Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Müller over flexibiliteitsdiensten voor huishoudens ten behoeve van het tegengaan netcongestie

Antwoord van Staatssecretaris De Bat (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 21 juli
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Energiebedrijven zetten geld in tegen overvol stroomnet:
vergoeding voor slim laden en gebruik thuisbatterij»? Hoe beoordeelt u deze samenwerking
van regionale netbeheerders?1

Antwoord 1

Het kabinet ziet dit initiatief van netbeheerders, energieleveranciers en marktpartijen
als een positieve ontwikkeling en is verheugd met de samenwerking.

Het initiatief is versneld tot stand gekomen in het kader van de FGU-aanpak, waarover
de Kamer onlangs is geïnformeerd2. De intensieve samenwerking binnen deze FGU-aanpak heeft eraan bijgedragen dat deze
oplossing snel kon worden ontwikkeld. De ACM en het kabinet werken daarnaast aan het
wegnemen van knelpunten in wet- en regelgeving om verdere opschaling mogelijk te maken.

Vraag 2

Ziet u het ook als een win-win-win dat door het slim aansturen van laadpalen, thuisbatterijen
en hybride warmtepompen het stroomnet op piekuren wordt ontzien, er ruimte komt op
het net voor nieuwe aansluitingen en huishoudens geld kunnen verdienen?

Antwoord 2

Ja. Dit sluit volledig aan bij de reeds ingezette aanpak binnen het spoor «Beter benutten – kleinverbruikers» van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN).

Flexibel elektriciteitsverbruik door huishoudens biedt aanzienlijke mogelijkheden
om het elektriciteitssysteem tijdens piekmomenten te ontlasten. Dat kan door het gebruik
van elektrische apparaten te verschuiven naar momenten buiten de piek. Vooral slimme
«net-intensieve» apparaten, zoals laadpalen, thuisbatterijen en warmtepompen, kunnen
daarbij een verschil maken.

Onderdeel van deze aanpak zijn ook de normen die het Nederlands Normalisatie Instituut
(NEN) ontwikkelt voor slimme apparaten die deelname aan flexibiliteitsdiensten makkelijker
maken. Zo kunnen huishoudens eenvoudiger bijdragen aan een stabieler elektriciteitsnet
en beter sturen op elektriciteitskosten om meer grip te krijgen op hun energierekening.

Vraag 3

Heeft u er kennis van genomen dat klanten van Essent met een «buurtbonus» een jaarlijkse
bonus kunenn krijgen van 400 euro per jaar als zij meer eigen zonnestroom gebruikem
en dat ook huishoudens geld kunnen verdienen als zij hun batterij actief gebruiken
voor het ondersteunen van het net? Deelt u dat dit een goede stimulans kan zijn voor
huishoudens om zonnepanelen en batterijen aan te schaffen?

Antwoord 3

Het is aan energieleveranciers en andere marktpartijen om aantrekkelijke en begrijpelijke
proposities voor consumenten te ontwikkelen. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd
voor partijen die huishoudens ontzorgen en hen helpen te profiteren van prijsprikkels,
bijvoorbeeld via slimme apps en energiemanagementsystemen die apparaten zoals thuisbatterijen,
laadpalen en warmtepompen automatisch aansturen op basis van de situatie op het elektriciteitsnet
en de elektriciteitsprijs.

Het kabinet ziet dat marktpartijen, zowel landelijk als regionaal, steeds meer van
dit soort flexibiliteitsdiensten ontwikkelen. Daarmee dragen zij bij aan een efficiënter
gebruik van het elektriciteitssysteem, minder druk op het stroomnet en kunnen huishoudens
hiervan financieel profiteren.

Vraag 4

Kunt u andere regionale netbeheerders aansporen hier ook mee aan de slag te gaan,
zodat dit ook in gang gezet kan worden buiten de FGU-regio?

Antwoord 4

Dit initiatief is een samenwerking van alle regionale netbeheerders. In deze fase
richt het zich op de FGU-regio en Noord-Brabant, omdat daar de netcongestieproblematiek
het meest kritiek is. Het is nadrukkelijk de bedoeling om succesvolle elementen van
deze aanpak in een volgende fase breder, en bij voorkeur landelijk, toe te passen.

Vraag 5

Hoe gaat u van dit samenwerkingsverband leren?

Antwoord 5

Dit initiatief maakt onderdeel uit van de aanpak van netcongestie door het Rijk, netbeheerders,
medeoverheden en de ACM, zowel binnen de FGU-aanpak als binnen de Landelijke Aanpak
Netcongestie (LAN). Het laat zien hoe deze intensieve samenwerkingen bijdraagt aan
innovatieve en structurele oplossingen voor netcongestie. Binnen deze aanpakken worden
maatregelen gemonitord en worden succesfactoren continu in kaart gebracht. De opgedane
kennis wordt actief gedeeld en benut om de aanpak van netcongestie in andere regio’s
verder te verbeteren.

De Kamer wordt via de halfjaarlijkse voortgangsrapportages3 geïnformeerd over de voortgang van de landelijke aanpak netcongestie, waaronder relevante
ontwikkelingen en de lessen die daaruit worden getrokken. Daarnaast heeft het lid
Grinwis het kabinet verzocht4 de geleerde lessen en succesvolle maatregelen uit de FGU-aanpak in kaart te brengen.
Hierover wordt de Kamer geïnformeerd in de volgende voortgangsrapportage, die in oktober
wordt verwacht.

Vraag 6

Hoe verhoudt dit plan zich tot de volume en tijdsafhankelijke tarieven, waarmee de
Autoriteit Consument & Markt (ACM) deze zomer komt?

Antwoord 6

In het toekomstige elektriciteitssysteem zijn zowel tijdsafhankelijke nettarieven
als marktgebaseerde flexibiliteitsdiensten, zoals hierboven beschreven, nodig om het
stroomnet efficiënter te benutten. Het nieuwe tariefstelsel zal naar verwachting een
belangrijk deel van de benodigde verschuiving van het elektriciteitsverbruik naar
rustigere momenten realiseren. Flexibiliteitsdiensten vormen daarop een waardevolle
aanvulling, doordat ze lokaal en op specifieke momenten extra flexibiliteit kunnen
vrijmaken. Daarmee helpen ze resterende knelpunten te verminderen en ruimte te creëren
voor nieuwe aansluitingen.