Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Keijzer en Coenradie over Oxfam Novib

Antwoord van Minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 18 september 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de uitlatingen van Oxfam Novib waarin wordt gesteld dat bepaalde
moties of voorstellen van politieke partijen en Kamerleden racistisch zouden zijn?

Antwoord 1

Ja, indien wordt verwezen naar de Instagram-post van Oxfam Novib van 9 juli jl. waarin
wordt gesteld dat drie aangenomen moties van respectievelijk de leden Keijzer, Coenradie
en Bikkers racistisch zijn.

Vraag 2

Klopt het dat Oxfam Novib de afgelopen jaren subsidies, bijdragen en/of opdrachten
heeft ontvangen van de Rijksoverheid?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Kunt u een overzicht verstrekken van alle directe en indirecte financiële bijdragen
die Oxfam Novib sinds 2020 heeft ontvangen van het Rijk?

Antwoord 3

Tussen 2020 en juni 2026 heeft Oxfam Novib direct € 52.959.752 en indirect € 13.457.326
ontvangen van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor de uitvoering van diverse
activiteiten vooral op het gebied van onder andere humanitaire hulp, duurzame handel,
seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en de versterking van het maatschappelijk
middenveld.

Vraag 4

Kunt u een overzicht verstrekken van alle directe en indirecte financiële bijdragen
die Oxfam Novib verwacht te gaan ontvangen tot 2030 van het Rijk?

Antwoord 4

Voor de activiteiten die tussen juli 2026 en juni 2031 zullen worden uitgevoerd, zal
Oxfam Novib direct € 25.553.628 en indirect € 836.097 ontvangen van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. Dit betreft onder andere activiteiten op het gebied van humanitaire
hulp en vrouwenrechten en gendergelijkheid. Deze cijfers kunnen nog veranderen gedurende
de implementatie van de activiteiten.

Vraag 5

Welke voorwaarden gelden voor organisaties die overheidssubsidies ontvangen ten aanzien
van lobbyactiviteiten, publieke campagnes en politieke beïnvloeding?

Antwoord 5

Het ministerie verstrekt subsidies op basis van de Algemene wet bestuursrecht en de
Kaderwet subsidies Ministerie van Buitenlandse Zaken. De voorwaarden die aan subsidies
worden verbonden zijn doelgebonden. Dat betekent dat activiteiten, inclusief pleitbezorgingsactiviteiten
die door het ministerie worden gefinancierd, moeten passen binnen de doelen zoals
vastgelegd in de Subsidieregeling Buitenlandse Zaken 2006.1 Een subsidieontvanger mag de subsidie niet gebruiken voor andere activiteiten dan
waarvoor de subsidie is verstrekt.

Het ministerie heeft geen zeggenschap over activiteiten van organisaties die niet
door het ministerie worden gesubsidieerd.

Vraag 6

Acht u het wenselijk dat een door de overheid gesubsidieerde organisatie democratisch
gekozen volksvertegenwoordigers publiekelijk associeert met racisme?

Antwoord 6

Het kabinet vindt het belangrijk dat maatschappelijke organisaties zich vrij kunnen
uiten, ook organisaties die financiering ontvangen van de overheid voor specifieke
activiteiten. Het is belangrijk voor een gezonde democratie dat kritiek kan worden
geleverd, inclusief op volksvertegenwoordigers of functionarissen van de regering,
en dat vrijheid van meningsuiting hoog in het vaandel blijft. Dit geldt voor kritiek
op de uitoefening van het ambt en niet voor kritiek op de persoon.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat politieke meningsverschillen in een democratische rechtsstaat
niet lichtvaardig als racistisch dienen te worden bestempeld?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 8.

Vraag 8

Bent u van mening dat organisaties die met belastinggeld worden ondersteund een bijzondere
verantwoordelijkheid hebben om zorgvuldig om te gaan met kwalificaties richting Kamerleden
en politieke partijen?

