Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Piri over de economische activiteiten van Spar in Rusland

Antwoord van Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 18 augustus 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «In Rusland opent de ene na de andere Spar zijn deuren:
hoe kan dat?» in het Algemeen Dagblad d.d. 10 juli 2026?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Is het voor Nederlandse supermarkten juridisch toegestaan om in Rusland direct, dan
wel via licenties economisch actief te zijn?

Antwoord 2

Het kabinet doet geen uitspraken over individuele gevallen. In zijn algemeenheid kan
gesteld worden dat economische activiteiten van Nederlandse bedrijven in Rusland niet
verboden zijn. Wel moeten zij volledig voldoen aan de geldende EU-sancties en andere
toepasselijke wet- en regelgeving. Er gelden omvangrijke sancties tegen Rusland. Binnen
de kaders van de sanctiemaatregelen is het ontplooien van economische activiteiten
in Rusland juridisch toegestaan.

Vraag 3

Vindt u het moreel laakbaar als Nederlandse supermarkten in Rusland actief zijn? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 3

Naast de bestaande sanctiemaatregelen hanteert het kabinet een actief ontmoedigingsbeleid
voor Nederlandse bedrijven die actief zijn op de Russische markt of dat overwegen,
vanwege de voortdurende Russische agressieoorlog in Oekraïne. Het ontplooien van economische
activiteiten kan de inkomsten van de Russische regering vergroten en die kunnen worden
ingezet om de oorlog tegen Oekraïne te financieren. Daarnaast brengt zakendoen in
Rusland aanzienlijke risico’s met zich mee, zoals het aanwenden van de onteigende
activa van Europese bedrijven voor de oorlogsvoering en risico op sanctieovertreding.
In het geval van onteigening kan de Nederlandse overheid niets voor de betrokken Nederlandse
bedrijven doen.

Vraag 4

Bent u bereid zich in te spannen voor een expliciet verbod voor Nederlandse supermarkten
om in Rusland direct, dan wel via licenties economisch actief te zijn? Zo ja, welke
stappen onderneemt u daartoe? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Het kabinet spant zich voortdurend in voor het verzwaren van de EU sancties op Rusland.
Voor aanvullende sancties is altijd EU-unanimiteit noodzakelijk. Daarbij ligt de prioriteit
van het kabinet bij maatregelen met een directe impact op het Russische militair-industrieel
complex en het Russische verdienvermogen op mondiale grondstoffen- en energiemarkten.
Tot op heden zijn minder sancties aangenomen die de Russische voedselsector raken,
mede vanwege het belang dat een groot aantal lidstaten – waaronder Nederland – hecht
aan het beperken van de impact van sancties op de mondiale voedselzekerheid. Tegelijkertijd
liggen wat het kabinet betreft in principe alle opties op tafel.

Vraag 5

Bent u het eens met sanctierechtadvocaat Yvo Amar, die stelt dat overeenkomsten altijd
kunnen worden beëindigd, al kost het «soms alleen wel veel geld en moeite»? Bent u
het eens met de observatie in het artikel dat «een vermoeden van mogelijke schending
van de sancties tegen Rusland» al een legitieme onderbouwing kan zijn? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 5

Van ondernemingen mag worden verwacht dat zij passende maatregelen treffen om naleving
van de sanctieregelgeving te waarborgen en waar nodig risico's op overtredingen zorgvuldig
te beoordelen. Of in een concreet geval een vermoeden van een mogelijke schending
van sanctieregelgeving een toereikende grond vormt voor het beëindigen van de contractuele
relatie is afhankelijk van diverse factoren: de feiten en omstandigheden van het geval,
de toepasselijke contractuele afspraken en het geldende recht. Over contractuele afspraken
tussen commerciële partijen kunnen door het kabinet geen uitspraken worden gedaan.

Vraag 6

Bent u het eens met sanctierechtadvocaat Heleen over de Linden, die stelt dat Europese
bedrijven tegenwoordig steeds beter beschermd zijn tegen claims uit Rusland, waardoor
het «voor Russische bedrijven inmiddels «nagenoeg onmogelijk» is om succesvol juridisch
verhaal te halen»? Zo nee, waarom niet? Bent u in dat geval bereid zich in te spannen
voor nog betere bescherming van Europese bedrijven tegen schadeclaims naar aanleiding
van contractbreuk wegens (vermoedens van) sanctieovertredingen?

Antwoord 6

De EU heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om Europese bedrijven
meer rechtszekerheid te bieden bij de naleving van sancties. Zo bevat de EU-sanctieregelgeving
onder meer bepalingen die beogen te voorkomen dat claims worden toegewezen voor schade
die voortvloeit uit de naleving van EU-sancties. Tegelijkertijd geldt in algemene
zin dat de juridische positie van ondernemingen afhankelijk is van de feiten en omstandigheden
van het individuele geval, waaronder de inhoud van contracten, het toepasselijke recht
en de relevante nationale en internationale regelgeving. Het is aan ondernemingen
om, zo nodig met juridisch advies, hun eigen positie te beoordelen.