Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Markuszower over het opnieuw weggeven van Nederlands belastinggeld aan Gaza terwijl Hamas eerdere hulpgelden liet verdwijnen
Vragen van het lid Markuszower (Groep Markuszower) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het opnieuw weggeven van Nederlands belastinggeld aan Gaza terwijl Hamas eerdere hulpgelden liet verdwijnen (ingezonden 14 juli 2026).
Antwoord van Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) en de Minister van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen 8 september 2026).
Vraag 1
Hoeveel van de door de Europese Unie (EU) bijeengebrachte circa 883,6 miljoen euro
voor Gaza wordt door Nederland opgehoest1
2? Kunt u dit bedrag exact noemen en aangeven op welke begrotingspost dit wordt gedekt?
Antwoord 1
De EUR 883,6 miljoen van het Team Gaza Initiative van de Europese Unie, is een bundeling van bilaterale bijdragen van individuele lidstaten
en de Europese Unie (EU). Deze bijdragen betreffen financiële toezeggingen die ten
minste doorlopen tot juli 2026, en geplande bijdragen vanuit ontwikkelingsbegrotingen
die gericht zijn op vroegtijdig herstel. De steun moet te scharen zijn onder drie
gestelde prioriteiten: 1. herstel van de toegang tot basisvoorzieningen op sociaal
en economisch gebied, 2. rehabilitatie van de basisinfrastructuur voor sociale en
economische dienstverlening, en 3. ondersteuning van door Palestijnen geleide bestuursinstellingen
en -functies. Nederland heeft EUR 71 miljoen bijgedragen vanuit bestaande toezeggingen
en reeds lopende programma’s die voldoen aan deze criteria. Dit behelst vanuit de
begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking: 3 miljoen euro onder
artikel 1.2, EUR 4.5 miljoen onder artikel 1.3,EUR 33 miljoen onder artikel 2.2, EUR
5 miljoen onder artikel 4.1 en EUR 24,5 miljoen voor artikel 4.3.
Vraag 2
Bent u bekend met de publieke erkenning van Mahmoud al-Habbash, adviseur van de president
van de Palestijnse Autoriteit, Abbas, dat eerdere hulpgelden voor Gaza via Hamas zijn
ingezameld en vervolgens gewoon zijn «verdwenen»3?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Erkent u het risico dat het geen hypothetisch scenario is dat ook dit nieuwe pakket
van 900 miljoen euro4 in de zakken van Hamas verdwijnt, maar een patroon dat door de eigen topadviseur
van Abbas zelf is bevestigd5? Zo nee, op basis van welke harde garantie meent u dat het dit keer wel goed gaat?
Antwoord 3
Binnen het Team Gaza Initiative zijn individuele lidstaten en de Europese Commissie verantwoordelijk voor due diligencevoor hun eigen projecten en financiering. Alle EU-lidstaten onderschrijven de Europese
Consensus over Humanitaire Hulp6, alsook de Good Humanitarian Donorship (GHD) Principles7, waar het belang van deze processen onderschreven wordt.
Na de gebeurtenissen op 7 oktober 2023 zijn de due diligence-processen die ervoor moeten waken dat Nederlands geld niet (in)direct ten goede komt
van terroristische organisaties tegen het licht gehouden. Daaruit bleek dat er geen
signalen zijn dat geld voor Nederlandse en EU-ontwikkelingshulp voor de Palestijnse
Gebieden terecht is gekomen bij onbedoelde bestemmingen en dat de processen op orde
zijn, zoals gesteld in de brief die op 11 oktober 2023 met de Kamer is gedeeld, alsook
in de beantwoording op de reeds gestelde Kamervragen door Groep Markuszower.8,
9
Het kabinet besluit altijd zorgvuldig om bepaalde organisaties te financieren, waarbij
het voltooien van een Organisational Risk and Integrity Assessment (ORIA) essentieel is. Dit assessment toetst onder andere op governance-structuren en de integriteit van organisaties. Organisaties waarmee Nederland samenwerkt
doen bovendien controle en screening van alle medewerkers (zowel nationale als internationale
staf) en partners aan de hand van onder meer de sanctielijsten van de VN, EU en nationale
instanties. Nederlandse hulpgelden kunnen niet zomaar verdwijnen. Er worden afspraken
gemaakt over tussentijdse monitoring, (onafhankelijke) evaluatie en audits van activiteiten
met Nederlandse steun.
De context in Gaza is bijzonder complex en gevaarlijk voor noodhulporganisaties. De
door Israël opgelegde beperkingen bemoeilijken de invoer en distributie van hulp,
en de aanwezigheid van Hamas en andere gewapende groepen en criminele bendes vormt
een extra complicatie voor de veilige, ordentelijke distributie van hulp. Het kabinet
staat in nauw contact met de professionele humanitaire partners over de distributie
van hulp en de uitdagingen hierbij. Het kabinet is bekend met signalen dat Hamas een
kwalijke rol speelt wat betreft de catastrofale humanitaire situatie in Gaza en dat
de organisatie de voedseldistributie verstoort. Zo spreekt de plaatsvervangend VN-coördinator
voor het Midden-Oosten Vredesproces, Ramiz Alakbarov, in een statement van intimidatie,
geweld en belemmering, waaronder smokkelpogingen en het doelbewust aanvallen en misbruiken
van humanitaire operaties.
Robuuste due dilligence procedures moeten ervoor waken dat Nederlands geld niet ten goede komt aan terroristische
organisaties. Hoewel deze geen volledige garanties bieden helpen ze wel om risico’s
te minimaliseren. Het kabinet heeft daarnaast vertrouwen in het werk van partnerorganisaties
waar Nederland mee werkt. Dit zijn professionele organisaties met een bewezen goede
staat van dienst, óók in buitengewoon moeilijke omstandigheden, zoals die als Gaza,
waar risico’s nooit volledig uit te bannen zijn. Het kabinet hanteert een zero-tolerance for inaction beleid ten aanzien van misbruik van financiële middelen. Als uit het toezicht blijkt
dat er mogelijk sprake is van fraude, verduistering of andersoortige malversaties,
dan treedt het kabinet daartegen op. Het kabinet informeert de Kamer altijd via de
geëigende procedures over malversaties en ontvreemding van hulp.
Vraag 4
Kunt u concreet, met naam en toenaam, aangeven welke «vertrouwde partners» dit geld
gaan beheren en welk sluitend controlemechanisme uitsluit dat ook maar één euro bij
Hamas of aan Hamas gelieerde structuren terechtkomt10? Zo u dat niet kunt, erkent u dan dat dit pakket in de praktijk een blanco cheque
is aan een terreurorganisatie?
Antwoord 4
Zoals gesteld in vraag 3, neemt het kabinet de beslissing om bepaalde organisaties
te financieren altijd zorgvuldig, waarbij de verschillende due diligence-processen gevolgd worden. De bestaande financiering die Nederland heeft aangedragen
voor het Team Gaza Initiative, wordt ingezet door vertrouwde partners waarmee Nederland veelvuldig en in verschillende
contexten samenwerkt. Het gaat hier o.a. over verscheidene VN-organisaties. Voornaamste
lopende bijdragen zijn aan UNICEF, UNDP, Wereldbank en Mercy Corps voor projecten
gericht op watervoorziening, landbouw en voedsel en rechtstaatsopbouw.
Vraag 5
Waarom blijft u, ondanks jarenlange en nu ook door de Palestijnse Autoriteit zelf
bevestigde verduistering van hulpgelden door Hamas11, keer op keer Nederlands belastinggeld toezeggen aan dit soort ondoorzichtige constructies?
Antwoord 5
Het kabinet verwerpt de aantijging dat het belastinggeld toezegt aan ondoorzichtige
constructies.
Vraag 6
Bent u bereid de Nederlandse bijdrage aan dit pakket per direct stop te zetten nu
vaststaat dat eerdere hulpgelden voor Gaza structureel in handen van Hamas zijn verdwenen?
Erkent u dat ontwikkelingshulp aan het buitenland direct zou moeten worden afgeschaft
en dat Nederlands belastinggeld uitsluitend aan de eigen bevolking moet worden besteed,
bijvoorbeeld aan zorg, veiligheid en koopkracht, in plaats van aan buitenlandse bandieten
en corrupte regimes? Zo nee, waarom vindt u het financieren van buitenlandse bandieten
belangrijker dan het besteden van belastinggeld aan Nederlanders?
Antwoord 6
Zie bovenstaande beantwoording. Hulp aan mensen in nood is sinds jaar en dag een bepalend
onderdeel van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. Deze heeft breed draagvlak
in de samenleving, uit solidariteit en verlicht eigenbelang.
Gaza verkeert nog steeds in een uiterst ernstige humanitaire crisis, waarbij voedselonzekerheid,
gebrekkige toegang tot schoon water, massale ontheemding, de verwoesting van de gezondheidszorg
en voortdurende veiligheidsrisico's elkaar versterken. Bijna alle Palestijnen in Gaza
zijn afhankelijk van humanitaire hulp. Zonder humanitaire hulp zouden 1,9 miljoen
mensen in Gaza te maken krijgen met ernstige voedselnood. Het kabinet gaat deze hulp
niet stopzetten.
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken -
Mede ondertekenaar
S.W. Sjoerdsma, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking