Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jimmy Dijk over de datakluis bij de belastingdienst

Antwoord van Staatssecretaris Eerenberg (Financiën) en de Staatssecretaris Palmen
(Financiën) (ontvangen 8 september 2026).

Vraag 1 en 2

Waarom besloot u in juli 2025 de Kamer niet te informeren over het bestaan van de
datakluis?

Op welk moment werden uw voorgangers geïnformeerd over het bestaan van de datakluis
en waarom besloten zij deze informatie niet te delen met de Kamer?

Antwoord 1 en 2

Zoals aangegeven in de beantwoording van de Kamervragen van Markuszower en Moinat
(beiden Groep Markuszower)1 had de Tweede Kamer eerder geïnformeerd moeten worden en dat spijt ons. Beide Staatssecretarissen
van Financiën zijn via de nota «Datakluis Belastingdienst», met datum 31 juli 2025
schriftelijk geïnformeerd over de datakluis. Voorafgaand aan deze nota is de Staatssecretaris
Herstel en Toeslagen eind juli 2025 telefonisch geïnformeerd over de situatie, zoals
uit het BDO-rapport blijkt. Deze nota is door Staatssecretaris Herstel en Toeslagen
op 17 augustus 2025 gelezen, door de toenmalige Staatssecretaris Fiscaliteit, Belastingdienst
en Douane op 8 augustus 2025. In die nota was nog niet bevestigd dat in de datakluis
informatie zit die ontsloten had moeten worden aan de PEFD. Het opnieuw in beeld komen
van de datakluis riep veel vragen op en bracht uitzoekwerk met zich mee. Uit het BDO-onderzoek
komt ook naar voren dat uit de nota van 31 juli 2025 nog onvoldoende duidelijkheid
bestond over de inhoud en reikwijdte van de aangetroffen informatie. Zo moest er eerst
een steekproef worden uitgevoerd naar de inhoud van de datakluis. Deze steekproeven
waren ten tijde van de nota’s van 31 juli en 16 oktober nog niet afgerond. Eind 2025
werd op basis van de uitkomst van de steekproeven bevestigd dat er informatie in de
datakluis zit, die geleverd had moeten worden aan de PEFD. Op 26 maart 2026 ontvingen
beide Staatssecretarissen een nota ter voorbereiding op een overleg met de Belastingdienst
op 27 maart 2026 over de datakluis. Met de nota van 7 april 2026 en de bijbehorende
juridische analyse van 6 februari 2026 (afgedaan door de Staatssecretaris Herstel
Toeslagen op 8 april en door de Staatssecretaris van Financiën op 12 april) werd bevestigd
dat het informatie betreft die verstrekt had moeten worden. De Kamer is vervolgens
met de brief «Update datakluis» van 15 april 2026 in kennis gesteld dat de datakluis
niet is betrokken in belangrijke leveringen van informatie. Dit proces en daarmee
het informeren van uw Kamer heeft duidelijk te lang geduurd. Dit had anders gemoeten
en dat spijt ons.

Met de beantwoording van de Kamervragen van Vragen van de leden Markuszower (Groep
Markuszower), Struijs (50PLUS), Keijzer en Vermeer (BBB)2 hebben wij uw Kamer geïnformeerd welke bewindspersonen, ook eerder, over de datakluis
zijn geïnformeerd. In 2019 is de Kamer door de toenmalige Staatssecretaris van Financiën
over het inrichten van de datakluis geïnformeerd.3

Vraag 3

Wanneer en door wie werd het besluit genomen om de afgeschermde omgeving in te richten?

Antwoord 3

Wij gaan in deze beantwoording ervan uit, door de terminologie in uw vraagstelling,
dat u met de bovenstaande vraag, en onderstaande vragen, naar de veiliggestelde en
opgeslagen set met mailboxen en samenwerkingsomgevingen (hierna omgeving) vraagt en
niet de datakluis met circa 25 miljoen bestanden.4 Van deze veiliggestelde- en opgeslagen set met mailboxen zijn dus originele bestanden
beschikbaar gebleven voor zoekslagen. Dit kan anders zijn als bestanden in de tussentijds
zijn verwijderd, zo worden mailboxen na uitdiensttreding standaard na een bepaalde
periode verwijderd.

In het BDO-rapport, welke op 10 juli met uw Kamer is gedeeld, is deze besluitvorming
als volgt weergegeven: Op 19 mei 2020 heeft het advocatenkantoor Allen & Overy een
memorandum opgeleverd, waarin werd beschreven dat vermoedens bestonden van strafbare
feiten, waaronder knevelarij en beroepsmatige discriminatie. Op dezelfde datum is
namens de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst en de Staatssecretaris
van Financiën – Toeslagen en Douane, aangifte gedaan tegen de Belastingdienst. Hierbij
wordt afgesproken dat relevante informatie beschikbaar moet worden gesteld indien
hierom wordt verzocht. In dit kader wordt, in afstemming met juridische adviseurs,
besloten om onder meer mailboxen en digitale omgevingen van betrokken organisatieonderdelen
veilig te stellen. Het betreft onder andere onderdelen van de Belastingdienst en andere
specifieke teams die in de aangifte zijn genoemd. Hierbij wordt benadrukt dat het
veiligstellen van deze informatie uitsluitend was gericht op het kunnen voldoen aan
een eventuele vordering van het Openbaar Ministerie en niet bedoeld was voor intern
gebruik. Daarnaast volgt uit interviews dat de afgeschermde omgeving is ontstaan in
een context waarin binnen de Belastingdienst het risico werd ervaren dat informatie
onbedoeld zou worden vernietigd. In de nasleep van de toeslagenaffaire bestond het
besef dat in het verleden mogelijk te veel informatie was verwijderd. Tegen deze achtergrond
is ervoor gekozen om vernietiging van beschikbare informatie tijdelijk te stoppen
en gegevens veilig te stellen.

Vraag 4, 5, 6, 7 en 8

Door wie werd de afgeschermde omgeving beheerd?

Hoeveel afdelingen binnen de Belastingdienst wisten over het bestaan van deze afgeschermde
omgeving?

Welke afdelingen en wie binnen deze afdelingen hadden er toegang tot deze afgeschermde
omgeving?

Met welk protocol werd er gewerkt rond deze omgeving? Kunt u dit protocol met de Kamer
delen?

Heeft u, of uw voorganger, dat protocol zelf ook ooit gezien?

Antwoord 4, 5, 6, 7 en 8

Deze omgeving viel onder het beheer van de Belastingdienstdirectie Informatievoorziening
(IV). Binnen deze directie had een beperkt aantal personen toegang. De omgeving is
echter sinds de veiligstelling niet meer geraadpleegd. Er is geen overzicht van het
aantal afdelingen waar de omgeving bekend is geweest.

De vraag rond de veiligstelling van deze omgeving kent geen precedent. Er is daarom
nog geen vastgesteld protocol, proces of procedure. Dit zal worden meegenomen in het
externe onafhankelijke onderzoek naar afgeschermde omgevingen en vergelijkbare informatiebronnen
(zie hiervoor ook de beantwoording op de vragen 13, 14 en 15).

Vraag 9

Welke documenten zijn er opgenomen in de afgeschermde omgeving? Kunt u een inventarisatielijst
met de Kamer delen?

Antwoord 9

Op dit moment is er geen inventarisatielijst beschikbaar van deze omgeving. Wanneer
er meer over de inhoud van deze omgeving duidelijk is, delen wij dit uiteraard met
uw kamer.

Vraag 10

Is bij WOO-verzoeken ook een zoekopdracht uitgevoerd in deze omgeving?

Antwoord 10

Nee. Deze omgeving zal worden meegenomen in de uitvoering en uitwerking van het plan
van aanpak, waarbij de externe commissie betrokken zal zijn. Deze omgeving is een
kopie geweest van bestanden. Er zijn dus originele bestanden van deze veiliggestelde-
en opgeslagen set met mailboxen beschikbaar gebleven voor zoekslagen. Dit kan anders
zijn als bestanden in de tussentijd zijn verwijderd, zo worden mailboxen na uitdiensttreding
standaard na een bepaalde periode verwijderd.

Vraag 11

Is voor het samenstellen van de persoonlijke dossiers van ouders ook deze omgeving
onderzocht?

