Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Oosterhuis en Schoonis over het fiscale voordeel van familiehypotheken in relatie tot de maximale leencapaciteit
Vragen van de leden Oosterhuis en Schoonis (beiden D66) aan de Minister en Staatssecretaris van Financiën over het fiscale voordeel van familiehypotheken in relatie tot de maximale leencapaciteit (ingezonden 14 juli 2026).
Antwoord van Minister Heinen (Financiën) en van Staatssecretaris Eerenberg (Financiën),
mede namens de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (ontvangen 2 oktober
2026).
Vraag 1 en 2
Klopt het dat de rente die wordt betaald op een hypotheek bij een familielid mag worden
afgetrokken van de inkomstenbelasting? Onder welke voorwaarden mag dit?
Klopt het dat wanneer de geldverstrekker (het familielid) de rente kwijtscheldt, er
geen recht meer is op hypotheekrenteaftrek? Kan kwijtschelding van rentebetalingen
gelijk worden gesteld als een jaarlijkse schenking van de rentebetaling?
Antwoord 1 en 2
Om aanspraak te maken op de hypotheekrenteaftrek gelden in principe dezelfde voorwaarden
als bij een lening bij een kredietverstrekker, namelijk dat een lening is aangegaan
voor de aankoop of verbetering van de eigen woning, dat contractueel is afgesproken
dat deze lening ten minste annuïtair en in maximaal 30 jaar wordt afgelost, en dat
aan deze verplichting van aflossing wordt voldaan. Wel geldt een extra administratieve
verplichting als deze lening is aangegaan bij familieleden, namelijk dat jaarlijks
in de aangifte bepaalde gegevens van de lening worden verstrekt aan de Belastingdienst.
Daarnaast moet de overeengekomen rente marktconform zijn. Dit betekent dat het moet
gaan om een rentepercentage dat bijvoorbeeld bij een bank onder vergelijkbare omstandigheden
en voorwaarden kan worden bedongen. Ook moet de rente financieel op de belastingplichtige
drukken. Het kwijtschelden van rente leidt ertoe dat de rentekosten niet op de belastingplichtige
drukken en er dus geen recht op hypotheekrenteaftrek bestaat.1 Het hangt van de omstandigheden van het geval af of bij een schenking ook sprake
is van een situatie waarin de rente niet op het kind drukt. Het is al langer staande
praktijk van de Belastingdienst dat geen recht bestaat op hypotheekrenteaftrek als
het vanaf het begin af aan de bedoeling is geweest dat de rente betaald wordt uit
schenkingen. Er is bijvoorbeeld tussen ouder (als verstrekker van de lening) en kind
(als ontvanger van de lening) gelijktijdig en in directe samenhang met het aangaan
van de geldlening (schriftelijk) overeengekomen dat de rente eigenlijk niet financieel
op het kind drukt.2
Vraag 3
Bent u er mee bekend dat veel banken via een «schenk-leenconstructie», waarbij in
een schriftelijke overeenkomst wordt vastgelegd dat de hypotheekverstrekker jaarlijks
de rente (en aflossing) terug schenkt, toestaan dat een familiehypotheek boven op
de maximale leencapaciteit komt? In hoeverre past dit binnen de wettelijke kaders?
Antwoord 3
Ja, het kabinet is ermee bekend dat verschillende hypotheekverstrekkers onder voorwaarden
toestaan dat het bedrag dat wordt verstrekt via een familiehypotheek met een schenk-leenconstructie,
kan worden geleend boven de maximale leencapaciteit. Bij dergelijke familiehypotheken
verstrekt een familielid een lening voor de eigen woning. Vervolgens schenkt dit familielid
periodiek bedragen aan de geldnemer, bijvoorbeeld ter grootte van de rente- en aflossingslasten.
Dit past binnen de wettelijke kaders voor verantwoorde kredietverlening. Bij het bepalen
van de maximale leencapaciteit houden kredietverleners rekening met de financiële
verplichtingen van de kredietnemer. Indien de rente- en aflossing van een familiehypotheek
worden gecompenseerd door periodieke schenkingen van het familielid, kunnen kredietverstrekkers
de financiële verplichtingen van de familiehypotheek (voor het terug geschonken deel
van de maandlasten) buiten beschouwing laten bij het bepalen van de maximale leencapaciteit.
