Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boomsma en Ceulemans over een massale grensoversteek bij Ceuta

Antwoord van MinisterVan den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 7 augustus 2026).

Vraag 1

Wat is het meest recente bekende aantal illegale migranten dat sinds 30 juli 2026
vanuit Marokko de grens met de Spaanse exclave Ceuta is overgestoken? Hoeveel potentiële
illegale migranten zijn nog onderweg? En wat is de meest recente situatie in Melilla?

Antwoord 1

Tijdens de extra informele JBZ-Raad van 4 augustus jl. schatte Spanje dat er 72.000
mensen op irreguliere wijze bij Ceuta de grens zijn overgestoken en een paar honderd
bij Melilla en dat 70.000 personen ook weer zijn vertrokken uit Ceuta. Het is helder
dat er grootschalig irreguliere aankomsten zijn geweest en dat deze irreguliere migranten
ook op grote schaal zijn vertrokken. De irreguliere migranten zijn, door de chaotische
situatie op 30 en 31 juli jl., niet geregistreerd bij binnenkomst in Ceuta. Ook is
het niet mogelijk geweest om de terugkeer van al deze irreguliere migranten te registeren.
Er bestaat daarom onduidelijkheid over het precieze aantal resterende irreguliere
migranten dat zich nog in Ceuta bevindt. Het is daarom van belang dat Frontex de situatie
aan de grens, het aantal personen in Ceuta en eventuele bewegingen nauw monitort en
hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom, samen met andere gelijkgezinden lidstaten,
hierop blijven aandringen.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat een lidstaat die zijn buitengrens niet effectief bewaakt
en die illegale migranten niet tegenhoudt en terugstuurt niet alleen zijn eigen grens
opent, maar die van alle lidstaten, Nederland inbegrepen? Welke consequentie verbindt
het kabinet daaraan voor de Nederlandse opstelling jegens Spanje?

Antwoord 2

Spanje heeft, in samenwerking met Marokko, de terugkeer van het overgrote deel van
de migranten bewerkstelligd en nieuwe aankomsten voorkomen door de grens te versterken.
Daarbij is van belang dat voor de gebieden Ceuta en Melilla speciale Schengenregels
gelden (die Spanje heeft uitgevoerd). Er zijn standaard controles tussen Ceuta en
Melilla en het vasteland van Spanje (en andere Schengenstaten). Doorreizen vanuit
Ceuta naar de rest van Schengen gaat enkel gecontroleerd. Hierdoor is de kans op ongeregistreerde
doorreis nihil. Spanje heeft tijdens de extra informele JBZ-Raad opnieuw bevestigd,
ondersteund door Frontex, dat er tot op heden geen irreguliere migranten zijn doorgereisd
vanuit Ceuta naar het vaste land van Spanje of andere lidstaten in het Schengengebied.
Met de nu gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden. Het is noodzakelijk
dat Spanje haar inzet op het terug laten keren van de resterende irreguliere migranten
blijft voortzetten. Spanje heeft tijdens de JBZ-raad bevestigd dat zij dit zal doen.
Het kabinet blijft hier aandacht voor vragen.

Nederland heeft de Europese Commissie en de relevante EU-agentschappen verzocht dit
samen met Spanje te onderzoeken. Hen is gevraagd hierin in ieder geval de oorzaken,
inclusief de rol van mensensmokkelaars en tekortkomingen aan de Spaanse buitengrens,
mee te nemen. Hoe sociale media in dit verband zijn gebruikt, is ook een belangrijk
aandachtspunt. Het kabinet blijft hierop aandringen en verzoekt de Europese Commissie
en de agentschappen te rapporteren in de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor
de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese Raad van 15-16 oktober aanstaande.

Vraag 3 en 4

Bent u ermee bekend dat de Italiaanse regering naar aanleiding van deze gebeurtenissen
heeft bepleit Spanje tijdelijk uit het Schengengebied te weren? Deelt u de conclusie
dat de massale illegale grensoversteek bij de Spaanse exclaves (en eerder al het massale
generale pardon voor illegalen) een onaanvaardbaar risico voor andere lidstaten, inclusief
Nederland, vormt en bent u bereid de Italianen te steunen in hun inzet? Zo nee, waarom
niet?

Welke andere instrumenten staan lidstaten dan ter beschikking wanneer een medelidstaat
zijn buitengrens structureel niet effectief bewaakt, en is het kabinet bereid die
instrumenten in te zetten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3 en 4

Het kabinet is bekend met de reactie van Italië. Daarbij verwijst het kabinet naar
het antwoord op vraag 2 over de aanvullende Schengenregels en de constatering dat
het Schengengebied niet geschonden lijkt.

