Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van den Berg over “De nieuwe CMIP7- klimaatscenario’s, het niet langer opnemen van een SSP5-8.5-achtig high-end scenario en de gevolgen daarvan voor Nederlands klimaatbeleid en de Bonaire- zaak”
Vragen van het lid Van den Berg (JA21) aan de Minister van Klimaat en Groene Groei over de nieuwe CMIP7-klimaatscenario’s, het niet langer opnemen van een SSP5-8.5-achtig high-endscenario en de gevolgen daarvan voor Nederlands klimaatbeleid en de Bonaire-zaak (ingezonden 13 mei 2026).
Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei) en van
Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 17 juli 2026). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2126.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht in de Volkskrant «IPCC schrapt rampscenario: opwarming hooguit nog «maar» 3,5 graden in 2100»1 en met het recent gepubliceerde peer-reviewed artikel van Van Vuuren et al., The Scenario Model Intercomparison Project for CMIP7 (ScenarioMIP-CMIP7), in Geoscientific Model Development2?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat de auteurs stellen dat de hoge emissieniveaus uit CMIP6, gekwantificeerd
als SSP5-8.5, voor de 21e eeuw niet langer plausibel zijn, mede door kostentrends voor hernieuwbare energie,
de opmars van kernenergie, bestaand klimaatbeleid en recente emissietrends?
Antwoord 2
De auteurs stellen inderdaad dat de hoge emissieniveaus behorend bij SSP5-8.5 niet
meer plausibel zijn door de kostentrends in hernieuwbare energie, bestaand klimaatbeleid
en recente emissietrends. Kernenergie wordt in het artikel niet genoemd.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de temperatuurprojecties in het artikel voor de voorgestelde
CMIP7-scenarioset uitkomen op een bandbreedte van ongeveer 1,5 graden tot bijna 3,5
graden opwarming in 2100 ten opzichte van 1850–1900, terwijl IPCC AR6 voor SSP5-8.5
voor 2081–2100 een schatting van 4,4 graden rapporteerde, met een zeer waarschijnlijke
bandbreedte van 3,3 tot 5,7 graden?
Antwoord 3
In de vraag worden twee verschillende bandbreedtes met elkaar vergeleken: de spreiding
in de centrale waarden voor de verwachte opwarming voor de nieuwe set emissiescenario’s
en de spreiding in opwarming voor het huidige hoogste scenario.
Het IPCC bereidt nu het zevende Assessment Report (AR7) voor. Als input daarvoor zijn
door verschillende onderzoeksgroepen met geïntegreerde mondiale modellen nieuwe emissiescenario’s
ontwikkeld (CMIP7). Deze zijn recent gepubliceerd. De berekende temperatuurprojecties
voor de nieuwe emissiescenario’s hebben nog een voorlopig karakter. Hoe de klimaatscenario’s
op basis van CMIP7 emissiescenario’s eruit zullen zien, is pas duidelijk wanneer de
deze zijn doorgerekend en verwerkt door het IPCC.
Vraag 4
Kunt u bevestigen dat de recente scenarioherijking niet alleen de bovenkant van de
scenariobandbreedte raakt, maar dat de auteurs ook aangeven dat meerdere zeer lage
CMIP6-emissietrajecten inmiddels niet meer consistent zijn met waargenomen trends
in de periode 2020–2030?
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Deelt u de opvatting dat deze ontwikkeling vraagt om een scherper onderscheid tussen
scenario’s, prognoses, plausibiliteit, waarschijnlijkheid, stresstests en beleidsreferenties
in kabinetsstukken en publieke communicatie?
Antwoord 5
Scenario’s zijn inderdaad geen prognoses of toekomstvoorspellingen, maar samenhangende
projecties van mogelijke toekomstige ontwikkelingen. Ze zijn nodig om bandbreedtes
van mogelijke klimaateffecten te kunnen doorrekenen. Wij zijn het eens dat het belangrijk
is in publieke communicatie deze begrippen op duidelijke wijze te gebruiken.
Vraag 6
Deelt u de opvatting dat klimaatbeleid moet worden gebaseerd op realistische scenario’s
en niet mag worden gedomineerd door scenario’s die niet langer als realistische beleidsbasis
gelden?
Antwoord 6
De emissiescenario’s zijn altijd bedoeld geweest om een bandbreedte van mogelijkheden
aan te geven, met het genoemde (SSP5-8.5) scenario als worst-case. Tegenover het worst-case
scenario stond ook een best-case scenario dat volgens de onderzoekers helaas buiten
bereik is gekomen. Met de scenario’s wordt Nederland in staat gesteld zich voor te
bereiden op de mogelijke klimaatomstandigheden die ons te wachten kunnen staan. Daarvoor
is het ook belangrijk een realistisch worst case scenario te hebben.
Vraag 7
Bent u bereid voortaan bij grote klimaat- en energiebesluiten expliciet te vermelden
op welk klimaatscenario of welke scenariobandbreedte het besluit is gebaseerd, welk
zichtjaar wordt gebruikt, of het gaat om een centrale beleidsreferentie of om een
stresstest, en wat dit betekent voor de inschatting van kosten, baten en risico’s?
