Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Oosterhout en Zalinyan over de strafrechtelijke vervolging van Tata Steel voor opzettelijke vervuiling en de gevolgen voor de maatwerkafspraken

Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei) en de Staatssecretarissen
van Economische Zaken en Klimaat en van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 31 augustus
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2568.

Vraag 1

Wanneer heeft u kennisgenomen van de in de berichtgeving genoemde feiten en omstandigheden,
en bent u hier van geschrokken of was dit verwacht?1

Antwoord 1

Zoals aangegeven in de op 8 juli jl. verstuurde Kamerbrief2 heeft de CEO van Tata Steel Nederland B.V. (TSN) het kabinet op 2 juli jl. geïnformeerd
dat het bedrijf van het OM had vernomen dat vervolging op korte termijn ingesteld
zou worden. Eerder dit jaar maakte het OM al bekend onderzoek te doen en hierop heeft
het kabinet op 2 april 2026 al een reactie3 gegeven. Van de exacte feiten en omstandigheden heeft ook het kabinet pas kennis
kunnen nemen toen het OM daarmee naar buiten kwam.

Vraag 2 en 3

In hoeverre zijn de in de berichtgeving beschreven feiten betrokken bij de onderhandelingen
over de maatwerkafspraken met Tata Steel?

Welke consequenties heeft de vervolging van het Openbaar Ministerie (OM) voor de onderhandelingen
en het tijdspad van de maatwerkafspraken? Is in de onderhandelingen rekening gehouden
met dit scenario, inclusief mogelijke veroordeling en sancties?

Antwoord 2 en 3

Zoals aangegeven in de op 8 juli jl. verstuurde Kamerbrief4 wordt de Kamer in september geïnformeerd over de bredere ontwikkelingen rondom de
maatwerkafspraak met Tata Steel. Daarbij zal ingegaan worden op de mogelijke implicaties
van deze ontwikkelingen voor het proces richting een maatwerkafspraak. Tot die tijd
zal het kabinet geen onomkeerbare stappen zetten in het maatwerktraject.

Vraag 4 en 5

Welke financiële risico's loopt de Staat indien tijdens of na het sluiten van maatwerkafspraken
blijkt dat Tata Steel strafrechtelijk aansprakelijk wordt gehouden, bijvoorbeeld doordat
de uitvoering van de afspraken vertraging oploopt, niet kan plaatsvinden of significante
impact heeft op de financiële gezondheid van het bedrijf?

Bevatten de voorgenomen maatwerkafspraken bepalingen die de Staat beschermen tegen
financiële schade of terugvordering van publieke middelen indien Tata Steel wordt
veroordeeld voor strafbare feiten? Zo nee, wordt hier nu in de onderhandelingen op
in gezet?

Antwoord 4 en 5

In september zal ingegaan worden op de mogelijke implicaties van deze ontwikkelingen
voor het proces richting een maatwerkafspraak.

In de JLoI staan artikelen over de risicobeheersing voor de staat van de subsidieverlening
en deze artikelen geven ruimte tot nadere weging in dit soort omstandigheden ten aanzien
van het uitvoeren van de afspraken en de financiële risico’s van de staat. In deze
artikelen staat dat voor de risicobeheersing van subsidieverlening gedacht kan worden
aan het uitbetalen van de subsidie in tranches gekoppeld aan mijlpalen, een controlesysteem
met een effectief sanctiesysteem en terugvorderingsmogelijkheden. Het gaat onder meer
om artikel 7 en artikel 11 (lid 5, 7,8, 9 en 12) van de JLoI. De maatwerkafspraak
wordt uitgewerkt langs deze lijnen van de JLoI. Voor de volledigheid, de subsidie
moet goedgekeurd worden door de Europese Commissie en aan het relevante staatssteunkader
voldoen, de Guidelines on State aid for climate, environmental protection and energy
2022 («CEEAG»).

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat naleving van wet- en regelgeving een randvoorwaarde moet
zijn voor het verstrekken van substantiële publieke steun?

Antwoord 6

Zoals het kabinet eerder al heeft aangegeven dient het bedrijf compliant te zijn met
de bestaande wet- en regelgeving. Bedrijven in Nederland moeten zich aan de wet houden,
ook TSN. Ondanks dat handhaving en toezicht hierop bij het bevoegd gezag ligt – in
het geval voor wet- en regelgeving op milieugebied de provincie Noord-Holland en de
OD –, hecht het kabinet eraan dat er een cultuurverandering binnen TSN wordt doorgevoerd.
Om die reden zijn hier afspraken over gemaakt in de JLoI, bijvoorbeeld in artikel 12.4.

