Verslag (initiatief)wetsvoorstel (nader) : Verslag
36 962 Wijziging van de Algemene wet erkenning EU-beroepskwalificaties, de Advocatenwet, de Gerechtsdeurwaarderswet, de Wet op het notarisambt, de Wet op het accountantsberoep, de Loodsenwet en de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, ter nadere implementatie van richtlijn (EU) 2018/958 ten aanzien van beroepsorganisaties met regelgevende bevoegdheid (implementatie Proportionaliteitsrichtlijn inzake beroepsorganisaties met regelgevende bevoegdheid)
Nr. 5
VERSLAG
De vaste commissie voor Economische Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek
van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de gemaakte opmerkingen
afdoende zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit
wetsvoorstel voldoende voorbereid.
I. ALGEMEEN
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden onderschrijven het doel ervan, onnodige belemmeringen voor de toegang tot
een beroep horen niet thuis op een interne markt die moet werken voor ondernemers,
werkenden en consumenten. Deze leden hechten er tegelijk aan dat Nederland het Unierecht
zelf tijdig naleeft en zien de behandeling van dit wetsvoorstel graag voortvarend
afgerond, gelet op de vergevorderde inbreukprocedure. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie constateren dat vrijwel alle geconsulteerde beroepsorganisaties
stellen dat het wetsvoorstel verder gaat dan de Proportionaliteitsrichtlijn vereist,
maar dat de regering dat bestrijdt. Deze leden constateren tevens dat de driejaarlijkse
monitoringsverplichting en de zesjaarlijkse beoordelingstermijn niet als zodanig in
de tekst van de richtlijn zijn opgenomen, maar zijn ontleend aan de richtsnoeren van
de Europese Commissie van 22 december 2022, die de memorie van toelichting zelf aanmerkt
als niet juridisch bindend. Zij vragen de regering per verplichting aan te geven of
deze rechtstreeks voortvloeit uit de tekst van de richtlijn, dan wel uit de richtsnoeren
of uit het met redenen omkleed advies van 10 oktober 2023. Hoe verhoudt de gekozen
invulling zich tot de afspraak dat Europese richtlijnen sneller en zoveel mogelijk
1-op-1 worden geïmplementeerd?
De leden van de VVD hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel, zij hebben hier op
dit moment geen verdere vragen over.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel.
Zij onderschrijven het belang van een goed functionerende Europese interne markt en
een zorgvuldige implementatie van Europese regelgeving. Onnodige nationale beroepsvereisten
kunnen een concrete belemmering vormen voor beroepsbeoefenaren die hun kwalificaties
over de grens willen inzetten. Tegelijkertijd achten zij het van belang dat implementatie
niet leidt tot onnodige regeldruk of een onevenredig complexe uitvoeringspraktijk.
Tegen deze achtergrond hebben deze leden nog enkele vragen over de afstemming met
de Europese Commissie, de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel en de proportionaliteit
van de gekozen implementatiewijze. De vragen volgen de indeling van de memorie van
toelichting.
De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel tot nadere implementatie
van de Proportionaliteitsrichtlijn ten aanzien van beroepsorganisaties met regelgevende
bevoegdheid. Deze leden onderschrijven het uitgangspunt dat regels die de toegang
tot of uitoefening van een beroep beperken noodzakelijk en evenredig moeten zijn.
Zij constateren dat het wetsvoorstel noodzakelijk is geworden nadat de Europese Commissie
de eerdere Nederlandse implementatie ontoereikend achtte en een inbreukprocedure is
gestart.
1. Achtergrond bij de Proportionaliteitsrichtlijn
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Europese Commissie eerder tegen 22 lidstaten
een inbreukprocedure is gestart wegens gebrekkige implementatie van de Proportionaliteitsrichtlijn,
dat inmiddels nog tegen acht lidstaten een procedure loopt en dat in drie gevallen
de zaak is verwezen naar het Europese Hof van Justitie. De regering stelt dat dit
wetsvoorstel tegemoetkomt aan de bezwaren van de Commissie. Kan de regering nader
toelichten waarop deze verwachting is gebaseerd? In hoeverre acht de regering het
risico aanwezig dat de Commissie de inbreukprocedure desondanks voortzet en de zaak
eveneens aan het Hof voorlegt? Is gedurende de voorbereiding van dit wetsvoorstel
contact geweest met de Europese Commissie over de voorgestelde implementatiewijze?
Zo ja, heeft de Commissie hierover reeds een (voorlopig) oordeel gegeven? Zo nee,
op welk moment verwacht de regering hierover duidelijkheid te verkrijgen?
