Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Zwinkels en Poortman over het bericht "Stoppen Green Deal Duurzame Zorg onverstandig"

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens de
Minister van Klimaat en Groene Groei (ontvangen 9 september 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Stoppen Green Deal Duurzame Zorg onverstandig»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat voor een toekomstbestendige, toegankelijke en kwalitatief goede
zorgsector het van belang is dat gezien de toenemende schaarste van grondstoffen ook
deze sector, als een van de sectoren met een hoog grondstoffenverbruik, een verduurzamingsslag
maakt?

Antwoord 2

Ja. De afgelopen jaren is door VWS geïnvesteerd in het stimuleren en ondersteunen
van de zorgsector in het verduurzamen van de zorg. Onder meer met meerdere Green Deals,
waarvan de laatste de huidige Green Deal Duurzame Zorg 3.0 (GDDZ 3.0). Bij de Voorjaarsnota
van 2023 is incidenteel € 42 mln vrijgemaakt voor 2023 t/m 2026 om de verduurzamingstransitie
in de zorg te bespoedigen. Dit heeft geleid tot mooie resultaten en een enorme verduurzamingsbeweging
die op gang is gekomen met circa 720 ondertekenaars van de GDDZ 3.0.

Vraag 3

Heeft u kennisgenomen van de brief inzake de Future Deal Zorg d.d. 2 juni 2026 van
de heren Kees Vendrik, Ernst Kuijpers en Steven van Eijck die aan u en de Ministers
van VWS en Staatssecretaris van IenW is toegestuurd?

Antwoord 3

Ja, daar heb ik kennis van genomen. Samen met de betrokken collega’s ga ik op korte
termijn in gesprek met de briefschrijvers, waarbij zij hun brief kunnen toelichten.

Vraag 4

Zo ja, kunt u zich vinden in de strekking van de oproep om samen met veldpartijen
te komen tot een Zorgtafel waaraan betrokken ministeries deelnemen, ten behoeve van
een programmatische aanpak?

Antwoord 4

Met het aflopen van de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 (GDDZ 3.0) eind oktober 2026,
loopt eind van het jaar ook de (tijdelijke) programmatische aanpak af. Na vele jaren
geïnvesteerd te hebben in de verduurzaming van de zorgsector en de vele mooie resultaten
die de sector geboekt heeft, is dit een natuurlijk moment om de verduurzamingsopgave
per 2027 méér bij de sector te beleggen. Die keuze is mede ingegeven door het feit
dat er door bezuinigingen beperktere capaciteit en middelen zijn, hetgeen noopt tot
het maken van keuzes.

De Green Deal Partijen hebben samen uitgesproken voornemens te zijn een nieuwe Green
Deal Duurzame Zorg 2027–2030 te sluiten, en werken momenteel aan de totstandkoming
en alles wat nodig is om dit in private samenwerking te organiseren en bekostigen.
Het kabinet juicht van harte toe dat de veldpartijen met de ingezette koers verder
gaan.

VWS zal na het aflopen van de GDDZ 3.0 niet meer regisserend zijn vanuit een programmatische
aanpak, maar blijft wel actief als verbindende schakel tussen de verschillende ministeries
en uitvoeringsorganisaties die primair bezig zijn met duurzaamheid en klimaatbeleid.
Denk bijvoorbeeld aan circulair werken en grondstoffengebruik in het licht van geneesmiddelen
en medische hulpmiddelen, maar ook aan de verduurzaming van het zorgvastgoed en bijbehorende
subsidies en Europese wet- en regelgeving. Vanuit die inhoud en context betekent dit
concreet dat VWS niet regisserend zal zijn in de totstandkoming van een Zorgtafel,
maar wel kan deelnemen mits de Green Deal partijen daarin de regierol nemen.

Vraag 5

Kunt u delen welke initiatieven er, ook gezien de afspraak uit het coalitieakkoord
om in 2050 een volledig circulaire economie te hebben, op dit moment binnen de zorgsector
lopen ten behoeve van de verduurzaming van het grondstof- en materiaalgebruik en die
bijdragen aan een circulaire zorgsector?

Antwoord 5

Binnen de zorgsector is een enorme verduurzamingsbeweging op gang gekomen, met talloze
initiatieven die op verschillende plaatsen vindbaar zijn. Zo is er onder de GDDZ 3.0
geïnvesteerd in een gezamenlijk platform om initiatieven voor verduurzaming te delen,
te vinden op de website www.greendealduurzamezorg.nl2 Daarnaast worden ook veel initiatieven door het veld onderling met elkaar gedeeld
op andere digitale platforms, zoals bijvoorbeeld het initiatievenplatform van de Groene
Zorg Alliantie3 en de Groene Z.4 Het laat zien dat de zorgsector de handschoen heeft opgepakt en de afgelopen jaren
haar bijdrage heeft geleverd aan de verduurzaming van de zorg en daarmee aan de verduurzamingsopgave
van Nederland. Dit geeft het kabinet het vertrouwen dat we de verantwoordelijkheid
van de verdere verduurzamingsopgave aan de sector kunnen overdragen.

