Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Moinat over het bericht "Honderden kinderen klem: pleegzorg muurvast door drastisch tekort aan gezinnen"
Vragen van het lid Moinat (Groep Markuszower) aan de Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport over het bericht «Honderden kinderen klem: pleegzorg muurvast door drastisch tekort aan gezinnen» (ingezonden 30 juni 2026).
Antwoord van Minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) (ontvangen 8 september
2026).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Honderden kinderen klem: pleegzorg muurvast door drastisch tekort aan gezinnen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Welke gevolgen heeft de oplopende wachttijd voor kinderen die wachten op een passend
pleeggezin, in het bijzonder voor kinderen die verblijven in een crisispleeggezin
of afkomstig zijn uit een onveilige thuissituatie?
Antwoord 2
Door het dalende aantal pleegouders wachten veel kinderen op een passende plek in
een pleeggezin. Wat deze wachttijd tot gevolg heeft, hangt af van de individuele situatie.
De betrokken professionals en instanties dragen in de tussentijd zorg voor het welzijn
en de veiligheid van het kind. In het licht van het pleegoudertekort wil ik benoemen
dat het van belang is om pleegkinderen alleen in een pleeggezin te plaatsen wanneer
er voldoende vertrouwen bestaat dat een plaatsing succesvol zal zijn. Alleen zo bieden
we pleegkinderen veiligheid, stabiliteit en zekerheid. Jeugdzorg Nederland zegt hierover
het volgende2: «Het is meestal dat de match met een pleeggezin op zich laat wachten doordat de vraag
niet direct of 1-op-1 aansluit bij het profiel van de beschikbare pleeggezinnen. Het
grote tekort aan pleeggezinnen, en daarmee keuzemogelijkheden voor een juiste match
is daarbij de voornaamste reden. Er wordt de laatste jaren ook meer ingezet op kindgericht
werven, hierbij wordt in het eigen bredere netwerk van het kind gezocht naar een gezin
dat iets kan en wil betekenen, dit vergt echter ook meer tijdsinvestering en kan er
ook voor zorgen dat een kind langer op een geschikte plek in een pleeggezin moet wachten
en er dus meer kinderen op de wachtlijst staan.»
Vraag 3
Heeft u inzicht in hoeveel kinderen langer dan noodzakelijk moeten wachten op een
passend pleeggezin en daardoor langer in een onveilige thuissituatie of een crisispleeggezin
verblijven? Zo ja, kunt u deze cijfers met de Kamer delen?
Antwoord 3
Jeugdzorg Nederland rapporteert3 dat op 31 december 2025 er 864 jeugdigen wachtten op pleegzorg. Wat het wachten op
een pleeggezin tot gevolg heeft, hangt af van de individuele situatie. De betrokken
professionals en instanties dragen in de tussentijd zorg voor het welzijn en de veiligheid
van het kind. Er kan daarbij andere hulp worden ingezet.
Vraag 4
Welke concrete bevoegdheden en mogelijkheden gaat u als stelselverantwoordelijke Minister
inzetten om te voorkomen dat kinderen door het tekort aan pleeggezinnen langer moeten
wachten op een veilige en passende opvangplek?
Antwoord 4
Pleegzorgaanbieders zijn verantwoordelijk voor de werving van nieuwe pleegouders,
zij zetten zich met man en macht in om voldoende pleegouders te werven. Ik ondersteun
hen door de landelijke campagne «Jouw huis een 2e thuis» te financieren, welke ik voornemens ben te verlengen t/m 2027. Deze campagne
slaat goed aan. De campagne verwijst geïnteresseerden naar Pleegzorg.nl, waar zij
een informatiepakket kunnen aanvragen bij de pleegzorgaanbieder in hun regio. Uit
een recente evaluatie van de campagne blijkt dat veel geïnteresseerden via de campagne
de website weten te vinden, maar dat de drempel om daadwerkelijk een informatiepakket
aan te vragen nog relatief hoog is. Daarom heeft Jeugdzorg Nederland samen met de
pleegzorgaanbieders het voorlichtingstraject voor potentiële pleegouders geüniformeerd
en landelijk toegankelijk gemaakt. Hier heb ik aanvullende middelen voor beschikbaar
gesteld. Dit traject is sinds september live op Pleegzorg.nl. Potentiële pleegouders
krijgen hierdoor vooraf een duidelijker beeld van wat pleegzorg inhoudt, wat er van
hen wordt verwacht en wat zij zelf kunnen verwachten. Daarnaast maken geïnteresseerden
hiermee al vroeg kennis met Pleegzorg.nl. Het platform kan hen ook later, als pleegouder,
ondersteunen met actuele informatie, praktische tools en mogelijkheden om zich verder
te ontwikkelen in hun rol als pleegouder.
Vraag 5
Bent u bereid de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd te verzoeken onderzoek te doen
naar de gevolgen van het tekort aan pleeggezinnen voor de veiligheid en ontwikkeling
van kinderen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Nee. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de uitvoering van
de Jeugdwet, de naleving van wetgeving en bewaakt de kwaliteit en de veiligheid van
de jeugdhulp. Een onderzoek naar de gevolgen van het tekort aan pleeggezinnen behoort
niet tot de rol van de IGJ.
Vraag 6
Bent u bereid een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren, zoals door de Nederlandse
Vereniging voor Pleeggezinnen bepleit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ja, ik ga opnieuw onderzoek laten doen naar de redenen waarom pleegouders stoppen
en wat juist kan helpen om door te gaan, in opvolging van het onderzoek uit 2019 van
het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), Jeugdzorg Nederland en de Nederlandse Vereniging
voor Pleeggezinnen (NVP).4 Samen met de sector bespreek ik hoe ik dit onderzoek het best kan vormgeven. Ik verwacht
dat het onderzoek dit najaar van start kan gaan, ik zal de Kamer over de voortgang
informeren.
Vraag 7
Wordt momenteel landelijk geregistreerd om welke redenen pleegouders stoppen? Zo ja,
kunt u deze gegevens met de Kamer delen? Zo nee, waarom wordt dit niet structureel
bijgehouden?
Antwoord 7
Nee, dit wordt niet landelijk geregistreerd. Individuele pleegzorgaanbieders houden
deze gegevens ook niet altijd bij, en als ze deze gegevens bijhouden doen zij dit
elk op een eigen wijze.
Vraag 8
In hoeverre herkent u het signaal dat pleegouders zich onvoldoende begeleid voelen
en het gevoel hebben er alleen voor te staan? Welke maatregelen gaat u nemen om de
begeleiding en ondersteuning van pleegouders structureel te verbeteren, zodat minder
pleegouders afhaken?
Antwoord 8
Ik herken het signaal dat het helaas niet altijd lukt om ondersteuning op het juiste
moment of in de juiste vorm te bieden aan pleegouders. Het versterken van de begeleiding
door pleegzorgwerkers staat hoog op de agenda van de pleegzorgaanbieders. Zo zetten
pleegzorgaanbieders erop in dat elk pleeggezin toegang kan hebben tot een eigen pleegoudernetwerk,
dat pleegouders uniforme trainingen en kennis aangeboden krijgen, maar ook dat de
pleegzorgbegeleider over voldoende deskundigheid beschikt om de pleegouder vanuit
een systemische visie te kunnen begeleiden. Eerdergenoemd onderzoek naar de redenen
om te stoppen met pleegzorg zal ook aanknopingspunten geven om gerichter de begeleiding
van pleegouders te verbeteren. Aanvullend worden pleegouders bijgestaan door de NVP
en de vertrouwenspersonen van Jeugdstem – welke beiden door mij worden gefinancierd.
Ook kunnen pleegouders in een Mockingbird constellatie onderlinge steun organiseren,
dit wordt door steeds meer pleegzorgaanbieders aangeboden.
Vraag 9
Welke concrete maatregelen kunt u op korte termijn treffen om te voorkomen dat kinderen
vanwege een tekort aan pleeggezinnen langer in een onveilige situatie moeten blijven
of langer dan noodzakelijk in een crisispleeggezin verblijven?
Antwoord 9
Zoals in mijn antwoord onder 2 aangegeven, hangt de impact van het wachten op een
pleeggezin af van de individuele situatie. De betrokken professionals en instanties
dragen in de tussentijd zorg voor het welzijn en de veiligheid van het kind. Er kan
daarbij andere hulp worden ingezet. Mijn inzet om voldoende pleeggezinnen te werven
heb ik toegelicht in mijn antwoord onder 4.
Vraag 10
Acht u de huidige landelijke aanpak voldoende om het tekort aan pleeggezinnen terug
te dringen? Zo nee, welke aanvullende maatregelen gaat u nemen om ervoor te zorgen
dat kinderen sneller een veilige en passende plek krijgen?
Antwoord 10
Op basis van de trends die zichtbaar zijn moeten we constateren dat de huidige aanpak
niet voldoende is om het tekort aan pleeggezinnen terug te dringen. Het tekort is
tweeledig: er zijn te weinig nieuwe pleegouders en te veel bestaande pleegouders stoppen.
Daarom is extra inzet benodigd in de werving van nieuwe pleegouders (zie mijn antwoord
onder 4) en op het behoud van bestaande pleegouders (zie mijn antwoord onder 8). Het
uitgangspunt om eerst te zoeken naar mogelijkheden voor pleegzorg binnen het netwerk
is leidend. Vaak wordt dit gedaan door zogenaamd kindgericht werven, waarbij in overleg
met het kind en zijn ouder(s) in hun directe en indirecte netwerk wordt gezocht naar
een passend pleeggezin. Bij die gesprekken worden ook andere voor hen belangrijke
mensen in de omgeving betrokken. Het realiseren van netwerkplaatsingen blijft complex.
Netwerkpleegzorg vraagt intensieve begeleiding en voldoende draagkracht binnen het
netwerk. Bovendien geven netwerkpleegouders zich vaker niet automatisch opnieuw op
als pleegouder, wanneer het pleegkind uitstroomt. De motivatie om netwerkpleegouder
te worden, verschilt daarin van de motivatie om bestandspleegouder te worden.
Vraag 11
Deelt u de mening dat een tekort aan pleeggezinnen nooit de reden mag zijn dat een
kind langer in een onveilige situatie verblijft? Zo ja, op welke wijze waarborgt u
dit in de praktijk?
Antwoord 11
Ja, maar ik weet dat dit in de praktijk erg ingewikkeld is om altijd te kunnen waarborgen.
Ieder geval is anders. Soms is sprake van ontwikkelingsbedreiging voor het kind, maar
is er geen acute onveiligheid. Soms is er acuut gevaar en moet het kind per direct
op een veilige plek geplaatst worden. In beide situaties kan een kind op de wachtlijst
staan voor pleegzorg. Het is aan de betrokken professionals om hier goede afweging
en prioritering in te maken, waarbij ook de mogelijkheid is om een jeugdige (tijdelijk)
in een andere zorgvorm te plaatsen.
Vraag 12
Kunt u de Kamer vóór 1 oktober 2026 informeren over de maatregelen die u neemt om
zowel de veiligheid van deze kinderen te waarborgen als het tekort aan pleeggezinnen
terug te dringen?
Antwoord 12
Met bovenstaande beantwoording voldoe ik aan uw verzoek.
Ondertekenaars
W.R.C. Sterk, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport