de krappe marges en de uitwijkbereidheid
van de Economy Class reiziger? Waarom wel/niet?
Antwoord 9
Het kabinet begrijpt dat het voor marktpartijen lastig kan zijn om in korte tijd in
te spelen op een sterke stijging van de kosten. Wat betreft de gedifferentieerde vliegbelasting
zijn uitvoerige gesprekken gevoerd met belanghebbenden over het ontwerp van de maatregel.
Zoals ook beschreven in de memorie van toelichting bij de Wet differentiatie vliegbelasting.7
Vraag 10
Deelt u de mening dat, ondanks uw toezegging om met buurlanden in gesprek te gaan
over het creëren van een gelijk speelveld voor de burgerluchtvaart, het bijzonder
onwaarschijnlijk is dat België en Duitsland hun vliegbelastingen op korte termijn
drastisch zullen verhogen om in de buurt van het Nederlandse tarief te komen? Waarom
wel/niet?
Antwoord 10
Het kabinet zet zich in voor een gelijk speelveld, zoals afgesproken in het coalitieakkoord,
door in te zetten op een Europese beprijzing van de luchtvaart in plaats van nationaal.
De Kamer zal voor het einde van het jaar over de gesprekken met de buurlanden worden
geïnformeerd. Er kan niet op de uitkomsten vooruit gelopen worden.
Vraag 11 en 12
Welke alternatieve maatregelen kunnen wij van u verwachten om de concurrentiepositie
van Schiphol veilig te stellen?
Hoe beoordeelt u de signalen vanuit Delta Air Lines over de stijgende kosten en het
gebrek aan groeimogelijkheden?
Antwoord 11 en 12
Zie het antwoord op vraag 8. Daarnaast is het Kabinet voornemens om Lelystad Airport
in gebruik te nemen voor groothandelsverkeer, op voorwaarde dat wordt voldaan aan
alle wettelijke vereisten waaronder het beschikken over een natuurvergunning. In de
algehele wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol, dat naar verwachting
in november in werking treedt, is perspectief voor de sector opgenomen.
Vraag 13
Hoe beoordeelt u de conclusie uit het onderzoek dat de geplande verhoging van de vliegbelasting
jaarlijks tot een vermindering van 142.000 Amerikaanse reizigers, en daarmee een vermindering
van 223 miljoen euro aan bijbehorende uitgaven, gaan leiden?
Antwoord 13
Uit onderzoek blijkt dat het aantal vluchten van en naar de Verenigde Staten naar
verwachting met 1,5% zal dalen ten opzichte van de situatie zonder gedifferentieerde
vliegbelasting. De verlaging van het tarief dat op deze vluchten geheven zou worden
is positief voor onder andere Amerikaanse reizigers. Daarnaast is een toename te verwachten
van vluchten naar bestemmingen die dichterbij liggen, omdat daarvoor een lager, ongewijzigd
tarief geldt. De bezoekers vanuit deze bestemmingen zullen ook bijdragen aan de economie.
Vraag 14
Hoe beoordeelt u het signaal van Delta Air Lines dat de stijgende kosten kunnen leiden
tot wijzigingen in netwerk- en routebesluiten waarbij Schiphol buiten de boot valt?
Antwoord 14
De keuze van luchtvaarmaatschappijen voor een bepaalde route of luchthaven hangen
af van meerdere factoren, waaronder de grootte van de markt, de reismotieven en de
kosten voor de operatie. Als de kosten in Nederland voor luchtvaartmaatschappijen
hoger zijn dan in andere landen, zouden luchtvaartmaatschappijen ervoor kunnen kiezen
om op andere luchthavens te vliegen. Zie verder het antwoord op vraag 13.
Vraag 15
Hoe beoordeelt u de ontwikkeling dat Air France-KLM nu ook zoekt naar mogelijkheden
buiten Nederland, eventueel ten koste van het verbindingsnetwerk op Schiphol?
Antwoord 15
In het kader van de Europese consolidatie en om voldoende concurrerend te blijven
met de andere grote luchtvaartmaatschappijen heeft Air France-KLM een belang genomen
in SAS en recent een bod uitgebracht op een deel van de aandelen in TAP Air Portugal.
Dit leidt naar verwachting tot een gunstigere hubstructuur binnen Air France-KLM met
netwerkvoordelen in Europa waardoor mogelijk meer reizigers voor een vlucht met KLM
of een andere maatschappij binnen de holding zullen kiezen.
Vraag 16
Welk signaal vanuit de sector of welke economische prognose over de gevolgen van de
verhoogde vliegbelasting zou voor u ernstig genoeg zijn om af te zien van de geplande
verhoging? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 16
Het kabinet vindt het wenselijk om de negatieve externe effecten van de luchtvaart
te beprijzen. Daarbij past dat langere vluchten die meer uitstoten, meer worden beprijsd.
Echter, om een gelijk speelveld te behouden is het onwenselijk dat in Nederland de
kosten veel hoger zijn dan in andere landen. Het kabinet zet dan ook in op een gelijk
speelveld, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, door in te zetten op een Europese
beprijzing van de luchtvaart in plaats van nationaal. Het voorstel van het kabinet
in het Belastingplan 2027 om het hoge tarief in de vliegbelasting (voor langeafstandsvluchten)
naar Duits niveau te verlagen maakt hier onderdeel van uit.
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
V.P.G. Karremans, minister van Infrastructuur en Waterstaat -
Mede namens
E. Eerenberg, staatssecretaris van Financiën