Vraag 6

Is u bekend welke circulaire potentie (grondstoffenbesparing) er in de zorg kan worden
gerealiseerd en wat dit aan bespaarde zorgkosten en vermeden CO2-uitstoot oplevert? Zo nee, kunt dat laten onderzoeken?

Antwoord 6

Nee, dat is niet bekend. De zorg is de brede sector wat een dergelijk onderzoek complex
maakt. Ik zal samen met Minister van Klimaat en Groene Groei, coördinerend bewindspersoon
voor de circulaire economie, gaan kijken of er een mogelijkheid is om de circulaire
potentie voor de zorgsector in kaart te kunnen brengen.

Vraag 7

En bent u bereid op basis van de uitkomsten te komen tot een plan om deze potentie
met betrokken partijen te realiseren?

Antwoord 7

Zoals onder 4. vermeld werkt de sector zelf aan een opvolger van de GDDZ 3.0 en zal
VWS niet meer regisserend zijn vanuit een programmatische aanpak. Wel zal VWS actief
blijven als verbindende schakel tussen de verschillende ministeries en uitvoeringsorganisaties
die primair bezig zijn met duurzaamheid en klimaatbeleid. Denk bijvoorbeeld aan circulair
werken en grondstoffengebruik in het licht van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen,
maar ook aan de verduurzaming van het zorgvastgoed en bijbehorende subsidies en Europese
wet- en regelgeving.

Vraag 8

Kunt u reflecteren op de in het bericht gemaakte notie dat door in te zetten op circulaire
zorg aantoonbaar miljarden bespaard kunnen worden? Beschikt u over gegevens die deze
notie onderschrijven en zo ja, kunt u deze delen?

Antwoord 8

Er kan zeker nóg meer circulair en met minder verspilling van materialen en ongebruikte
(genees-/hulp-)middelen in de zorg worden gewerkt. Zo is in het verleden vanuit hygiëne
en partiële financiële overwegingen een transitie gemaakt van duurzame werkwijzen
naar het gebruik van veel wegwerpmaterialen. Daar moet met een kritische blik naar
gekeken worden of dit wel echt noodzakelijk is. Dat kan financieel ook besparingen
opleveren.

Wel is het zo dat de overstap naar duurzamere producten vaak een initiële investering
vergt (bijv. inkoop van de duurdere herbruikbare variant) en het wassen of steriliseren
van herbruikbare producten brengt (structurele) kosten met zich mee. Het werken met
een duurzamere variant (bijv. slim incontinentiemateriaal) vraagt bovendien vaak een
verandering van het zorgproces. Dat behoeft ook een investering (van tijd en geld).
Het is daarom altijd goed om te kijken naar de terugverdientijden.

In het huidige systeem levert besparen veel op. Het loont dan ook de moeite om door
te rekenen waar die investeringen besparingen kunnen opleveren. Zorgaanbieders krijgen
veelal een vergoeding per behandeling (Diagnose Behandelcombinatie of DBC) of per
tijdseenheid (dagtarief) voor de door hen verleende zorg. Als ze minder producten
verbruiken, wordt uit de Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg toch hetzelfde
bedrag betaald. Eventuele besparingen komen dan terecht bij de zorgaanbieder. Dit
kan voor zorgaanbieders ook een prikkel zijn om duurzamer te werken.

Vraag 9

Klopt het dat de Green Deal Duurzame Zorg per 2027 afloopt, maar dat veldpartijen
hier gezien alle succesvolle initiatieven van onderop wel mee door willen gaan middels
een Future Deal Zorg? Wat is uw reactie op dit voorstel en welke rol ziet u hierin
voor het Ministerie van VWS?

Antwoord 9

De Green Deal-partijen hebben samen uitgesproken voornemens te zijn een nieuwe Green
Deal Duurzame Zorg 2027–2030 te sluiten, en werken momenteel hard aan de totstandkoming
ervan en alles wat nodig is om dit in private samenwerking te organiseren en bekostigen.
Zij bouwen daarmee voort op hetgeen de sector de afgelopen jaren reeds heeft bereikt
en het feit dat er inmiddels een grote verduurzamingsbeweging binnen de sector zorg
en welzijn gaande is.

Het kabinet spreekt haar waardering er voor uit dat de veldpartijen met de ingezette
koers verder gaan. VWS blijft, zoals gezegd, beschikbaar als verbindende schakel en
wanneer partijen aanlopen tegen Nederlandse of Europese wet- en regelgeving op zorggebied
die verduurzaming van de zorg bemoeilijkt.