Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Markuszower over het vrijgeven van CBS-data aan migratieonderzoeker dr. Jan van de Beek

Antwoord van Minister Herbert (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 17 augustus
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met dit artikel?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat de microdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
niet toebehoort aan het CBS of aan universiteiten, maar aan de Nederlandse belastingbetaler,
die deze data via zijn belastinggeld heeft gefinancierd en met zijn persoonsgegevens
heeft gevuld? Zo nee, van wie is die data dan wel volgens u?

Antwoord 2

Nee, het CBS verzamelt, verwerkt en beheert deze gegevens in het kader van zijn wettelijke
taak en stelt microdata uitsluitend onder strikte voorwaarden beschikbaar voor statistische
en wetenschappelijke doeleinden, met inachtneming van de geheimhoudingsplicht en de
geldende privacywetgeving. De data zelf hebben in strikte zin geen eigenaar, het CBS
is wel de eigenaar van de database. Aangezien het gaat om (gepseudonimiseerde) data
op individueel niveau, moet grote zorgvuldigheid worden betracht ten aanzien van toegang
tot en gebruik van de data.

Vraag 3

Is het waar dat een compleet gefinancierd vervolgonderzoek van dr. Jan van de Beek
op De grenzeloze verzorgingsstaat stilligt, enkel en alleen omdat geen enkele universiteit bereid is als gastheer te
fungeren voor toegang tot CBS-microdata? Zo nee, wat is er dan niet waar?

Antwoord 3

Dat kan ik niet beoordelen omdat ik geen inzicht heb in de overwegingen van universiteiten
om al dan niet met dr. Jan van de Beek samen te werken of om in het kader van een
specifiek onderzoek een aanvraag te doen voor toegang tot CBS-microdata. Universiteiten
zijn autonoom in het bepalen van hun onderzoeksagenda en in de keuze met welke onderzoekers
en onderzoeken zij willen samenwerken. Niet alleen universiteiten, maar ook andere
erkende onderzoeksinstellingen kunnen onder voorwaarden toegang krijgen tot CBS-microdata.
Dat een universiteit niet als gastheer wil optreden, betekent daarom niet zonder meer
dat onderzoek met CBS-microdata onmogelijk is. Zie ook het antwoord op vraag 4 en
5.

Vraag 4

Erkent u dat het onaanvaardbaar is dat universiteiten via het gastheerschap feitelijk
een vetorecht hebben over welk migratieonderzoek wel en niet mag plaatsvinden met
data van het Nederlandse volk? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Er is geen sprake van een vetorecht van universiteiten over de vraag welk migratieonderzoek,
of ander onderzoek, wel of niet kan plaatsvinden met CBS-microdata. De microdata die
het CBS verzamelt, verwerkt en beheert om aan zijn wettelijke taak te voldoen zijn
data op individueel niveau. Het is van groot belang dat hier zorgvuldig mee wordt
om gegaan. Daarom zijn deze data in beginsel niet toegankelijk. Onder strikte voorwaarden
die de zorgvuldigheid en rechtmatigheid van omgaan met deze data en dus de bescherming
van persoonsgegevens waarborgt (zie ook het antwoord op vraag 5) kan microdata wel
beschikbaar gesteld worden voor statistisch en wetenschappelijk onderzoek. Het CBS
is verantwoordelijk voor de toegang tot de microdata. Universiteiten bepalen dus niet
of onderzoekers toegang krijgen tot CBS-microdata; zij bepalen uitsluitend of zij
zelf bij een bepaald onderzoek betrokken willen zijn of daarvoor als organisatie een
aanvraag willen doen. Niet alleen universiteiten komen in aanmerking voor een machtiging
om met microdata te werken, ook andere erkende onderzoeksinstellingen die voldoen
aan de strikte voorwaarden maken hier gebruik van.

Vraag 5

Bent u bereid onmiddellijk te bewerkstelligen dat dr. Van de Beek deze data krijgt,
desnoods buiten de universiteiten om, en dit vervolgonderzoek zonder verdere vertraging
kan starten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Nee, daartoe ben ik niet bevoegd. De Wet op het Centraal bureau voor de statistiek (hierna: de Wet CBS) bepaalt dat de directeur-generaal van de statistiek (hierna:
DG CBS) op verzoek, ten behoeve van statistisch of wetenschappelijk onderzoek een
verzameling gegevens uitsluitend kan verstrekken (of daartoe toegang verlenen) aan
in de Wet CBS genoemde organisaties en instellingen, zoals universiteiten, maar ook
andere organisaties en instellingen. De Wet CBS maakt toegang tot deze data niet mogelijk
voor natuurlijke personen. Een verzoek wordt alleen ingewilligd als de verzoekende
instelling of organisatie naar het oordeel van de DG CBS voldoende maatregelen heeft
getroffen om te voorkomen dat de verzameling van gegevens voor andere doeleinden wordt
gebruikt dan statistisch of wetenschappelijk onderzoek. De DG CBS heeft in aanvulling
op de Wet CBS bepaalde voorwaarden gesteld aan de toegang tot microdata en heeft deze
neergelegd in de Beleidsregel toegang instellingen tot microdata CBS2.