Antwoord 11

We begrijpen dat de berichtgeving bij gedupeerde ouders vragen en mogelijk ook zorgen
oproept. Het doel blijft, net als bij de datakluis om zo spoedig mogelijk te weten
welke relevante documenten zich in deze veiliggestelde omgeving bevinden. Graag willen
we net als in de brief van 15 april 2026 benadrukken dat het aantreffen van deze gegevens
geen invloed heeft op eerder genomen besluiten waarin ouders als gedupeerde zijn aangemerkt
in het herstelproces. Ook verandert het niets aan de uitgangspunten van de hersteloperatie
dat het verhaal van de ouder altijd leidend is en dat zij ruimhartig worden gecompenseerd
voor geleden schade. Mocht de datakluis desondanks informatie bevatten die in het
voordeel is van de ouder, dan zal dit uiteraard betrokken worden in de besluitvorming.
Gedupeerde ouders hebben uiteraard recht op alle relevante informatie. Bij de hersteloperatie
krijgen gedupeerde ouders daarom tegenwoordig een ouderdossier. In dit dossier wordt
zo goed mogelijk voorzien in de behoeften van ouders en gemachtigden. Het ouderdossier
bevat de op de zaak betrekking hebbende stukken. De inhoud van dit dossier is met
de werkgroep toeslagenadvocaten besproken en wordt sinds april 2024 door UHT verstrekt
in de verschillende fases van het herstelproces. Op dit moment is nog niet precies
bekend welke informatie zich in de veiliggestelde omgeving bevindt. Echter, in tegenstelling
tot de datakluis is dit een kopie geweest van bestanden, in plaats van bestanden zelf.
Op dit moment is niet zeker welke originele bestanden beschikbaar zijn gebleven voor
zoekslagen. Om hier zekerheid over te krijgen is in de brief van 10 juli 2026, naar
aanleiding van de aanbevelingen in het onderzoek van BDO, aangekondigd een beoordeling
te doen van de relevantie van deze omgeving (doelstelling 6).

Vraag 12

Is voor de parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag en de parlementaire
enquêtecommissie fraude en dienstverlening gezocht in deze omgeving?

Antwoord 12

Deze omgeving is niet doorzocht ten tijde van de PEFD. Zoals ook in het antwoord op
vraag 11 aangegeven is deze omgeving een kopie geweest van bestanden. Op dit moment
is niet zeker welke originele bestanden beschikbaar zijn gebleven voor zoekslagen.
Om hier zekerheid over te krijgen is in de brief van 10 juli 2026, naar aanleiding
van de aanbevelingen in het onderzoek van BDO, aangekondigd een beoordeling te doen
van de relevantie van deze omgeving (doelstelling 6 van het plan van aanpak).

Vraag 13, 14 en 15

Kunt u een opsomming geven van alle datakluizen en afgeschermde omgevingen die u bekend
zijn bij het Ministerie van Financiën, de Belastingdienst, de dienst Toeslagen, UHT,
de Douane en andere instellingen onder het Ministerie van Financiën? Kunt u voor elk
van deze kluizen of afgeschermde omgevingen aangeven wat de inhoud is en of er bij
WOO-verzoeken, parlementaire enquêtes en Kamervragen ook gezocht wordt in deze omgevingen?

Op welke manier doet uw ministerie op dit moment onderzoek om achter het bestaan van
andere afgeschermde omgevingen te komen?

Kunt u de Kamer garanderen dat er geen andere onbekende afgeschermde omgevingen bestaan?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 13, 14 en 15

Wij vinden het belangrijk om inzicht te krijgen in mogelijke andere afgeschermde bewaaromgevingen
bij alle dienstonderdelen van het Ministerie van Financiën en het ministerie zelf.
Op dit moment kunnen we niet uitsluiten dat er geen andere soortgelijke bewaaromgevingen
bestaan.

In het rapport van BDO zijn aanbevelingen opgenomen voor vervolgonderzoek. Wij nemen
deze aanbevelingen onverkort over, zoals aangegeven in de Kamerbrief van 10 juli jl.
Dit betekent dat we een onafhankelijk extern onderzoek zullen laten uitvoeren naar
afgeschermde omgevingen en vergelijkbare informatiebronnen. Dit onderzoek kan zich
volgens BDO richten op: het verkrijgen van inzicht in afgeschermde omgevingen, inclusief
definities, verschijningsvormen en de mate van centrale registratie en beheersing;
de inrichting en werking van governance en besluitvorming rondom deze omgevingen; de wijze waarop gegevens binnen afgeschermde
omgevingen worden beheerd én de mate waarin afgeschermde omgevingen voldoen aan relevante
wet- en regelgeving.

Vraag 16

Kunt u deze vragen voor 1 september 2026 beantwoorden in verband met het plenaire
debat over de datakluis?

Antwoord 16

Hierbij beantwoorden wij uw vragen voorafgaand aan het plenaire debat over de datakluis
op 10 september.