Deze leden vragen tevens hoe de regering waarborgt dat Nederland, ondanks de voorgestelde
wetswijzigingen, niet alsnog met een voortgezette inbreukprocedure of een verwijzing
naar het Hof van Justitie wordt geconfronteerd?
2. Beroepsreglementering
De leden van de BBB-fractie lezen dat de regering de richtlijn zo lastenluw mogelijk
en zonder nationale koppen wil implementeren. Deze leden hechten eraan dat bij Europese
implementatiewetgeving niet méér verplichtingen worden opgelegd dan strikt noodzakelijk.
Kan de regering nader uiteenzetten op welke onderdelen van het wetsvoorstel Nederland
zelf beleidsruimte heeft gebruikt? Kan de regering bevestigen dat nergens verder wordt
gegaan dan noodzakelijk is om aan de richtlijn en de bezwaren van de Europese Commissie
te voldoen? Heeft de Europese Commissie inmiddels voldoende zekerheid gegeven dat
met dit voorstel de lopende inbreukprocedure kan worden beëindigd?
3. Proportionaliteitsrichtlijn in relatie tot dit wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie hechten groot belang aan het wegnemen van onnodige belemmeringen
voor het grensoverschrijdend inzetten van beroepskwalificaties binnen de Europese
interne markt. Kan de regering nader toelichten op welke wijze het voorliggende wetsvoorstel
hier in de praktijk aan bijdraagt? Verwacht de regering dat de voorgestelde evenredigheidsbeoordeling
ertoe leidt dat bestaande of toekomstige Nederlandse beroepsvereisten die de grensoverschrijdende
arbeidsmobiliteit onnodig beperken, worden voorkomen of weggenomen? Kan de regering
hiervan concrete voorbeelden geven?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een periodieke evaluatie eens per vijf of zes
jaar volgens de Europese Commissie onvoldoende is. Hoe wordt in de praktijk bepaald
wanneer sprake is van ontwikkelingen die aanleiding geven tot een nieuwe evenredigheidsbeoordeling?
Welke criteria of signalen worden daarbij gehanteerd en wie beoordeelt uiteindelijk
of een nieuwe beoordeling noodzakelijk is?
De leden van de CDA-fractie lezen dat beroepsorganisaties een systeem van monitoring
en periodieke evenredigheidsbeoordeling moeten inrichten. Zij begrijpen het belang
hiervan, maar vragen hoe deze verplichting in de praktijk vorm zal krijgen. Is gedurende
de voorbereiding van het wetsvoorstel met de betrokken beroepsorganisaties gesproken
over de uitvoerbaarheid van deze nieuwe verplichting? Zo ja, welke aandachtspunten
hebben zij daarbij naar voren gebracht?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering daarnaast nader kan toelichten hoe
zij verwacht dat beroepsorganisaties invulling geven aan deze voortdurende monitoring?
Acht de regering het risico aanwezig dat deze verplichting, met name voor kleinere
beroepsorganisaties, leidt tot een aanzienlijke toename van uitvoeringslasten en procedurele
complexiteit? Hoe wordt voorkomen dat de monitoring en periodieke evenredigheidsbeoordeling
in de praktijk een onevenredige administratieve belasting vormen?
4. Evenredigheidsbeoordeling
De leden van de BBB-fractie vinden het belangrijk dat beroepsorganisaties binnen de
wettelijke kaders voldoende ruimte houden om zelf regels voor een goede en vakbekwame
beroepsuitoefening vast te stellen. De Afdeling advisering van de Raad van State heeft
kritisch gekeken naar de verhouding tussen de Minister en deze beroepsorganisaties
en adviseerde onder meer de oorspronkelijk voorgestelde bevoegdheid tot het geven
van een bindend advies te schrappen.
Kan de regering toelichten hoe in de uiteindelijke systematiek wordt voorkomen dat
de evenredigheidstoets leidt tot onnodige ministeriële bemoeienis met inhoudelijke
beroepsnormen? Waar ligt volgens de regering precies de grens tussen het toetsen van
proportionaliteit en het inhoudelijk sturen op de regels die een beroepsorganisatie
vanuit haar professionele verantwoordelijkheid noodzakelijk acht?
