Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Markuszower over het nieuwsbericht “Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige sfeer rond Ter Apel: ‘Elke dag wordt er gevochten’”

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 20 juli 2026).

Vraag 1

Deelt u de opvatting dat asielzoekers in Nederland te gast zijn en dat van gasten
mag worden verwacht dat zij zich gedragen, zich aan onze regels houden en de veiligheid
van anderen niet in gevaar brengen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat mensen die werkelijk op de vlucht zijn voor oorlog en geweld
dankbaar behoren te zijn voor de bescherming en opvang die Nederland hun biedt en
dat de dagelijkse vechtpartijen, intimidatie en wapengeweld rond Ter Apel daar volstrekt
haaks op staan? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Mensen die in Nederland asiel aanvragen hebben recht op opvang. Daarnaast is het bieden
van bescherming aan vreemdelingen op de vlucht voor oorlog en geweld een wettelijke
en humanitaire verplichting. Dit mag niet ten koste gaan van de leefbaarheid en veiligheid.
Overlast, in welke vorm dan ook, wordt niet getolereerd.

Vraag 3

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige
sfeer rond Ter Apel: «Elke dag wordt er gevochten»»1, waarin een asielzoeker die zelf in de opvang verblijft verklaart dat er élke dag
wordt gevochten? Erkent u dat dit geen incident is, maar de dagelijkse realiteit van
de asielopvang is geworden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Er is in Ter Apel al langere tijd sprake van een aanhoudende overlastproblematiek.
Op meerdere momenten heb ik uw Kamer over deze situatie en de inzet van extra maatregelen
geïnformeerd2. In de afgelopen periode is de druk op de opvang verder toegenomen door een landelijk
tekort aan opvangplekken. Om die reden heeft het COA op 20 mei jl. moeten besluiten
over te gaan tot gecontroleerde toegang voor de opvanglocatie in Ter Apel. Door deze
gecontroleerde toegang is de situatie ontstaan dat asielzoekers die niet in aanmerking
komen voor opvang op grond van de kwetsbaarheidstoets tijdelijk op het voorterrein
bij de opvanglocatie verblijven. Zij worden wel geregistreerd. Op het voorterrein
hebben zich in de afgelopen periode verschillende incidenten voorgedaan, de maatregelen
die werden genomen hebben niet gezorgd dat de situatie in Ter Apel structureel verbeterde.
Om die reden heb ik aanvullende maatregelen genomen. Over deze maatregelen heb ik
uw Kamer op 13 juli per brief geïnformeerd.

Vraag 4

Wat is uw reactie op het feit dat de politie de afgelopen week meerdere steekincidenten
in Ter Apel meldde en dat er volgens het Rode Kruis ook buiten de hekken opstootjes
zijn geweest?

Antwoord 4

Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in
de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen.
Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen.

Vraag 5

Beseft u dat het Rode Kruis – een organisatie die normaal juist actief is in ramp-
en oorlogsgebieden – zich vanwege de onveiligheid heeft teruggetrokken van het voorterrein,
en dat kort daarna ook VluchtelingenWerk vertrok? Wat zegt het volgens u over de staat
van het Nederlandse asielsysteem dat zelfs een noodhulporganisatie de opvang hier
te gevaarlijk vindt? Zo u dit niet veelzeggend acht, waarom niet?

Antwoord 5

Ik betreur het feit dat de situatie is ontstaan dat de hulpverleners van het Rode
Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland zich niet langer veilig voelden en hun werk op
het voorterrein tijdelijk moesten stopzetten. Overlast, intimidatie en bedreiging
door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Veiligheid is
de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen. Om die reden zijn aanvullende maatregelen
genomen om de veiligheid van hulpverleners, medewerkers en bewoners te borgen. Om
te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel.
Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging
van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor
overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke
opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders
naar gemeentelijke huisvesting van belang.

Vraag 6

Kunt u aangeven of soortgelijke veiligheidsproblemen – dagelijks geweld, steekincidenten
en het terugtrekken van hulporganisaties wegens onveiligheid – zich ook voordoen bij
aanmeld- en opvangcentra in andere Europese landen, of is de situatie in Ter Apel
uitzonderlijk? Kunt u dit onderbouwen met concrete voorbeelden en cijfers uit vergelijkbare
landen?

Antwoord 6

Overlast en daarmee samenhangende veiligheidsproblemen zijn niet uniek voor Nederland.3 Exacte cijfers per land zijn niet te geven, onder meer vanwege de verschillende wijze
van registreren en openbaar rapporteren.

Vraag 7

Indien blijkt dat andere landen met een strenger toelatings-, screenings- en terugkeerbeleid
minder van dit soort geweld en overlast kennen, welke conclusie verbindt u daaraan
voor het Nederlandse beleid? Zo u daaraan geen conclusie verbindt, waarom niet?

