Schriftelijke vragen : Het bericht ‘Italië, Nederland of allebei? Onderzoek naar samenwerking Einstein Telescope’

Vraag 1

Welke concrete consequenties verbindt u aan de kwalificatie van het binnenhalen van
de Einstein Telescope voor de Euregio Maas-Rijn als prioriteit van het kabinet? Welke
concrete acties worden in aanloop naar de Europese locatiekeuze in 2027 ondernomen
om de kandidatuur van de Euregio te versterken?1

Vraag 2

Welke bewindspersoon draagt de politieke eindverantwoordelijkheid voor de internationale
strategie om de Einstein Telescope naar de Euregio Maas-Rijn te halen? Hoe is de inzet
tussen de Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Economische Zaken
en Klimaat (EZK) en Buitenlandse Zaken georganiseerd en welke capaciteit en middelen
zijn hiervoor beschikbaar?

Vraag 3

Welke concrete toezeggingen zijn inmiddels gedaan door België, Vlaanderen, Wallonië
en Noordrijn-Westfalen ten aanzien van de financiering, governance, vergunningverlening,
infrastructuur en inhoudelijke deelname aan de Einstein Telescope in de Euregio Maas-Rijn?
Welke afspraken moeten nog worden gemaakt om eind 2026 tot een volwaardig gezamenlijk
bidbook te kunnen komen en wanneer moeten deze uiterlijk zijn afgerond?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u op dit moment het krachtenveld binnen de Board of Governmental Representatives
(BGR) ten aanzien van de kandidaturen van de Euregio Maas-Rijn, Sardinië en Saksen?
Welke landen hebben zich reeds publiekelijk of richting het kabinet uitgesproken over
een voorkeurslocatie en op welke landen richt Nederland zijn diplomatieke inzet in
het bijzonder?

Vraag 5

De Duitse federale regering heeft de Einstein Telescope aangemerkt als prioritaire
wetenschappelijke infrastructuur, maar nog geen keuze gemaakt tussen de kandidatuur
van Saksen en deelname van Noordrijn-Westfalen aan de Euregio Maas-Rijn; wanneer verwacht
u dat de Duitse regering hierover een positie inneemt?

Vraag 6

Welke concrete diplomatieke inzet pleegt Nederland om de Duitse federale regering
te bewegen tot steun voor de Euregio Maas-Rijn? Op welk politiek niveau vinden hierover
gesprekken met Duitsland plaats en is de Minister-President hierbij betrokken? Bent
u bereid de kandidatuur van de Euregio Maas-Rijn rechtstreeks bij de Duitse bondskanselier
te agenderen?

Vraag 7

Hoe ziet de besluitvorming op Europees niveau over het ontwerp en de locatie van de
Einstein Telescope precies eruit? Wordt eerst een keuze gemaakt tussen een driehoek
en een dubbele L-vorm en vervolgens tussen locaties, of worden ontwerp en locatie
integraal en gelijktijdig beoordeeld? Wie neemt deze besluiten en volgens welke criteria?

Vraag 8

Welke gevolgen heeft een eventuele Europese voorkeur voor een dubbele L-vorm voor
de drie huidige kandidaat locaties? Klopt het dat bij een dubbele L-vorm een combinatie
van de Euregio Maas-Rijn en Sardinië vanwege de benodigde geografische afstand voor
de hand ligt? Welke rol resteert in dat scenario voor de kandidatuur van Saksen?

Vraag 9

Wie besluit uiteindelijk met welke configuratie de Euregio Maas-Rijn haar kandidatuur
indient en op welk moment moet deze keuze zijn gemaakt om het bidbook eind 2026 gereed
te hebben?

Vraag 10

Welke mogelijkheden ziet u indien uit de nieuwe kostenramingen blijkt dat de kosten
van de driehoek of de dubbele L-vorm hoger uitvallen dan het beschikbare Nederlandse
budget? Is aanvullende financiering dan denkbaar en op welk moment zou daarover moeten
worden besloten?

Vraag 11

In hoeverre verschilt de verwachte economische en maatschappelijke impact voor de
Euregio Maas-Rijn tussen de realisatie van een volledige driehoek in de Euregio en
één L-vorm als onderdeel van een dubbele L-configuratie met Sardinië? Is onderzocht
wat beide configuraties betekenen voor onder meer investeringen, werkgelegenheid en
het regionale kennis- en innovatie-ecosysteem? Zo ja, wat zijn hiervan de uitkomsten?
Zo nee, bent u bereid dit inzichtelijk te maken voordat een keuze voor een configuratie
wordt gemaakt?