Het is evident de Nederland haar eigen binnengrenzen bewaakt. In Nederland voert de
Koninklijke Marechaussee (KMar) in het kader van het Mobiel Toezicht Veiligheid –
en op dit moment in het kader van de tijdelijke herinvoering van de binnengrenscontroles
op grond van artikel 25 Schengengrenscode – informatie- en risicogestuurde controles
uit op inkomende intra-Schengenvluchten en treinen en op wegen en vaarwegen in de
binnengrensstreek met België en Duitsland. De inzet van deze controles gebeurt op
basis van informatie ten aanzien van risico’s op illegale migratie en mensensmokkel.
Indien informatie voortkomend uit de situatie in Spanje hier aanleiding toe geeft,
zal de KMar de inzet in het kader van het binnengrenstoezicht hierop richten. De situatie
zoals in bovenstaande antwoorden is toegelicht geeft geen aanleiding om de tijdelijke
maatregel van binnengrenscontroles te verlengen.

Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta,
worden deze personen overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), waarmee extra druk op ons asielstelsel door de situatie in Ceuta
wordt voorkomen. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten
altijd in lijn met de AMbV uitvoert. Indien een lidstaat aan de buitengrens de grens
onvoldoende beheert zijn er afhankelijk van de situatie verschillende mogelijkheden
tot ingrijpen. Dit is nu niet aan de orde.

Vraag 5

Wat is u bekend over de wegkijkende en/of zelfs faciliterende rol van Marokko in deze
massale illegale grensoversteek? Welke financiële, diplomatieke, visumgerelateerde
consequenties, etc. bepleit en verbindt u hieraan richting Marokko?

Antwoord 5

Het kabinet heeft gepleit om oorzaken nader te onderzoeken en loopt hier niet op vooruit.
Het kabinet ziet voorts dat de samenwerking met Marokko cruciaal is om de situatie
onder controle te brengen en te houden. De Europese Commissie, Spanje en andere EU-lidstaten
werken nauw met Marokko samen om de grenzen effectief te bewaken en terugkeer mogelijk
te maken. Het kabinet spreekt waardering uit voor de samenwerking en optreden met
en van Marokko.

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat een Pact waarvan de verplichte grensprocedure niet werkt
voor een groot deel van de groep die nu de buitengrens overschrijdt, zijn belangrijkste
belofte niet waarmaakt? Indien u die opvatting niet deelt, waaruit blijkt dan dat
het Pact in deze eerste praktijktest wel werkt?

Antwoord 6

Zie beantwoording op voorgaande vragen. De situatie zoals we vorige week zagen is
onacceptabel, zeer onwenselijk en uitzonderlijk. Tegelijkertijd heeft Spanje, in samenwerking
met Marokko, de nodige stappen gezet om de situatie weer onder controle te krijgen
en is het grootste deel van deze irreguliere migranten teruggekeerd.

In algemene zin is het, om irreguliere migratie richting de EU minder aantrekkelijk
te maken en weerbaar te zijn als EU, van belang dat er een sterk EU-intern asiel-
en migratiesysteem staat en dat de EU effectief samenwerkt met landen buiten de EU.
Het kabinet onderstreept daarom het belang van de volledige implementatie en toepassing
van het Asiel- en Migratiepact, dat sinds juni in werking is, de terugkeerverordening
(zodra deze van kracht wordt), en het versterken en bestendigen van partnerschappen
met landen buiten de EU. De langetermijnvisie van het kabinet is dat asielaanvragen
buiten Europa kunnen worden ingediend en afgehandeld. Het kabinet zet zich daarom
doorlopend in voor het verder brengen en operationaliseren van innovatieve oplossingen
waaronder de terugkeerhubs.

Vraag 7

Hoe beoordeelt u de beslissing van het Spaanse Tribunal Supremo dat grensweigering
niet mag worden toegepast op migranten die zwemmend Ceuta of Melilla willen bereiken,
maar dat die dus niet mogen worden terugoverhandigd aan Marokko en in Spanje in procedure
moeten worden genomen?1 Ziet u een verband met de recente toestroom van pogingen van migranten om zwemmend,
soms met wetsuit en andere voorwerpen, die enclaves te bereiken?

Antwoord 7

In de brief die Nederland op zaterdagochtend 1 augustus jl. heeft verstuurd samen
met 21 andere EU-lidstaten aan de Europese Commissie, het Voorzitterschap en de Voorzitter
van de Europese Raad is benoemd dat de recente uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof
en grootschalige regularisaties als aanzuigende factor kunnen werken. Welk effect
de afronding van de regularisatie precies heeft gehad is moeilijk te kwantificeren.
Het kabinet heeft daarom in de JBZ-raad de Europese Commissie opgeroepen om samen
met Spanje de oorzaken van de gebeurtenissen te onderzoek. Daarop gaat het kabinet
niet vooruitlopen.

