Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Lanschot, Bühler en Boelsma-Hoekstra over het bericht dat Defensie wil dat kwetsbare informatie per direct offline gaat, maar dat andere ministeries nog in gesprek hierover zijn

Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Defensie), mede namens de Ministers van Economische
Zaken en Klimaat en van Klimaat en Groene Groei en de Staatssecretarissen van Infrastructuur
en Waterstaat en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 28 september
2026).

Vraag 1

Klopt het dat medio 2025 ambtelijk is gesignaleerd dat mogelijk defensiegevoelige
infrastructuurgegevens openbaar beschikbaar waren op websites en in registers van
de overheid, maar dat deze gegevens nog steeds online staan?1

Antwoord 1

Medio 2025 is gesignaleerd dat mogelijk defensiegevoelige infrastructuurgegevens online
staan. In de daaropvolgende periode is gewerkt aan beter inzicht om welke data en
registers het precies gaat en welke data volgens Defensie als eerste afgeschermd moet
worden. Het overgrote deel van de door Defensie gevraagde informatie is inmiddels
afgeschermd, wat hieronder wordt toegelicht. Hierbij hanteer ik een driedeling: (1) informatie
die al offline is gehaald of dat zeer binnenkort zal gaan, (2) informatie die meer
tijd kost om te bepalen wat er precies offline kan en (3) informatie die niet offline
wordt gehaald vanwege andere veiligheidsbelangen. Ik geef hieronder direct een update
per categorie.

1) Al offline: Er is bij de netbeheerders een verwijderingsverzoek ingediend voor het offline halen
van gegevens over aansluitingen van infrastructuur op defensieterreinen. De netbeheerders
hebben bevestigd dat zij de gevraagde gegevens hebben verwijderd van hun publieke
websites. Daarnaast heeft Defensie ten aanzien van de pijpleidingen die in eigen beheer
zijn een restrictief publicatiebeleid geïmplementeerd. Dit houdt in dat binnen de
kaders van de Omgevingswet gevoelige technische details niet langer gedeeld worden
of enkel inzichtelijk zijn voor bevoegde instanties, zoals veiligheidsdiensten. Beperking
van publicatie van gegevens in het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) is onderdeel
van deze aanpak. Momenteel wordt het Informatiemodel Externe Veiligheid aangepast
zodat rubricering van gegevens in het REV vanaf november structureel mogelijk wordt.
In de tussentijd wordt gewerkt aan tijdelijke maatregelen om gevoelige gegevens af
te schermen. Met deze stappen zijn de door Defensie hoogst geprioriteerde militaire
geo-data succesvol afgeschermd.

2) Nog te beoordelen: Hoge resolutie lucht- en satellietfotografie van Defensielocaties is onwenselijk,
maar complexer om in te dammen. Dit komt onder meer door het grote aantal (commerciële)
aanbieders en doordat satellietfotografie buiten Nederlandse jurisdictie valt. Momenteel
wordt onderzocht of het (gedeeltelijk) intrekken van het verlof luchtfotografie in
combinatie met gerichte verzoeken aan publicatieportalen van lucht- en satellietbeelden
effectief kan zijn om online beschikbaarheid van hoge resolutie beelden van Defensie
infrastructuur te reduceren.

3) Een derde categorie betreft informatie die online moeten blijven, omdat verwijdering bijvoorbeeld andere veiligheidsrisico’s veroorzaakt. Zo kan het
volledig afschermen van informatie over vervoer en opslag van gevaarlijke stoffen
de kans op onbedoelde schade vergroten en de effectiviteit van de reactie bij calamiteiten
verminderen.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat bij een concreet risico op sabotage van militaire infrastructuur
de nationale veiligheid leidend moet zijn en dat informatie daarom bij twijfel op
zijn minst eerst tijdelijk moet worden afgeschermd, waarna de juridische discussie
kan worden afgerond? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Ja, de Ministers van Defensie, van Economische Zaken en Klimaat, van Klimaat en Groene
Groei, de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn van mening dat wanneer door publicatie
van bepaalde informatie de nationale veiligheid van Nederland in het geding is, deze
informatie niet openbaar mag worden gemaakt. In de praktijk moet er vaak een afweging
worden gemaakt tussen nut en noodzaak van openbaarheid en de nationale veiligheid.
Zo draagt de publicatie van pijpleidingen bij aan een betere ruimtelijke planning
en reductie van andere maatschappelijke (veiligheids)risico’s.

Het gaat hier niet om een keuze tussen nationale veiligheid en andere belangen, maar
om een integrale afweging van verschillende veiligheidsrisico's. Het volledig afschermen
van bepaalde gegevens kan nieuwe risico's creëren voor de publieke veiligheid, zoals
bij de inzet van hulpdiensten tijdens een crisis. Door deze risico's in samenhang
te beoordelen, wordt de meest effectieve vorm van veiligheidsborging voor Nederland
gerealiseerd.

Vraag 3

Kan de Minister van Defensie andere ministeries daadwerkelijk opdragen defensiegevoelige
informatie onmiddellijk af te schermen? Zo nee, wie kan binnen het kabinet bij een
acute dreiging wel een bindend besluit nemen?

Antwoord 3

Nee, de Minister van Defensie kan een ander ministerie geen opdracht geven om informatie
onmiddellijk af te schermen. De Ministeries van Defensie, van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, van Economische Zaken en Klimaat en van Infrastructuur en Waterstaat
staan eensgezind achter het belang van nationale veiligheid en spreken daarom met
elkaar over situaties waarin deze veiligheid in het geding kan komen. In dit verband
voeren de genoemde ministeries gerichte acties uit om data af te schermen, waarbij
gezamenlijk een zorgvuldige belangenafwegingen wordt gemaakt.

Vraag 4

Welke maatregelen zijn direct na de ambtelijke signalering van deze veiligheidsrisico’s
medio 2025 genomen?

Antwoord 4

In de zomer van 2025 zijn de signalen over de risico’s van (het combineren van) openbare
bronnen ambtelijk gedeeld en is de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
hierover geïnformeerd. Dit betrof een eerste analyse en geen verzoek tot verwijdering
van bepaalde gegevens. Vervolgens is Defensie in kaart gaan brengen welke informatie
risicovol wordt geacht, onder andere in samenwerking met de MIVD. Tegelijk is in verschillende
gremia op ambtelijk niveau aandacht en actie gevraagd voor het onderwerp en is de
politieke urgentie toegenomen. Dit heeft in juni 2026 geleid tot gerichte verzoeken
tot verwijdering van bepaalde gegevens door Defensie aan bronhouders in samenwerking
met andere departementen.

Tegelijkertijd heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in oktober 2025 de interdepartementale werkgroep Openbaarheid en Nationale Veiligheid
geïnitieerd. De formele start van de werkgroep was in maart 2026. De werkgroep ontwikkelt
een beleidslijn die Q1 wordt opgeleverd en vervolgens verder uitgewerkt.

Vraag 5

Klopt het dat pas in het najaar van 2025 is begonnen met het verwijderen of afschermen
van deze informatie? Kunt u toelichten waarom dit na de eerste signalering nog maanden
heeft geduurd?

Antwoord 5

Dit komt omdat nationale veiligheidsrisico’s moeten worden afgewogen tegen andere
maatschappelijke (veiligheids)belangen. Bovendien is de publicatieplicht van gegevens
in sommige gevallen juridisch verankerd ter bescherming van andere maatschappelijke
(veiligheids)belangen. Veel van de betreffende data bevindt zich bovendien niet bij
een ministerie, maar bij derde partijen die moeten worden betrokken. Zoals bij vraag
1 toegelicht heeft dit proces nu wel degelijk tot concreet resultaat geleid.

Vraag 6

Wat is de reden dat de Ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Economische
Zaken en Klimaat vooralsnog geen volledige uitvoering hebben gegeven aan het verzoek
van de Minister van Defensie om de kwetsbare informatie per direct offline te halen?

Antwoord 6

Hier is opvolging aan gegeven. In juni 2026 had Defensie een specifiek genoeg beeld
bij de gegevens en de bronhouders om gerichte verwijderingsverzoeken uit te zetten.
Het Ministerie van Defensie heeft daarom in juni 2026 aan het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat verzocht om informatie over het in gebruik zijnde ondergrondse elektriciteitsnet
op specifieke defensielocaties en objecten te depubliceren. De netbeheerders zijn
bronhouders van deze informatie en publiceren deze informatie mede gelet op het belang
van het functioneren van het energiesysteem en transparantie rond de energietransitie.
In constructief overleg met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de
netbeheerders is gevoelige militaire geo-informatie reeds gedepubliceerd.

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat beheert het Register Externe Veiligheidsrisico’s
(REV). De informatie komt van door de wet aangewezen (gedelegeerde) bronhouders, waaronder
specifieke onderdelen binnen Defensie. Met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
wordt momenteel gewerkt aan aanpassing van het Informatiemodel Externe Veiligheid
waardoor rubricering van gegevens structureel door de bronhouder kan worden ingevuld.
Gerubriceerde gegevens zijn daarna niet langer automatisch zichtbaar. Naar verwachting
wordt deze werkwijze vanaf november geïmplementeerd. Tot aan november wordt gewerkt
aan tijdelijke maatregelen om gevoelige data niet langer op het publieke internet
te publiceren en reeds gepubliceerde data grotendeels af te schermen.

Vraag 7

Waarom is pas in maart 2026 een interdepartementale werkgroep «Openbaarheid en nationale
veiligheid» ingesteld, terwijl al sinds medio 2025 bekend was dat mogelijk gevoelige
informatie openbaar was?

