Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Westerveld over de bezuinigingen op de Luisterlijn vanaf 2027

Antwoord van Minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) (ontvangen 25 september
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «De bezuinigingen op de Luisterlijn geven een jammerlijk
signaal af»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat per 2027 structureel 10 procent van het jaarbudget, oftewel € 700.000,
bezuinigd zal worden op de Luisterlijn? Zo nee, om welk bedrag gaat het dan? Zo ja,
kunt u nader toelichten waarom gekozen is voor deze bezuiniging?

Antwoord 2

De bezuinigingen van kabinet Schoof vertalen zich in dat er vanaf 2027 minder middelen
beschikbaar zijn voor subsidies. Dit heeft gevolgen voor veel organisaties, waaronder
de Luisterlijn. Voor de Luisterlijn gaat het om ongeveer € 700.000, circa 10 procent
van de huidige subsidie. De Luisterlijn is hierover in 2025 geïnformeerd. Het ministerie
is met de Luisterlijn in gesprek over de wijze waarop zij invulling kan geven aan
hun dienstverlening in combinatie met de lagere subsidie.

Vraag 3

Hoe verhoudt deze geplande bezuiniging zich tot het feit dat de Luisterlijn in 2025
een recordaantal van 331.861 gesprekken voerde, oftewel ruim 900 gesprekken per dag?
Deelt u de mening dat een stijgende vraag naar een laagdrempelig luisterend oor juist
aanleiding zou moeten zijn om de voorziening, waar nodig, te versterken in plaats
van te verzwakken?

Antwoord 3

De Luisterlijn voert al jarenlang een groot aantal gesprekken en vervult daarmee een
belangrijke taak voor mensen die behoefte hebben aan een laagdrempelig luisterend
oor. Deze taak is wettelijk geborgd in de Wmo2015. Tegelijkertijd heeft ook VWS te
maken met een bezuinigingsopgave. Wij zijn in gesprek met de Luisterlijn om te kijken
hoe de organisatie haar belangrijke werk zo goed mogelijk kan blijven doen en tegelijk
ook invulling kan geven aan deze bezuiniging.

Vraag 4

Herkent u de constatering dat deze geplande bezuiniging zal leiden tot het sluiten
van verschillende trainings- en werklocaties en mogelijk zelfs dat een deel van de
vrijwilligers zal stoppen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

De getrainde vrijwilligers zijn het hart van de Luisterlijn en maken het verschil
voor mensen die bellen. Ik begrijp daarom goed dat onzekerheid over de toekomst en
mogelijke veranderingen zorgen kunnen oproepen bij vrijwilligers. Hoe de Luisterlijn
de bezuiniging opvangt is in de eerste plaats aan de organisatie zelf. Ik wil niet
vooruitlopen op de precieze keuzes die de Luisterlijn daarin maakt.

Daarbij vind ik het belangrijk dat de dienstverlening zoveel mogelijk doorloopt en
ook oog is voor de vrijwilligers die dit werk iedere dag doen. Het gesprek over hoe
dit met een beperkter budget kan loopt.

Vraag 5

Kunt u aangeven welke gevolgen u verwacht als gevolg van de subsidiekorting voor de
bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van de Luisterlijn?

Antwoord 5

De Luisterlijn ontvangt subsidie met het doel dat mensen ieder moment van de dag anoniem
en kosteloos een telefonisch of elektronisch gesprek kunnen voeren. De bezuiniging
heeft gevolgen. Daarom werkt de Luisterlijn aan een plan om hun belangrijke functie
te blijven vervullen. Over de invulling van dit plan lopen de gesprekken met de Luisterlijn.

Vraag 6

Bent u bekend met het feit dat het kabinet-Rutte IV in 2022 naar aanleiding van een
marktverkenning al concludeerde dat er geen (andere) marktpartij is die het bieden
van een luisterend oor aan (jong)volwassenen en kinderen zonder overheidssubsidie
kan uitvoeren? Zo ja, hoe rijmt u dit met de geplande bezuiniging?

Antwoord 6

Ja, daarmee ben ik bekend. Uit de marktverkenning in 2022 bleek dat voor het bieden
van een laagdrempelig luisterend oor overheidssubsidie nodig is. Daarom blijft VWS
deze functie ook in 2027 subsidiëren. En wordt er tegelijkertijd voor 2027 opnieuw
beoordeeld welke keuzes gemaakt moeten worden binnen het beschikbare budget. Hiervoor
wordt ook gekeken hoe verschillende hulplijnen elkaar kunnen versterken.