Antwoord 7

Met de ingang van het Europees Asiel – en Migratiepact op 12 juni jl. zijn nieuwe
regels in werking getreden. Het pact is opgesteld om op eenduidige wijze illegale
immigratie tegen te gaan en bestaat uit verschillende verordeningen en een richtlijn
die zorgen voor een strenger toelatings-, screenings- en terugkeerbeleid binnen de
EU-lidstaten. Ik ben ervan overtuigd dat dit meehelpt om te komen tot meer grip op
migratie door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere
aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen.

Vraag 8

Deelt u de analyse dat het volledig ontsporen van de veiligheid het directe gevolg
is van de massale, ongecontroleerde instroom en dat het aanmeldcentrum sinds half
mei zó overvol is dat mensen buiten op het voorterrein moeten verblijven? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 8

Nee, het COA heeft op 20 mei jl. het besluit moeten nemen om over te gaan tot gecontroleerde
toegang voor de opvanglocatie in Ter Apel, vanwege de aanhoudende druk op deze locatie
door het tekort aan opvangplekken. Hierdoor is het niet mogelijk om asielzoekers vanuit
Ter Apel voldoende door te laten stromen naar locaties elders in Nederland. Tegelijkertijd
blijf ik me inzetten om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom
en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende
en criminele vreemdelingen.

Vraag 9

Klopt het dat een deel van de aanwezigen kampt met zware mentale problematiek, zoals
in het artikel wordt beschreven, en dat deze personen tussen de overige bewoners worden
geplaatst? Kunt u aangeven welke screening op psychische gesteldheid plaatsvindt vóórdat
iemand tot de opvang en de asielprocedure wordt toegelaten en hoe vaak dergelijke
personen betrokken zijn bij geweld?

Antwoord 9

Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van maandag 13 juli jl. worden asielzoekers
die net aankomen in Ter Apel overdag opgevangen in het (voormalig) DISA-pand van het
Rijksvastgoedbedrijf (RVB) op het aanmeldterrein4
5. Hiermee wordt voorkomen dat zij in onveiligheid verkeren vanwege overlast door anderen.
Deze dagopvang is daarmee bedoeld voor asielzoekers die als gevolg van de gecontroleerde
toegang in Ter Apel nog geen opvangplek bij het COA krijgen. Dit heeft als resultaat
dat asielzoekers die aankomen in Ter Apel niet op het voorterrein zullen verblijven,
maar in- en bij het DISA-pand dat op een apart deel van het terrein gevestigd is.

Bij aankomst in Nederland vindt, voor de toelating tot de asielprocedure en opvang,
geen uitgebreide screening op de algemene psychische gesteldheid plaats. Er wordt
wel gescreend op openbare orde/veiligheid (door de IND) en op specifieke infectieziekten
zoals tuberculose. Na toelating tot de opvang beoordeelt het COA of acute medische
of psychische zorg noodzakelijk is. Er wordt niet bijgehouden hoeveel mensen met een
psychische aandoening overlast veroorzaken.

Vraag 10

Wat voor mensen laat Nederland op dit moment eigenlijk binnen? Is er, voordat iemand
wordt opgevangen, deugdelijk zicht op identiteit, achtergrond, strafblad en psychische
gesteldheid, of gebeurt toelating grotendeels op vertrouwen en op basis van niet-verifieerbare
verklaringen? Zo er onvoldoende zicht is, acht u dat aanvaardbaar, en waarom?

Antwoord 10

De screening van asielzoekers bestaat uit vier hoofdonderdelen: een identiteitsvaststelling
en registratie, een veiligheids- en antecedentenonderzoek, een gezondheidscheck en
een beoordeling op kwetsbaarheid. De gezondheidscheck wordt uitgevoerd door de Geneeskundige
Zorg Asielzoekers (GZA) om de volksgezondheid te beschermen, hierbij valt te denken
aan een TBC-onderzoek. Bij de beoordeling op kwetsbaarheid wordt gekeken of de asielzoeker
extra zorg of begeleiding nodig heeft tijdens de procedure en opvang. Dit kan gelden
voor minderjarigen (alleenstaand of met familie), zwangere vrouwen, slachtoffers van
mensenhandel of mensen met zware gezondheidsproblemen. Na toelating tot de opvang
beoordeelt het COA of acute medische of psychische zorg noodzakelijk is.

Met invoering van het Migratiepact is de screening van vreemdelingen die in Ter Apel
asiel aanvragen bij de IND ondergebracht. Tijdens de screening wordt ook informatie
opgehaald ter voorbereiding van de behandeling van de asielaanvraag.

Vraag 11

Wat is uw reactie op de verklaring van een voormalige beveiliger van Ter Apel, die
vertelt dat hij aanvankelijk medelijden had, maar na enkele weken concludeerde «dit
hoort hier niet thuis», en tijdens een nachtdienst alleen tegenover vijf agressieve
bewoners stond? Deelt u de opvatting dat de overheid volstrekt tekortschiet in de
bescherming van haar eigen personeel en hulpverleners? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in
de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen.
Juist om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen. Uw Kamer is hierover op maandag
13 juli jl. geïnformeerd.