De leden van de D66-fractie constateren dat het toetsingskader van artikel 7 van de
Proportionaliteitsrichtlijn uitdrukkelijk vraagt of voorbehouden activiteiten gedeeld
kunnen worden met beoefenaren van aanpalende beroepen, en of er alternatieve trajecten
bestaan om de vereiste beroepskwalificatie te verwerven. Deze leden zien daarin een
instrument dat verder reikt dan naleving van het Unierecht en dat raakt aan de personeelskrapte,
in het bijzonder in de zorg. Zij vragen of de regering de evenredigheidsbeoordeling
primair beschouwt als een procedurele verplichting, of dat zij voornemens is deze
ook actief te benutten om te bezien of voorbehouden handelingen ruimer kunnen worden
opengesteld, in het bijzonder onder de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
(Wet BIG), zonder dat daarmee wordt afgedaan aan kwaliteit en patiëntveiligheid.
De leden van de D66-fractie constateren dat beperkende bepalingen die vóór 30 juli
2020 zijn vastgesteld buiten de monitoring en de periodieke evenredigheidsbeoordeling
vallen, zolang zij ongewijzigd blijven. Deze leden wijzen erop dat overweging 14 van
de richtlijn er juist voor waarschuwt dat beleidskeuzes van beroepsorganisaties gevestigde
marktdeelnemers voordelen kunnen opleveren ten koste van nieuwkomers, en dat het merendeel
van de bestaande beroepsbeperkingen van vóór die datum dateert. Zij vragen of de regering
onderkent dat hiermee een prikkel ontstaat om bestaande beperkingen ongemoeid te laten.
Is de regering bereid de bestaande voorraad beperkende bepalingen van de tien betrokken
beroepsorganisaties alsnog in kaart te brengen, bijvoorbeeld in het kader van de Aanpak
Regeldruk of van de jaarlijkse Vereenvoudigingswet?
De leden van de BBB-fractie constateren dat de periodieke beoordeling en monitoring
alleen gelden voor beperkende regels die na 30 juli 2020 zijn vastgesteld of gewijzigd.
Oudere beperkende regels blijven buiten deze periodieke beoordeling totdat zij worden
gewijzigd. Deze leden vragen waarom voor deze grens is gekozen. Kan hierdoor de situatie
ontstaan dat twee inhoudelijk vergelijkbare beroepsbeperkingen verschillend worden
behandeld, enkel omdat de ene vóór en de andere na 30 juli 2020 is vastgesteld? In
hoeverre vloeit deze uitzondering rechtstreeks voort uit het Europese recht en in
hoeverre betreft dit een nationale keuze?
5. Implementatie in Nederlandse wet- en regelgeving
De leden van de CDA-fractie begrijpen dat de regering ervoor kiest de Proportionaliteitsrichtlijn
zowel in de Algemene wet erkenning EU-beroepskwalificaties als in de afzonderlijke
sectorwetten te implementeren. Hoe wordt geborgd dat de verschillende beroepsorganisaties
de evenredigheidstoets op een uniforme wijze uitvoeren?
De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast of de regering het risico aanwezig acht
dat toekomstige wijzigingen van de implementatie telkens in meerdere sectorwetten
moeten worden doorgevoerd, waardoor de regelgeving complexer en minder onderhoudbaar
wordt?
De leden van de CDA-fractie merken voorts op dat de regering in haar brief van 9 juni
20231 uitgebreid ingaat op de wijze waarop de verplichtingen uit de Proportionaliteitsrichtlijn
ook ten aanzien van initiatiefwetsvoorstellen en amendementen worden geborgd. Deze
leden constateren dat dit aspect in de memorie van toelichting nauwelijks terugkomt.
Kan de regering toelichten hoe de in deze brief aangekondigde werkwijze, waarbij de
betrokken bewindspersoon alsnog een evenredigheidsbeoordeling uitvoert indien deze
tijdens de parlementaire behandeling ontbreekt, inmiddels is uitgewerkt? Is deze werkwijze
inmiddels in de praktijk toegepast? Zo ja, kan de regering daarvan enkele voorbeelden
geven?
De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast of de in bovengenoemde Kamerbrief aangekondigde
aanpassingen van de aanwijzingen voor de regelgeving en de bijbehorende uitvoeringsvoorschriften
inmiddels zijn gerealiseerd. Kan de regering bevestigen dat hiermee naar haar oordeel
ook ten aanzien van initiatiefwetsvoorstellen en amendementen volledig tegemoet wordt
gekomen aan de bezwaren van de Europese Commissie?
6. Regeldruk
De leden van de CDA-fractie constateren dat in de regeldrukpassage met name wordt
ingegaan op de directe administratieve lasten die voortvloeien uit de implementatie
van de richtlijn. Kan de regering toelichten of ook onderzoek is gedaan naar de bredere
gevolgen voor de uitvoeringspraktijk van beroepsorganisaties?