Antwoord 8

Alle deelnemers aan het maatschappelijk debat, inclusief maatschappelijke organisaties,
moeten zorgvuldig omgaan met hun woordkeuze, ongeacht of zij wel of geen financiering
ontvangen van de overheid.

Vraag 9

Kunt u toelichten wat de corebusiness van Oxfam Novib was ten tijde van de oprichting
van de organisatie en in hoeverre de huidige activiteiten nog aansluiten bij het oorspronkelijke
doel waarvoor zij is opgericht?

Antwoord 9

Het is aan Oxfam Novib zelf om te bepalen wat de doelen zijn van hun organisatie,
welke activiteiten zij ontplooien en of die bij elkaar aansluiten.

Vraag 10

Hoe beoordeelt u het feit dat Oxfam Novib zich niet beperkt tot ontwikkelingssamenwerking
en humanitaire hulp, maar ook actief campagne voert rond politieke thema's zoals klimaatbeleid,
vermogensverdeling en het Israëlisch-Palestijnse conflict?

Antwoord 10

Zie het antwoord op vraag 9 en vraag 11.

Vraag 11

Deelt u de mening dat belastinggeld primair bedoeld is voor ontwikkelingssamenwerking
en humanitaire hulp, en niet voor activistische campagnes gericht op het beïnvloeden
van het Nederlandse politieke debat?

Antwoord 11

Een sterk maatschappelijk middenveld is essentieel voor het beschermen van de democratische
rechtsorde. Zoals ook is opgenomen in het coalitieakkoord heeft het maatschappelijk
middenveld een belangrijke rol tussen regering en alle inwoners van Nederland en tussen
regering en het bedrijfsleven.2 Maatschappelijke organisaties versterken namelijk de stem van burgers en hebben een
rol bij beleidsbeïnvloeding en als waakhond. Het kabinet hecht waarde aan deze rol.
Tegenspraak is een fundamenteel onderdeel van een gezonde democratische samenleving.
Uit de BHOS-middelen wordt de pleitbezorgingsrol van het maatschappelijk middenveld
dan ook gefinancierd, ook binnen Nederland, zolang deze activiteiten ten goede komen
aan onder meer de ontwikkelingsdoelen in lage- en middeninkomenslanden. Hiermee wordt
uitvoering gegeven aan amendement Van Ark cs. nr. 65.3

Vraag 12

Hoe rechtvaardigt u dat organisaties die aanzienlijke publieke middelen ontvangen
deze positie gebruiken om gekozen volksvertegenwoordigers en hun voorstellen in verband
te brengen met racisme, terwijl zij geacht worden bij te dragen aan een open democratisch
debat?

Antwoord 12

Zie het antwoord op vraag 6.

Vraag 13

Hoe beoordeelt u het risico dat overheidssubsidies worden gebruikt om via maatschappelijke
organisaties draagvlak te creëren voor politieke opvattingen en beleidsdoelen die
u zelf voorstaat?

Antwoord 13

Maatschappelijke organisaties zijn essentiële partners voor effectieve ontwikkelingssamenwerking.
Enerzijds ontvangen deze organisaties subsidies voor het uitvoeren van ontwikkelingsactiviteiten
die bijdragen aan de doelen van het BHOS-beleid, anderzijds worden subsidies verstrekt
om dit beleid en/of de uitvoering daarvan kritisch te volgen middels pleitbezorging.
Gesubsidieerde activiteiten moeten ten goede komen van sociaaleconomische ontwikkeling
in lage- en middeninkomenslanden. Hier wordt op toegezien middels de gebruikelijke
monitorings- en verantwoordingssystematiek. Het BHOS-beleid is kabinetsbeleid; het
gaat dus niet om persoonlijke opvattingen van de verantwoordelijke bewindspersoon.

Vraag 14

Deelt u de mening dat publiek geld hier absoluut niet voor bedoeld is en dat het de
democratische rechtsstaat ondermijnt?

Antwoord 14

Zie het antwoord op vraag 11 en vraag 13.