Vraag 12

Als asielzoekers zich nú al, in de allereerste fase van hun verblijf, structureel
misdragen met geweld en wapens, wat is dan uw verwachting voor hun gedrag wanneer
zij straks in gemeenten en wijken worden gehuisvest? Deelt u de vrees dat dit een
voorbode is van problemen die zich via de Spreidingswet over heel Nederland zullen
verspreiden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

De overlast op het voorterrein in Ter Apel werd veroorzaakt door een relatief kleine
groep mensen, vaak met een kansarme asielaanvraag, die op de locatie Ter Apel verbleef
of mensen van elders zonder een asielaanvraag. Het is niet de verwachting dat deze
mensen in aanmerking komen voor een inwilliging van de asielaanvraag. Asielzoekers
met een afwijzing van de asielaanvraag dienen terug te keren naar het land van herkomst
en zullen niet gehuisvest worden in de gemeenten. Asielzoekers met een kansarme aanvraag
worden met voorrang afgehandeld in de versnelde asielprocedure.

Vraag 13

Deelt u de conclusie dat de politie er niet in is geslaagd de veiligheid rond Ter
Apel te waarborgen? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid onmiddellijk extra ME (Mobiele
Eenheid), marechaussee en beveiliging permanent te stationeren? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 13

In de afgelopen zeven weken hebben verschillende incidenten plaatsgevonden op het
voorterrein in Ter Apel. De overlast werd veroorzaakt door een kleine groep mensen,
vaak met een kansarme asielaanvraag, die op de locatie Ter Apel verbleef of mensen
van elders zonder een asielaanvraag.

Er zijn verschillende maatregelen genomen om de veiligheid van de hulpverleners, medewerkers
en asielzoekers te kunnen borgen.Dit heeft er helaas niet voor gezorgd dat de situatie
in Ter Apel structureel verbeterd is. Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen.
Uw Kamer is hierover op maandag 13 juli jl. geïnformeerd. Vanzelfsprekend blijf ik
hier strak op toezien en staat mijn departement in nauw contact met alle ketenpartners.

Vraag 14

Bent u bereid onmiddellijk een asielstop in te voeren, te beginnen bij Ter Apel, totdat
de veiligheid volledig is gegarandeerd en er deugdelijke screening plaatsvindt van
wie hier wordt toegelaten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 14

Bij brief van 13 juli jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de extra maatregelen naar
aanleiding van de situatie in Ter Apel. Wanneer asielzoekers onherroepelijk veroordeeld
zijn voor een misdrijf, beoordeelt de IND altijd of dit ook verblijfsrechtelijke gevolgen
heeft. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de verblijfsduur van de vreemdeling en
de duur van de opgelegde gevangenisstraf. Na een weigering of intrekking van de verblijfsvergunning
door de IND start de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) het terugkeerproces. Zoals
al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte voor een asielstop. Dit kabinet
kiest ervoor meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde
en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele
vreemdelingen. Daarnaast blijf ik mij inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering
van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke
huisvesting van belang.

Vraag 15

Bent u bereid asielzoekers die betrokken zijn bij geweld, wapenbezit of vechtpartijen
per direct in vreemdelingenbewaring te plaatsen, hun aanvraag af te wijzen op grond
van openbare orde, en hen versneld uit te zetten? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 15

Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Dat vereist nauwe
samenwerking tussen de strafrechtketen, vreemdelingenketen en lokale driehoek. Voor
verdachten moet duidelijk zijn dat het plegen van een misdrijf direct gevolgen heeft
in de vorm van lik-op-stuk. De inzet van de vreemdelingenketen is erop gericht om
de asielprocedures van overlastgevers snel- en slagvaardig af te doen, waarbij de
IND na een onherroepelijke veroordeling altijd beziet of intrekking of weigering van
een asielvergunning mogelijk is, en de DTenV direct na afwijzing voortvarend inzet
op terugkeer naar land van herkomst of overdracht naar de verantwoordelijke lidstaat.

Vraag 16

Hoeveel van de betrokkenen bij deze incidenten verblijven illegaal in Nederland, hebben
al een afwijzing gehad, of hadden allang uitgezet moeten zijn? Kunt u dit exact per
categorie uitsplitsen?

Antwoord 16

Die gegevens worden niet als zodanig categorisch geregistreerd bij de aanhouding voor
een strafbaar feit en zijn daarom niet systematisch te herleiden. De politie registreert
bij een strafbaar feit in de regel identiteitsgegevens (zoals naam, geboortedatum,
nationaliteit) en zaakgegevens. De politie registreert hierbij niet of de betreffende
persoon een asielzoeker is. Verblijfsrechtelijke informatie wordt geraadpleegd en
vastgelegd als dat noodzakelijk is voor het doel van het onderzoek of voor vreemdelingentoezicht.
In zulke gevallen wordt de AVIM betrokken en kan afstemming met IND plaatsvinden.

Vraag 17

Bent u bereid deze vragen, gezien de acute veiligheidsdreiging, binnen een week te
beantwoorden en op zeer korte termijn een spoeddebat met de Kamer te voeren over de
ineenstorting van de openbare orde rond Ter Apel? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 17

De gestelde vragen in deze set zijn zo snel als mogelijk beantwoord.