De leden van de CDA-fractie vragen in het bijzonder of de gekozen implementatie ertoe
leidt dat het aanpassen van beroepsreglementering aanzienlijk complexer wordt. Voor
wijzigingen moeten immers achtereenvolgens de toepasselijkheid van de richtlijn, de
evenredigheidsbeoordeling, consultatie, motivering, monitoring en periodieke herbeoordeling
worden betrokken. Heeft de regering onderzocht welk effect deze procedurele verplichtingen
hebben op de wendbaarheid van beroepsorganisaties om hun regelgeving tijdig aan te
passen aan nieuwe ontwikkelingen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan reflecteren op de verhouding
tussen het doel van de Proportionaliteitsrichtlijn (het voorkomen van onnodige beroepsbelemmeringen)
en de aanzienlijke uitbreiding van procedurele verplichtingen voor beroepsorganisaties?
Is de regering van oordeel dat de gekozen implementatie niet verder gaat dan noodzakelijk
om aan de richtlijn te voldoen?
De leden van de CDA-fractie vragen of gedurende de consultatie door de betrokken beroepsorganisaties
aandacht is gevraagd voor de uitvoerbaarheid van deze verplichtingen en de toename
van procedurele lasten? Zo ja, in hoeverre heeft de regering deze signalen betrokken
bij de vormgeving van het wetsvoorstel?
De leden van de BBB-fractie constateren dat beroepsorganisaties voortaan onder meer
nieuwe regelgeving moeten consulteren, eens per drie jaar moeten monitoren en eens
per zes jaar een periodieke evenredigheidsbeoordeling moeten uitvoeren. De frequentie
van drie jaar volgt niet rechtstreeks uit de richtlijn, maar is gekozen mede op basis
van richtsnoeren en gesprekken met de Europese Commissie. Aanvankelijk werd zelfs
een tweejaarlijkse rapportage overwogen.
De leden van de BBB-fractie vragen waarom drie jaar uiteindelijk als noodzakelijke
frequentie wordt beschouwd. Welke ruimte bestaat er om deze frequentie in de toekomst
te verlagen wanneer uit de praktijk blijkt dat de monitoring weinig nieuwe informatie
oplevert? Zij constateren daarnaast dat het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR)
aanvankelijk constateerde dat onder andere de kosten van de nieuwe Raad van Advies
bij de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) en een digitale
consultatievoorziening nog niet volledig waren meegenomen. Hoe wordt na inwerkingtreding
gecontroleerd of de daadwerkelijke regeldruk overeenkomt met de huidige ramingen?
7. Overige gevolgen
De leden van de D66-fractie constateren dat de bevoegdheid van de verantwoordelijke
bewindspersoon tot het geven van een bindend advies op advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State is geschrapt en vervangen door een advies waarvan uitsluitend
gemotiveerd mag worden afgeweken, met als sluitstuk vernietiging bij koninklijk besluit
en, onder de Wet BIG, een aanwijzing. Deze leden vragen hoe vaak de vernietigingsbevoegdheid
ten aanzien van regelgeving van de betrokken beroepsorganisaties de afgelopen tien
jaar daadwerkelijk is toegepast, en waarop de regering haar verwachting baseert dat
dit sluitstuk in de praktijk werkt. Zij vragen voorts of de regering bereid is de
Kamer periodiek te informeren over de gevallen waarin van een evenredigheidsadvies
gemotiveerd is afgeweken.
8. Consultatie
De leden van de D66-fractie constateren dat dit wetsvoorstel niet via internetconsultatie
is voorgelegd en dat is geconsulteerd bij de betrokken beroepsorganisaties en bij
MKB-Nederland. Deze leden constateren tegelijk dat de richtlijn juist verplicht tot
consultatie van eenieder, omdat consumenten en toetreders door beperkende beroepsregels
worden geraakt. Zij vragen waarom bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel geen
consumenten-, patiënten- of cliëntenorganisaties zijn geraadpleegd. Hoe voorkomt de
regering dat de nieuwe consultatieplicht in de praktijk een formaliteit wordt, mede
gelet op de constatering van de Europese Commissie dat publicatie op de website van
een beroepsorganisatie daarvoor mogelijk niet volstaat?
De voorzitter van de commissie, Van Eijk
De griffier van de commissie, Reinders
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
W.P.J. van Eijk, voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken -
Mede ondertekenaar
R.D. Reinders, griffier