De geldnemer heeft in een dergelijk geval per saldo geen of beperkte lasten die voortvloeien
uit de familiehypotheek.
Vraag 4
Hoe kijkt u naar de mogelijke effecten van overkreditering doordat banken deze eis
stellen? Wordt op deze manier niet effectief de leencapaciteit van met name starters
met vermogende ouders vergroot, verder dan wettelijk via leennormen (LTI) toegestaan
is? Ter illustratie: ABN Amro biedt tot 50% extra LTI-ruimte bij familiehypotheken,
Rabobank accepteert familieleningen tot 50% van de woningwaarde.
Antwoord 4
Het kabinet onderkent dat schenk-leenconstructies ertoe kunnen leiden dat huishoudens
in individuele gevallen meer financiële ruimte hebben bij de aankoop van een woning
dan huishoudens die de aankoop van een woning uitsluitend financieren met een reguliere
hypotheek. Verschillende kredietverstrekkers hebben beleid ontwikkeld waarbij onder
voorwaarden een familiehypotheek met een schenk-leenconstructie kan worden afgesloten
in aanvulling op de reguliere hypotheek.
Dat betekent echter niet zonder meer dat de wettelijke leennormen worden overschreden.
De leennormensystematiek is erop gericht te waarborgen dat huishoudens hun financiële
verplichtingen kunnen dragen. Indien de rente- en aflossing van een familiehypotheek
(voor een deel) worden gecompenseerd door periodieke schenkingen van het familielid
die de lening heeft verstrekt, hoeven kredietverstrekkers (voor dat deel) geen rekening
te houden met de financiële verplichtingen die voortvloeien uit de familiehypotheek
bij het berekenen van de maximale leencapaciteit.
Vraag 5
Welk effect heeft deze feitelijke vergroting van de leencapaciteit op de huizenprijzen?
Antwoord 5
In algemene zin geldt dat verruiming van financieringsmogelijkheden aan de vraagzijde,
zonder gelijktijdige vergroting van het woningaanbod, de potentie heeft prijsopdrijvend
te werken. De uiteindelijke prijseffecten hangen echter af van de omvang waarin dergelijke
constructies worden toegepast, de doelgroep die hiervan gebruikmaakt en de bredere
marktomstandigheden.
Het kabinet beschikt momenteel niet over gegevens waaruit kan worden afgeleid bij
welk deel van de woningtransacties gebruik wordt gemaakt van een schenk-leenconstructie
in combinatie met een familiehypotheek. Daardoor kan niet worden vastgesteld welk
effect deze specifieke constructie heeft op de ontwikkeling van de woningprijzen.
Vraag 6
In hoeverre is er in bovengenoemde constructie – het terugschenken van de rentebetalingen
– sprake van een marktconforme lening? Kunt uitleggen in hoeverre deze «schenk-leenconstructie»
effect heeft op de aanspraak op hypotheekrenteaftrek bij familiehypotheken? Is er
nog steeds sprake van een marktconforme rente, of is er dan sprake van een onzakelijke
lening of schenking waarbij het recht op hyptheekrenteaftrek vervalt?
Antwoord 6
Een onafhankelijke geldverstrekker zal niet bereid zijn de rente op een lening terug
te schenken, waardoor de lening in dat opzicht niet marktconform is. Bij de bedoelde
schenk-leenconstructie neemt de Belastingdienst het standpunt in dat de rente over
de familiehypotheek niet aftrekbaar is, als het vanaf het begin af aan de bedoeling
is geweest dat de rente betaald wordt uit schenkingen waardoor de rente niet financieel
drukt op de ontvanger van de lening. Dit zal bij de bedoelde constructie vaak het
geval zijn, omdat juist deze schenkingen ervoor zorgen dat het kind per saldo geen
of lagere renteverplichtingen heeft en daardoor meer kan lenen bij de geldverstrekker
dan zonder de schenkingen.