Vraag 7 t/m 9

Welke gevolgen heeft de strafrechtelijke vervolging van Tata Steel voor het toezicht-
en handhavingsbeleid van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied? Acht u aanvullende
maatregelen noodzakelijk?

Deelt u de opvatting dat een strafrechtelijke vervolging wegens opzettelijke milieuvervuiling
aanleiding moet zijn om kritisch te bezien of de huidige vergunningen, vergunningvoorschriften
en handhavingsinstrumenten toereikend zijn? Zo ja, welke stappen worden gezet?

Bent u bereid te onderzoeken of de strafrechtelijke vervolging aanleiding geeft om
aanvullende emissiebeperkende maatregelen of aangescherpte vergunningvoorschriften
op te leggen aan Tata Steel?

Antwoord 7 t/m 9

Deze vragen gaan over vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dat is aan
het bevoegd gezag, in dit geval de provincie Noord-Holland en de door haar gemandateerde
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG).

Om een consistente lijn te verzekeren bij dit soort omstandigheden van bestuurs- en/of
strafrechtelijke vervolging, onafhankelijk van de omgevingsdienst waaronder een bedrijf
valt, is de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) ontwikkeld. De LHSO
biedt een afwegingskader voor de inzet van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke
handhaving bij overtredingen. OD NZKG handelt, net als andere omgevingsdiensten, volgens
de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO).

Vraag 10

Hoe wordt geborgd dat de gezondheid van omwonenden gedurende de periode van de strafrechtelijke
procedure niet verder onder druk komt te staan? Welke extra maatregelen zijn de komende
periode mogelijk?

Antwoord 10

De wettelijke normen en het VTH-stelsel blijven van kracht. En de OD NZKG blijft scherp
toezicht houden op het bedrijf in de breedte van de activiteiten.

Vraag 11

Bent u van oordeel dat de strafrechtelijke vervolging aanleiding geeft om de uitvoering
van de aanbevelingen van de Expertgroep Gezondheid IJmond te versnellen en versterken,
in het bijzonder ten aanzien van continue emissiemonitoring, transparantie van meetgegevens
en gezondheidsbescherming? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Ook zonder strafrechtelijke vervolging wil het kabinet, binnen de beschikbare tijd
en middelen, de adviezen van de Expertgroep zo goed mogelijk verwerken in de maatwerkafspraak.
Dit is ook in lijn met de motie-Thijssen5. Het kabinet zal na de zomer nader ingaan op het meest recente advies van de Expertgroep.

Vraag 12

Welke gevolgen heeft de strafrechtelijke vervolging voor het vertrouwen dat de overheid
kan stellen in de naleving van vergunningvoorschriften door Tata Steelm, en hoe wordt
hieraan gewerkt?

Antwoord 12

Toezicht op en handhaving van de naleving van vergunningsvoorschriften is aan het
bevoegd gezag, in dit geval de provincie Noord-Holland en de door haar gemandateerde
OD NZKG. Zoals aangegeven zal het kabinet in september ingaan op de mogelijke implicaties
van de strafrechtelijke vervolging voor het proces richting een maatwerkafspraak.
Tot die tijd zal het kabinet geen onomkeerbare stappen zetten in het maatwerktraject.

Vraag 13

Kunt u reflecteren op het effect van deze ontwikkelingen op het vertrouwen van burgers
in de overheid en de maatwerkafspraken?

Antwoord 13

Het kabinet begrijpt de zorgen die bij burgers kunnen leven over deze strafrechtelijke
vervolging, mede in de context van het traject om tot een maatwerkafspraak te komen.
Zoals aangegeven komt het kabinet snel met een brief en tot die tijd zet het kabinet
geen onomkeerbare stappen.

Vraag 14

Bent u bereid de Kamer te informeren over de gevolgen van deze berichtgeving voor
het verdere onderhandelingsproces? Wacht u de uitkomsten van het onderzoek van het
OM af voor de maatwerkafspraken worden ondertekend?

Antwoord 14

Zoals aangegeven in de op 8 juli jl. verstuurde Kamerbrief6 wordt de Kamer in september geïnformeerd over de bredere ontwikkelingen rondom de
maatwerkafspraken met Tata Steel. Daarbij zal ingegaan worden op de mogelijke implicaties
van deze ontwikkelingen voor het proces richting een maatwerkafspraak. Tot die tijd
zal het kabinet geen onomkeerbare stappen zetten in het maatwerktraject.