Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Werf over het artikel “Regering-Trump start campagne om Internationaal Strafhof Den Haag te isoleren”

Antwoord van Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid (ontvangen 1 september 2026).

Vraag 1

Heeft de regering van de Verenigde Staten de Nederlandse regering op de hoogte gesteld
van het plan om het internationaal strafhof (ICC) te isoleren?1

Antwoord 1

Ja. Zo heeft de Amerikaanse regering op 18 augustus jl. een ambtsdrager en een medewerker
van het Internationaal Strafhof op de Amerikaanse sanctielijst geplaatst.

Vraag 2

Welke gevolgen kunnen de Amerikaanse maatregelen hebben voor medewerkers van het Internationaal
Strafhof en hun gezinsleden, bijvoorbeeld wanneer banken hun rekeningen blokkeren,
creditcards worden ingetrokken, verzekeraars hun dienstverlening beëindigen of digitale
dienstverleners hun e-mail-, cloud- of telefoonvoorzieningen afsluiten? Welke maatregelen
neemt u om te voorkomen dat medewerkers van het Hof hierdoor niet meer in hun dagelijkse
levensbehoeften kunnen voorzien?

Antwoord 2

De opgelegde Amerikaanse sancties hebben gevolgen voor gesanctioneerde individuele
ambtsdragers en hun gezinsleden. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om gevolgen op het
gebied van bancaire dienstverlening, verzekeringen en digitale dienstverlening.

Als verdragspartij en gastland van het Hof heeft Nederland een aantal bijzondere verplichtingen
om het functioneren van het Hof te faciliteren. Deze verplichtingen zijn vastgelegd
in het Zetelverdrag tussen het Internationaal Strafhof en het Gastland.

Nederland zet zich in om deze gevolgen van maatregelen en sancties zoveel mogelijk
te voorkomen en te mitigeren. Zo is er doorlopend overleg met het Hof en gesanctioneerde
functionarissen over de impact van sancties en over mitigerende maatregelen. Op basis
van deze gesprekken is er, samen met betrokken ministeries, contact met relevante
dienstverleners om zogenoemde overcompliance te voorkomen en alternatieve oplossingen uit te werken waar dat nodig is.

Daarnaast bekijkt Nederland ook naar aanleiding van deze laatste ontwikkeling samen
met het Hof en gelijkgezinde partners welke stappen genomen kunnen worden om het Hof
te blijven beschermen waar nodig. Nederland zal zich aan de gastlandverplichtingen
blijven houden, ook als dat door aanvullende maatregelen of sancties meer inzet vergt.

Vraag 3

Hoe beschermt u medewerkers van het Internationaal Strafhof tegen reisbeperkingen
en andere vormen van persoonlijke intimidatie, bijvoorbeeld wanneer zij geen visum
meer krijgen, niet via Amerikaanse luchthavens kunnen reizen, familieleden niet kunnen
bezoeken of worden geconfronteerd met dreiging, doxing of online intimidatie? Welke
praktische en consulaire ondersteuning kan Nederland hen in dergelijke gevallen bieden?

Antwoord 3

Het is van groot belang dat ambtsdragers en medewerkers van het Internationaal Strafhof
hun werk onafhankelijk en ongestoord kunnen doen. Reisbeperkingen, visumproblemen
en intimidatiepogingen kunnen dat bemoeilijken. Het is zaak dat de 125 verdragspartijen
er samen voor zorgen dat het Hof zo onbelemmerd mogelijk kan blijven functioneren.

Zoals eerder gesteld, staat Nederland in nauw contact met het Hof over veiligheidszorgen
en praktische gevolgen van Amerikaanse sancties. Waar passend kan Nederland, in overleg
met het Hof, diplomatieke ondersteuning bieden, bijvoorbeeld door problemen bij derde
landen aan te kaarten in bilateraal of in EU-verband, of in de context van de Vergadering
van verdragspartijen bij het Statuut van Rome.

Vanwege veiligheidsoverwegingen doet het kabinet publiekelijk nooit uitspraken over
veiligheidsmaatregelen. Wel kan ik u verzekeren dat ten aanzien van intimidatie en
inmengingsactiviteiten de betrokken gezagen in nauw contact staan met de Nederlandse
veiligheids – en opsporingsdiensten en waar nodig passende maatregelen treffen.

Vraag 4

Bent u het ermee eens dat deze campagne op gespannen voet staat met de plicht van
Nederland als gastland om het ICC, diens rechters, aanklagers en medewerkers adequate
bescherming te bieden, zodat zij onafhankelijk en ongestoord hun werk kunnen doen?
Welke concrete risico’s brengt deze Amerikaanse campagne volgens u met zich mee voor
de nakoming van de verplichtingen van Nederland als gastland?

Antwoord 4

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 5

Verwerpt u de kwalificatie van de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken dat
het Internationaal Strafhof en landen die het Hof ondersteunen een «oorlog» tegen
de Verenigde Staten zouden voeren? Zo ja, bent u bereid dat ook rechtstreeks en publiekelijk
tegenover de Amerikaanse regering duidelijk te maken?

Antwoord 5

De positie van de VS over het Internationaal Strafhof is niet nieuw, wel is de toon
zorgelijk, evenals de directe druk op alle verdragspartijen. We voeren hierover al
geruime tijd gesprekken met de VS en spreken ons uit over acties die het Hof ondermijnen.
Die gesprekken gaan onverminderd door, ook rechtstreeks met de regering-Trump, waarbij
onder meer onze zorgen over de campagne tegen het Internationaal Strafhof worden overgebracht
en de daarbij gehanteerde kwalificaties worden ontkracht.

Nederland heeft daarnaast publiekelijk verklaard dat het als gastland en verdragspartij
achter het Hof en zijn medewerkers staat en acties die het Hof ondermijnen ten zeerste
afkeurt. Nederland geeft daarbij aan dat internationale hoven en tribunalen hun mandaat
zonder (politieke) inmenging moeten kunnen uitvoeren. Deze boodschap heeft Nederland
ook uitgedragen richting Europese lidstaten, Europese instellingen en Verdragspartijen
bij het Statuut van Rome.

Vraag 6

Heeft de Amerikaanse regering Nederland gevraagd of onder druk gezet om de politieke,
diplomatieke, financiële, juridische of praktische steun aan het Internationaal Strafhof
te verminderen? Zo ja, welke middelen of mogelijke consequenties zijn daarbij genoemd?

Antwoord 6

De inzet van de VS ten aanzien van het Internationaal Strafhof is recent door de VS
uiteengezet in o.a. een persverklaring uitgebracht door het VS State Department. Deze boodschap heeft de VS inmiddels herhaald in bilaterale contacten.

Vraag 7

Kunt u uitsluiten dat Nederland als gevolg van Amerikaanse druk zijn financiering,
samenwerking, rechtshulp of overige steun aan het Internationaal Strafhof zal verminderen?

Antwoord 7

Nederland staat pal achter het Hof en zijn medewerkers en zal zich, samen met gelijkgezinde
partners, onverminderd blijven inzetten om het Hof te beschermen en ondersteunen waar
nodig. Het Internationaal Strafhof is de belichaming van het idee dat de vervolging
van de meest ernstige misdrijven een gedeelde verantwoordelijkheid is van de internationale
gemeenschap, zodat deze misdrijven niet onbestraft blijven.

Vraag 8

Welke concrete noodmaatregelen zijn voorbereid voor het geval de Verenigde Staten
sancties instellen tegen het Hof als organisatie, of Amerikaanse ondernemingen en
financiële instellingen verbieden diensten aan het Hof te verlenen? Kunt u daarbij
afzonderlijk ingaan op bancaire dienstverlening, betalingen, verzekeringen, IT- en
clouddiensten, telecommunicatie en internationaal reizen?

Antwoord 8

Het kabinet anticipeert op verschillende scenario’s, waaronder mogelijke sancties
tegen het Hof als organisatie, of bredere beperkingen op dienstverlening door Amerikaanse
ondernemingen en financiële instellingen aan het Hof.

De getroffen voorbereidingen en het doorlopende werk dat het Hof hier met ondersteuning
van gastland Nederland en andere verdragspartijen en dienstverleners op verricht kan
vanwege de vertrouwelijkheid niet in detail worden toegelicht. Op alle in de vraag
genoemde terreinen is en wordt op verschillende niveaus gewerkt aan mitigerende maatregelen
en alternatieven.

Zoals gezegd doet Nederland dit niet alleen, het kabinet zet zich er doorlopend voor
in om ook in EU-verband en met de andere 124 verdragspartijen dergelijke maatregelen
voor te bereiden. Ook omdat dienstverlening aan het Hof ook buiten Nederland plaatsvindt.

Concreet heeft Nederland zich bijvoorbeeld al ingezet voor de mogelijkheid tot inzet
en de verhoging van het Contingency Fund bij het Internationaal Strafhof en EU-maatregelen voor bescherming (incl. de voorbereiding
van snelle activering van het Blocking Statute in EU-verband wanneer de Commissie daartoe een voorstel doet). Ook was Nederland
aanjager en organisator van expertbijeenkomsten met EU-lidstaten, Verdragspartijen
en dienstverleners over mitigatie om tot praktische oplossingen te komen om het hof
te ondersteunen en mitigatiemaatregelen af te stemmen.

Vraag 9

Wat is de huidige stand van zaken van de Nederlandse inzet voor Europese tegenmaat
regelen, waaronder toepassing of uitbreiding van het Europese Blocking Statute? Bent u bereid nu actief te pleiten voor toepassing daarvan ter bescherming van het
Hof en zijn medewerkers?

Antwoord 9

Zoals reeds aan de Kamer is gemeld, dringt Nederland steevast aan op een gezamenlijke
aanpak in de EU om het Hof te beschermen en in algemene zin stappen te zetten op het
terrein van EU-weerbaarheid en autonomie. In dat kader pleit Nederland actief voor
het treffen van alle benodigde voorbereidingen voor toepassing van het Blocking Statute.

Indien de VS overgaat tot aanvullende maatregelen die het functioneren van het Hof
significant belemmeren zal het kabinet, in nauwe samenwerking met het Hof en andere
verdragspartijen, bezien welke stappen kunnen worden genomen om het Hof te blijven
beschermen en ondersteunen waar nodig – waaronder toepassing van het Blocking Statute.

Het is aan de Europese Commissie om een voorstel te doen voor aan- en toepassing van
het Blocking Statute. Dergelijke actie vraagt echter om een zorgvuldige afweging. Alle aspecten moeten
daarbij worden meegewogen zoals timing, effectiviteit, diplomatieke inzet en belangen
van het bedrijfsleven.