Antwoord 7

De kwestie rond openbaarheid en nationale veiligheid is complex en raakt meerdere
maatschappelijke (veiligheids)belangen. Om een effectieve en breed gedragen aanpak
te waarborgen, was het nodig om eerst met de diverse betrokken partijen goed af te
stemmen. Dat proces heeft onder meer geleid tot de instelling van de interdepartementale
werkgroep Openbaarheid en Nationale Veiligheid onder leiding van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Vraag 8

Deelt u de opvatting dat het instellen van een ambtelijke werkgroep geen alternatief
kan zijn voor een onmiddellijk bestuurlijk besluit wanneer informatie per direct offline
moet worden gehaald vanwege risico’s op spionage en sabotage? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

Ja, het doel van de werkgroep Openbaarheid en Nationale Veiligheid onder leiding van
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is niet bedoeld om besluitvorming
te organiseren die leidt tot het offline halen van bepaalde informatie en vormt daarmee
geen alternatief voor een onmiddellijk bestuurlijk besluit. De werkgroep Openbaarheid
en Nationale Veiligheid onder leiding van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties richt zich op het ontwikkelen van een beleidslijn en een afwegingskader
die de departementen helpen structureel met dit vraagstuk om te gaan, zodat bij de
publicatie van informatie vooraf rekening wordt gehouden met de huidige geopolitieke
veiligheidssituatie.

Vraag 9

Zijn de MIVD, AIVD en de NCTV betrokken bij deze ambtelijke werkgroep? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, hoe beoordelen zij dat deze gevoelige informatie nog niet offline is
gehaald?

Antwoord 9

Ja, de MIVD, AIVD en de NCTV zijn door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
benaderd voor betrokkenheid bij het ontwikkelen van de beleidslijn en het afwegingskader
en zijn op de hoogte van de situatie en de werkgroep. Als belangrijke kennisbron worden
de veiligheidsdiensten en de NCTV gevraagd advies te geven over de producten van de
werkgroep Openbaarheid en Nationale Veiligheid onder leiding van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, zowel op de vraag welke informatie gevoelig
is als op de vraag hoe daarmee omgegaan moet worden.

Vraag 10

Erkent u dat deze gang van zaken – eerst signaleren, vervolgens maanden overleggen,
daarna een werkgroep instellen en uiteindelijk nog steeds geen volledige verwijdering
realiseren – niet past bij de snelheid en slagkracht die nodig zijn in de huidige
veiligheidssituatie? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Nee, want meerdere veiligheidsrisico’s moeten integraal worden afgewogen en verwijdering
moet gericht plaatsvinden. Er is een werkwijze gevolgd waarin (1) is gesignaleerd,
(2) onderzoek is gedaan om welke informatie het gaat, (3) afstemming met andere departementen
is gezocht en (4) samen met bronhouders gericht is gewerkt aan afscherming. Dit heeft
onder meer geleid tot een gerichte analyse welke informatie precies offline moest.
In samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de netbeheerders
is vervolgens de betreffende informatie sinds 24 augustus 2026 offline. In samenwerking
met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt de gevraagde informatie
in het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) tijdelijk afgeschermd en kan vanaf
november 2026 structureel door Defensie worden gerubriceerd. Parallel hieraan is de
werkgroep openbaarheid en nationale veiligheid ingericht die zich richt op de ontwikkeling
van een toekomstbestendige beleidslijn en het afwegingskader. De gedeelde beleidslijn
en afwegingskader dragen eveneens bij aan de snelheid en slagkracht die nodig is op
een dergelijk onderwerp.

Vraag 11

Bent u bereid zo spoedig mogelijk alle gegevens die Defensie als potentieel sabotagegevoelig
beoordeelt in ieder geval tijdelijk af te schermen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Ja, de huidige veiligheidssituatie dwingt ons tot een heroverweging van welke informatie
gepubliceerd mag worden. Wanneer er sprake is van een direct risico voor de veiligheid
van de Staat of wanneer het belang van nationale veiligheid zwaarder weegt dan andere
maatschappelijke (veiligheids)belangen, moet deze informatie zo spoedig mogelijk worden
afgeschermd. De betrokken Ministers zijn hierin eensgezind.

Vraag 12

Bent u bereid één bewindspersoon aan te wijzen die doorzettingsmacht krijgt bij conflicten
tussen openbaarmakingsverplichtingen en de nationale veiligheid, zodat niet opnieuw
maandenlang interdepartementaal overleg nodig is voordat wordt ingegrepen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 12

Dit sluit niet aan bij de ministeriële verantwoordelijkheid voor het eigen beleidsterrein.
Momenteel worden concrete stappen gezet richting afscherming en met resultaat. De
interdepartementale werkgroep Openbaarheid en Nationale Veiligheid onder leiding van
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkelt daarnaast
een beleidslijn en afwegingskader die bronhouders ondersteunen bij het maken van een
afweging die past bij het huidige veiligheidsbeeld. Defensie heeft hier een belangrijke
rol in. Ten derde is Defensie bezig structurele capaciteit in te richten die de online
aanwezigheid van defensiegevoelige infrastructuurgegevens monitort en gerichte verzoeken
uitzet ter afscherming.

Indien er een conflict ontstaat, kan dit snel door het kabinet worden besproken en
besloten.