Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Claassen over het toezicht op commercieel longevity-aanbod en de handhaving van de Wet op het bevolkingsonderzoek

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 29 september
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Zorgen over longevity-hype: gezond ouder worden begint
niet bij een total body scan»?1

Antwoord 1

Ja, het kabinet heeft kennisgenomen van dit bericht.

Vraag 2

Hoeveel vergunningen op grond van de Wet op het bevolkingsonderzoek zijn op dit moment
van kracht voor het verrichten van een total body scan?2

Antwoord 2

Er zijn nog nooit vergunningen verleend op grond van de Wet op het bevolkingsonderzoek
(WBO) voor het verrichten van een total body scan.

Vraag 3

Op welke datum is de meest recente vergunning op grond van artikel 3, eerste lid,
van de Wet op het bevolkingsonderzoek verleend voor een bevolkingsonderzoek dat niet
van rijkswege wordt aangeboden?

Antwoord 3

Dit betreft de vergunning van 22 juli 2026 aan het Erasmus MC voor de ERGO-studie
(Erasmus Rotterdam Gezondheid van Ouderen). Hiervan is mededeling gedaan in de Staatscourant 2026, 30847.

Vraag 4

Op welke wijze is de Wet op het bevolkingsonderzoek van toepassing op een in Nederland
gedaan aanbod van een total body scan die in het buitenland wordt verricht?

Antwoord 4

De WBO is van toepassing op het verrichten van gezondheidsonderzoek dat gericht is op het ten behoeve of mede ten behoeve van
de te onderzoeken personen opsporen van ziekten van een bepaalde aard of van bepaalde
risico-indicatoren in Nederland. Het aanbieden van dergelijk onderzoek, waarbij het onderzoek in het buitenland wordt uitgevoerd,
valt niet onder deze wet. Overigens geldt er alleen een vergunningsplicht op grond
van de WBO indien bij dit onderzoek gebruik wordt gemaakt van ioniserende straling
of wanneer het onderzoek zich richt op het opsporen van kanker of ernstige ziekten
of afwijkingen waarvoor geen behandeling of preventie mogelijk is. Een total body
scan is een breed gezondheidsonderzoek dat zich meestal (ook) richt op het opsporen
van kanker of ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen behandeling of preventie
mogelijk is, of risico-indicatoren daarop, zodat dit gezondheidsonderzoek onder de
vergunningsplicht valt.

Vraag 5 en 6

In hoeveel gevallen heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) sinds 1 januari
2020 aangifte gedaan of proces-verbaal opgemaakt wegens overtreding van artikel 3,
eerste lid, van de Wet op het bevolkingsonderzoek?

Indien deze gevallen niet als afzonderlijke categorie worden geregistreerd, onder
welke categorie worden zij dan wel geregistreerd?

Antwoord 5 en 6

Sinds 1 januari 2020 heeft de IGJ tweemaal aangifte gedaan wegens een mogelijke overtreding
van artikel 3, eerste lid, van de WBO. In oktober 2020 heeft de inspectie aangifte
gedaan over iGene, DNA-test-aanbieder. Het aanbod van iGene, waarbij niet-behandelbare
aandoeningen kunnen worden opgespoord, valt onder de vergunningsplicht van de WBO.
De tweede aangifte is recent gedaan in juli 2026. Zolang de behandeling hiervan nog
niet is afgerond, kan hierover geen verdere informatie worden gegeven.

Vraag 7

Over welke aanwijzingsbevoegdheid beschikt u ten aanzien van het toezichtprogramma
van de IGJ op preventief gezondheidsonderzoek?

Antwoord 7

De IGJ is een rijksinspectie die onder de verantwoordelijkheid van de Minister van
VWS ressorteert. De Minister kan daarom algemene of bijzondere aanwijzingen aan de
IGJ geven. Daarbij dient de Minister wel aanwijzing nr. 14 van de Aanwijzingen inzake
de rijksinspecties in acht te nemen. Aanwijzing nr. 14 ziet op de aanwijzingsbevoegdheid
van een Minister en heeft onder meer tot doel om te borgen dat geen inbreuk kan worden
gemaakt op het beginsel dat rijksinspecties op basis van hun deskundigheid op een
onpartijdige en onafhankelijke wijze hun toezichtstaken moeten kunnen uitvoeren.

Vraag 8

Klopt het dat het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op het bevolkingsonderzoek
in verband met actuele ontwikkelingen op het terrein van preventief gezondheidsonderzoek
op 24 januari 2025 is ingetrokken?3
4

Antwoord 8

Ja dat klopt.

Vraag 9

Blijft in het vervangende wetsvoorstel de vergunningplicht voor preventief gezondheidsonderzoek
naar kanker gehandhaafd?5

Antwoord 9

Het kabinet beraadt zich op mogelijkheden om de WBO te actualiseren. Daarbij zal ook
gekeken of de vergunningsplicht voor preventief gezondheidsonderzoek naar kanker gehandhaafd
blijft.

Vraag 10

Op welke wettelijke grondslag kan de IGJ op dit moment optreden tegen een aanbieder
die zonder de vereiste vergunning preventief gezondheidsonderzoek verricht?

Antwoord 10

De primaire grondslag is de WBO. Artikel 3, eerste lid, van de WBO verbiedt het zonder
vergunning verrichten van vergunningsplichtig bevolkingsonderzoek. De IGJ houdt daarop
toezicht op grond van artikel 10 van de WBO. Overtreding is strafbaar op grond van
artikel 13 van de WBO. De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) kan daarnaast
van toepassing zijn als niet wordt voldaan aan eisen van goede zorg.

Vraag 11

Onder welk wettelijk kader valt het toezicht op het aanbieden van intraveneuze vitamine-infusen
aan personen zonder medische indicatie?

Antwoord 11

Op intraveneuze vitamine-infusen zijn onder meer de Wet op de beroepen in de individuele
gezondheidszorg (Wet BIG) en de Wkkgz van toepassing. Het inbrengen van een infuus
en intraveneus toedienen kunnen voorbehouden handelingen zijn als bedoeld in artikel 36
van de Wet BIG. Daarnaast gelden, afhankelijk van het type aanbieder, de kwaliteitseisen
van artikel 2 van de Wkkgz.

Vraag 12

Welke wettelijke eisen gelden op dit moment voor het commercieel aanbieden van een
test die op basis van bloedwaarden de biologische leeftijd bepaalt?

Antwoord 12

Welke eisen gelden, hangt af van het doel en de inhoud van de test. Als de test onderdeel
is van zorgverlening, dan geldt de Wkkgz. De WBO kan van toepassing zijn als de test
is gericht op bevolkingsonderzoek waarvoor op grond van artikel 2 van de WBO een vergunning
is vereist, bijvoorbeeld onderzoek naar kanker. Voor gebruikte diagnostische hulpmiddelen
kan daarnaast de Europese In Vitro Diagnostics Regulation (IVDR) gelden.

Vraag 13

Bent u bereid te borgen dat medisch-wetenschappelijk onderzoek dat reeds onder de
Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen valt, in het vervangende wetsvoorstel
niet aan een aanvullende vergunningplicht wordt onderworpen?

Antwoord 13

In artikel 1, derde lid, van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen
(WMO) is bepaald dat de WMO niet van toepassing is op wetenschappelijk onderzoek voor
het verrichten waarvan een vergunning is vereist op grond van de Wet op het bevolkingsonderzoek
(WBO). Er kan dus wettelijk gezien geen sprake zijn van een situatie waarin medisch-wetenschappelijk
onderzoek met mensen zowel onder de WMO valt als onder de vergunningsplicht van de
WBO.