Vraag 8

In deze uitspraak wordt verwezen naar de uitspraak van het EVRM-Hof in Straatsburg
Hirsi-Jamaa tegen Italië? Deelt u de mening dat dit andermaal aantoont dat deze jurisprudentie
moet worden teruggedraaid? Kunt u dit toelichten?

Antwoord 8

Het kabinet respecteert de taak van het EHRM om, middels zijn jurisprudentie, erop
toe te zien dat Staten die partij zijn bij het EVRM hun verdragsverplichtingen nakomen.

Op 15 mei jl. is door de Raad van Europa, mede op aandringen van Nederland, de Chisinau-verklaring
aangenomen. In de Chisinau-verklaring wordt de ruimte van Staten binnen het systeem
van de Raad van Europa en het EVRM om hun eigen asiel- en migratiebeleid te voeren,
waaronder innovatieve oplossingen, ook benadrukt. Onderdeel van deze ruimte zijn bijvoorbeeld
ook de beginselen van subsidiariteit en de beoordelingsruimte die lidstaten hebben.
Het kabinet heeft samen met 21 andere EU-lidstaten in een brief aan de Europese Commissie,
het Voorzitterschap en de Voorzitter van de Europese Raad opgeroepen tot de snelle
en effectieve implementatie van de Chisinau-verklaring.

Vraag 9

Deelt u de opvatting dat het onaanvaardbaar is dat de gevolgen van een grens die elders
niet wordt bewaakt uiteindelijk neerslaan in Nederlandse gemeenten? Welke concrete
en aanvullende instroombeperkende maatregelen neemt het kabinet nog deze zomer om
dat te voorkomen?

Antwoord 9

Zoals in eerdere antwoorden reeds aangegeven, kan doorreizen vanuit Ceuta enkel gecontroleerd.
Hierdoor is de kans op ongeregistreerde doorreis nihil. Spanje heeft opnieuw bevestigd,
ondersteund door Frontex, dat er tot op heden geen irreguliere migranten zijn doorgereisd
vanuit Ceuta naar het vaste land van Spanje of andere lidstaten in het Schengengebied.
Met de gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden. Zie ook het antwoord
op vraag 3–4 over het informatiegestuurd optreden van de Koninklijke Marechaussee
aan de binnengrens van Nederland.

Vraag 10

Bent u tevens bereid om, gelet op deze ontwikkelingen in combinatie met de enorme
druk op de Nederlandse samenleving en opvangcapaciteit, alsnog over te gaan tot invoering
van het noodrecht met betrekking tot asiel? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Nee,het overgrote deel van de irreguliere migranten is teruggekeerd en het Schengengebied
lijkt niet geschonden. Het kabinet monitort de situatie nauw. Indien nodig kan het
kabinet aanvullende maatregelen nemen in het kader van grensbeheer. Nationale maatregelen
op asiel zijn niet aan de orde.

Vraag 11

Kunt u bevestigen dat de binnengrenscontroles thans lopen tot uiterlijk 30 september
2026? Bent u bereid deze tenminste te verlengen en te intensiveren zolang de druk
op de zuidelijke buitengrens aanhoudt en de Kamer daarover zo snel mogelijk te informeren?

Antwoord 11

Zoals het kabinet op 8 mei jl. aan uw Kamer heeft gemeld, loopt de tijdelijke herinvoering
van de binnengrenscontroles op grond van artikel 25 Schengengrenscode tot eind september.
Deze controles worden informatie- en risicogestuurd uitgevoerd. Indien informatie
voortkomend uit de situatie in Spanje hier aanleiding toe geeft, zal de Marechaussee
de inzet in het kader van het binnengrenstoezicht hierop richten. De situatie zoals
in bovenstaande antwoorden is toegelicht geeft geen aanleiding om de tijdelijke maatregel
van binnengrenscontroles te verlengen.

Vraag 12

Bent u ermee bekend dat UNHCR op zijn publieksvoorlichting voor Spanje, beschikbaar
in het Spaans, Arabisch, Engels, Frans en Oekraiens en voorzien van een instructievideo,
uitlegt hoe men aan de grensposten van Ceuta en Melilla asiel aanvraagt? Deelt u de
conclusie dat dit neerkomt op het stimuleren van illegale migratie?