Vraag 7

Op basis waarvan is geconcludeerd dat de Luisterlijn deze bezuiniging kan opvangen
zonder dat dit ten koste gaat van de dienstverlening? Bent u bereid eventuele nieuwe
marktverkenningen, evaluaties of doelmatigheidsanalyses te delen met de Kamer?

Antwoord 7

Het is niet bekend wat deze bezuiniging exact voor de dienstverlening betekent. Hiervoor
wordt door de Luisterlijn een plan uitgewerkt. De korting die is opgelegd aan de Luisterlijn
komt voort uit de rijksbrede bezuinigingen. Hierbij is tot op heden geen aanvullende
evaluatie uitgezet.

Vraag 8

Hoe rijmt deze bezuiniging met de wettelijke taak, die voortvloeit uit de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo) 2015, om te voorzien in een anonieme, kosteloze mogelijkheid om
te spreken over persoonlijke situaties en advies te vragen? Hoe rijmt deze bezuiniging
met de aanpak Een tegen Eenzaamheid?

Antwoord 8

De wettelijke taak uit de Wmo 2015 om te voorzien in een anonieme en kosteloze mogelijkheid
om te spreken over persoonlijke situaties zijn we niet voornemens aan te passen. Het
is aan de Luisterlijn om haar werkzaamheden voor 2027 binnen het beschikbare budget
te organiseren. Uiteraard begrijpen wij dat dit voor moeilijke keuzes zorgt. Met de
aanpak Eén tegen eenzaamheid zal ook blijvend ingezet worden om eenzaamheid te voorkomen
en verminderen. Dat doen we gelukkig met de inzet van veel andere partijen in een
brede coalitie.

Vraag 9

Deelt u de mening dat een voorziening als de Luisterlijn juist erg belangrijk is voor
mensen die wel behoefte hebben aan contact of ondersteuning, maar niet direct een
beroep doen of kunnen doen op formele zorg? Zo ja, hoe rijmt dat met de geplande bezuiniging?

Antwoord 9

Het werk van de Luisterlijn met alle vrijwilligers die 24 uur per dag, 7 dagen in
de week klaar staan en een luisterend oor bieden is van groot belang. In hoe dit wordt
georganiseerd en gefaciliteerd zijn keuzes te maken. Daarover zijn we nu in gesprek.

Vraag 10

Deelt u de mening dat de laagdrempelige hulp van de Luisterlijn bijdraagt aan preventie
en kan voorkomen dat mensen een beroep doen op de ggz of andere vormen van psychosociale
hulp? Is berekend hoeveel extra kosten uiteindelijk bespaard worden door de Luisterlijn?

Antwoord 10

De Luisterlijn kan bijdragen in het verminderen en voorkomen van eenzaamheid en draagt
daarmee bij aan preventie van zwaardere klachten en gepaarde zorgkosten. Uit onderzoek
is bekend dat eenzaamheid in Nederland leidt tot ruim € 2 miljard aan extra zorgkosten
per jaar.2 De specifieke besparing hierop door inzet van de Luisterlijn is niet bekend. In onderzoek
is geconcludeerd dat de maatschappelijke betekenis van de Luisterlijn vooral is dat
mensen bereikt worden die met hun zorgen, verdriet of mentale probleem niet of in
onvoldoende mate terecht kunnen bij de formele zorgverlening en/of hun sociale omgeving,
of hun omgeving daarmee niet willen belasten.3 Daarnaast wordt o.a. ingezet via de MIND hulplijn op laagdrempelige psychologische
hulp. Deze hulplijn is ook gratis en anoniem bereikbaar en wordt bemand door professionele
hulpverleners zoals psychologen en maatschappelijk werkers.

Vraag 11

Welke concrete maatregelen gaat u inzetten om te voorkomen dat deze bezuiniging ertoe
gaat leiden dat mensen zich pas melden wanneer hun problemen zijn geëscaleerd en daardoor
uiteindelijk een beroep doen op zwaardere en vaak duurdere zorg?

Antwoord 11

Het voorkomen dat problemen escaleren en mensen zwaardere zorg nodig hebben, is een
belangrijk uitgangspunt van het kabinetsbeleid. Daarvoor zet VWS breder in op preventie
en laagdrempelige ondersteuning en signalering, zoals met afspraken in het AZWA en
de aanpak Eén tegen eenzaamheid.