Feit blijft wel dat of sprake is van een situatie waarin de betaalde rente niet op
het kind drukt, zal afhangen van de voorwaarden die een bank stelt om de familiehypotheek
boven op de maximale leencapaciteit te laten komen en van de feitelijke voorwaarden
van de familiehypotheek. Naast gevolgen voor de maximale leencapaciteit en de aftrek
van eigenwoningrente is de vormgeving ook van belang voor het beoordelen van de eventuele
gevolgen voor de schenkbelasting.
Vraag 7
Bent u van mening dat het tegenstrijdig is dat de bank de familiehypotheek boven op
de maximale leencapaciteit laat komen, omdat de betaalde rente wordt terug geschonken,
terwijl over de betaalde rente wel hypotheekrenteaftrek wordt genoten? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 7
Zoals hiervoor is aangegeven in de antwoorden op vraag 2 en vraag 6 neemt de Belastingdienst
het standpunt in dat de betaalde rente bij de bedoelde schenk-leenconstructie niet
aftrekbaar is. Zoals aangegeven bij vraag 6 zal dit vaak het geval zijn, omdat juist
deze schenkingen ervoor zorgen dat het kind geen of lagere renteverplichtingen heeft
en daardoor meer kan lenen bij de geldverstrekker dan zonder de schenkingen. Er is
naar mijn mening dan geen sprake van tegenstrijdigheid.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de «schenk-leenconstructie» evenals de afgeschafte «jubelton»
zorgt voor een grotere ongelijkheid op de woningmarkt, omdat kinderen van vermogende
ouders hierdoor een grotere leenruimte dan starters die alleen een hypotheek bij een
commerciële kredietverstrekker hebben?
Antwoord 8
Financiële hulp van ouders in de vorm van schenkingen of schenk-leenconstructies kunnen
helpen bij de aankoop van een woning. Schenk-leenconstructies kunnen ertoe leiden
dat huishoudens in individuele gevallen meer financiële ruimte hebben bij de aankoop
van een woning dan huishoudens die de aankoop van een woning uitsluitend financieren
met een reguliere hypotheek.
Vraag 9
Ziet u aanleiding om deze constructie te onderzoeken: hoe kredietverstrekkers hiermee
omgaan, hoe de belastingconstructie wordt toegepast en welke beleidsopties er zijn
om deze constructie tegen te gaan?
Antwoord 9
Op dit moment ziet het kabinet geen aanleiding voor een afzonderlijk onderzoek naar
familiehypotheken en schenk-leenconstructies. Het kabinet volgt de ontwikkelingen
op de hypotheekmarkt, waaronder de wijze waarop kredietverstrekkers omgaan met familiehypotheken
en schenk-leenconstructie. Daarbij is van belang dat kredietverstrekkers handelen
binnen de geldende wettelijke kaders voor verantwoorde kredietverlening. Wel blijft
het kabinet signalen uit de markt en eventuele inzichten van toezichthouders betrekken
bij de monitoring van ontwikkelingen op de hypotheekmarkt. Indien daartoe aanleiding
bestaat, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat deze constructies leiden tot ongewenste effecten
voor de toegang tot de woningmarkt, zal worden bezien of nadere analyse wenselijk
is.
De Belastingdienst is bekend met deze constructie en neemt zoals opgenomen in het
antwoord op vraag 2 het standpunt in dat de betaalde rente niet aftrekbaar is als
het vanaf het begin af aan de bedoeling is geweest dat de rente betaald wordt uit
schenkingen. Gelet hierop is er op dit moment ook geen aanleiding voor nader onderzoek
in de fiscaliteit naar deze constructie. In het jaarlijkse traject van opmerkelijke
belastingconstructies bij de Voorjaarsnota3 kan overigens elk jaar bekeken worden of er aanleiding bestaat om een schenk-leenconstructie
op te nemen in de lijst. Voor het opnemen van de schenk-leenconstructie uit deze set
vragen in de lijst met opmerkelijke belastingconstructies zie ik, gelet op het voorgaande,
ook geen aanleiding.
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
E. Heinen, minister van Financiën -
Mede namens
E. Boekholt-O’Sullivan, minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening -
Mede ondertekenaar
E. Eerenberg, staatssecretaris van Financiën