Antwoord 12

UNHCR is de VN-organisatie gemandateerd met de bescherming van vluchtelingen en ontheemden,
waarbij het waarborgen van het recht op asiel als een kerntaak wordt beschouwd. Onderdeel
hiervan is ook het verschaffen van informatie waaronder over asielprocedures in verschillende
landen.

Vraag 13

Kunt u aangeven welk deel van de Nederlandse bijdrage aan UNHCR in 2025 en 2026 aan
voorlichting van dit type is besteed?

Antwoord 13

Nederland doet geen gerichte bijdrage aan de activiteiten van UNHCR in Spanje. Daarmee
wordt er dus ook niet specifiek aan deze voorlichting bijgedragen. Wel doet Nederland
jaarlijks een ongeoormerkte bijdrage aan de centrale begroting van UNHCR, zodat de
organisatie dit kan besteden, vanuit hun mandaat, op de meest effectieve en (kosten-)efficiënte
manier en waar de noden het hoogst zijn. Details worden door UNHCR weergegeven in
hun jaarlijkse rapporten2. Het Nederlandse aandeel in deze middelen valt niet volledig te herleiden.

Vraag 14

Bent u ermee bekend dat sinds 12 juni 2026 de Europese lijst van veilige landen van
herkomst geldt, waarop Marokko is opgenomen? Kunt u bevestigen dat het inwilligingspercentage
voor Marokkaanse onderdanen onder de twintig procent ligt, en dat daarmee de verplichte
asielgrensprocedure van toepassing is op Marokkaanse verzoekers die na 12 juni 2026
aan de buitengrens een verzoek indienen?

Antwoord 14

Ja, daar is het kabinet mee bekend. Er is in beginsel een verplichting tot het toepassen
van de asielgrensprocedure indien de vreemdeling aan de buitengrens een aanvraag indient
en afkomstig is uit een land waarvoor het inwilligingspercentage blijkens de EUROSTAT-gegevens
20% of minder is. Het inwilligingspercentage van aanvragen van Marokkaanse onderdanen
was volgens de cijfers van Eurostat 4,5%. De verplichting geldt dus in het geval van
Marokkaanse onderdanen, behoudens de algemeen geldende uitzonderingen. Indien de asielgrensprocedure
niet van toepassing is, dan vallen deze aanvragen, onder andere omdat Marokko is opgenomen
op de Europese lijst van veilige landen van herkomst (Bijlage II van de Procedureverordening
(Verordening (EU) 2024/1348), onder een versnelde asielprocedure.

Vraag 15

Deelt u de mening dat dergelijke bestormingen vanuit een veilig land als Marokko niet
mogen worden «beloond» met een asielprocedure en dat de groep die op deze manier Ceuta
heeft bereikt dus direct moet worden teruggestuurd? Zo nee, waarom niet? Is het kabinet
bereid dit standpunt over te brengen aan de Spaanse en Marokkaanse overheden?

Antwoord 15

Het kabinet is van mening dat Spanje en Marokko hun volle inzet moeten richten op
de terugkeer van de resterende irreguliere migranten om daarmee secundaire migratie
tegen te gaan. Dat standpunt heeft Nederland ook overgebracht tijdens de informele
JBZ-Raad van 4 augustus jl.

Vraag 16

Op welke manier gaat u voorkomen en monitoren of deze migranten naar Nederland doorreizen?

Antwoord 16

Zoals in voorgaande antwoorden aangegeven heeft Spanje, in goede samenwerking met
Marokko, de terugkeer van het overgrote deel van de migranten bewerkstelligd en nieuwe
aankomsten voorkomen door de grens te versterken. Doordat doorreizen vanuit Ceuta
enkel gecontroleerd kan, is de kans op ongeregistreerde doorreis nihil. Spanje heeft
opnieuw bevestigd, ondersteund door Frontex, dat er tot op heden geen irreguliere
migranten zijn doorgereisd vanuit Ceuta naar het vaste land van Spanje of andere lidstaten
in het Schengengebied. Met de gepleegde inzet lijkt het Schengengebied niet geschonden.

Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta,
dan worden deze personen overgedragen aan Spanje conform de Asiel- en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), zodat Nederland geen extra druk op het asielstelsel krijgt door
de situatie in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke
overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Vraag 17

Wilt u deze vragen één-voor-één en zo spoedig mogelijk beantwoorden?

Antwoord 17

Het kabinet heeft getracht de beantwoording van de vragen zo spoedig mogelijk aan
uw Kamer te doen toekomen. Daarbij is rekening gehouden met de laatste relevante ontwikkelingen,
zoals de extra informele JBZ-Raad. Enkel waar dit de beantwoording ten goede kwam,
zijn vragen samengenomen.