Antwoord 7
Ja, waar dat mogelijk is. Bij beleidsdoorrekeningen wordt reeds gekeken naar de mate
waarin de gebruikte scenario’s robuust en plausibel zijn en dat zal ook in de toekomst
het geval blijven. Het kabinet neemt de laatste wetenschappelijke inzichten als uitgangspunt
en kijkt in het klimaatbeleid beleidsmatig welke ontwikkeling het meest realistisch
wordt geacht, tegen welke risico’s bescherming nodig is en welke risico’s we bereid
zijn te accepteren. Op basis daarvan wordt dan bepaald welke maatregelen worden genomen
om klimaatbestendigheid te vergroten. Het gebruik van scenario’s verschilt niet per
besluit en er is dus geen reden dat te specificeren per besluit. Waar dat wel het
geval is, bijvoorbeeld ten behoeve van een stresstest, zal de Kamer daar expliciet
op worden gewezen.
Vraag 8
Kunt u de Kamer een overzicht sturen van alle Nederlandse klimaatbeleidsstukken, PBL-,
CPB-, KNMI- en RIVM-doorrekeningen, adaptatiestrategieën, maatschappelijke kosten-batenanalyses
(mkba’s), schadeanalyses, risicokaarten, kabinetscommunicatie en processtukken sinds
2019 waarin RCP8.5, SSP5-8.5, SSP3-7.0 of vergelijkbare high-endscenario’s zijn gebruikt?
Antwoord 8
Rapporten van PBL, CPB, KNMI en RIVM worden in beginsel openbaar gemaakt en zijn in
te zien via de websites van de verschillende organisaties. Daarnaast geeft de Kamerbrief
«KNMI ’23-klimaatscenario’s en doorwerking in Rijksbeleid» van 8 mei 2024 een uitgebreid
overzicht. Op basis van de IPCC klimaatscenario’s worden specifieke klimaatscenario’s
voor Nederland gemaakt; de meest recente versie komt uit 2023. Die scenario’s vormen
de basis voor het beleid gericht op aanpassing aan klimaatverandering in Nederland.
Ze worden bijvoorbeeld gebruikt in het Nationaal Klimaatadaptatieplan, de Nationale
Risicokaart, en de PBL-studie «Voorbij de risico’s: keuzes voor een klimaatbestendige
leefomgeving». Op basis van de nieuwe scenario’s zal het KNMI in 2030/2031 komen met
een nieuwe set klimaatscenario’s voor Nederland, waarin dan ook de nieuwe IPCC-inzichten
in de gevolgen van klimaatverandering wereldwijd worden meegenomen (bijvoorbeeld de
mate van zeespiegelstijging).
Vraag 9
Welke Nederlandse klimaatmaatregelen, normen, investeringsbeslissingen of financiële
onderbouwingen zouden materieel anders worden beoordeeld als SSP5-8.5 niet langer
als realistische beleidsreferentie wordt gebruikt, maar uitsluitend als historisch
vergelijkingspunt of extreme stresstest?
Antwoord 9
Geen, omdat SSP5-8.5 al niet als «realistische beleidsreferentie» werd gebruikt, maar
als onderdeel van de volledige bandbreedte (zie ook het antwoord op vraag 15).
Vraag 10
Welke gevolgen heeft deze wetenschappelijke herijking volgens u voor de proportionaliteit
en betaalbaarheid van klimaatbeleid voor huishoudens, het midden- en kleinbedrijf
(mkb), de industrie, mobiliteit en landbouw, in het bijzonder waar het gaat om energieprijzen,
nationale koppen op Europees beleid, netverzwaring, subsidies en verplichtingen?
Antwoord 10
Zie het antwoord op vraag 9.
Vraag 11
Bent u bereid de komende Klimaatnota, Energienota en relevante begrotingsstukken te
voorzien van een scenarioparagraaf waarin per hoofdmaatregel wordt aangegeven op welk
klimaatscenario, emissiepad en welke kosten-batenveronderstellingen de maatregel berust?
Antwoord 11
Het Nederlandse adaptatiebeleid is geijkt op de KNMI klimaatscenario’s voor Nederland.
Voor de doorwerking van deze scenario’s in Rijksbeleid, zie het antwoord op vraag
8. Het mitigatiebeleid is gericht op het beperken van de emissies om de 1,5 graad
doelstelling binnen bereik te houden. Dit is gebaseerd op de inzichten van het IPCC
en het PBL. De beleidsimplicaties van IPCC-rapporten worden door het kabinet in de
appreciaties van deze rapporten aangegeven.
Vraag 12
Bent u bereid PBL, CPB, KNMI en RIVM te vragen bij toekomstige beleidsdoorrekeningen
expliciet aan te geven of uitkomsten robuust zijn onder centrale scenario’s, plausibele
high-endscenario’s en extreme stresstestscenario’s, en waar conclusies afhankelijk
zijn van een inmiddels minder plausibel high-endscenario?
Antwoord 12
Zoals al aangeven wordt bij beleidsdoorrekeningen reeds gekeken naar de mate waarin
de gebruikte scenario’s robuust en plausibel zijn en dat zal ook in de toekomst het
geval blijven.
Vraag 13
Bent u bekend met het VU/IVM-onderzoek The Impacts of Climate Change on Bonaire, uitgevoerd in opdracht van Greenpeace Nederland, en kunt u bevestigen dat daarin
onder meer SSP5-8.5 en een «SSP5-8.5 Low Confidence»-variant zijn gebruikt?
Antwoord 13
Ja.
Vraag 14
Kunt u de Kamer een analyse sturen van welke onderdelen van de Bonaire-zaak en de
onderliggende rapporten afhankelijk zijn van SSP5-8.5 of van de «SSP5-8.5 Low Confidence»-variant?
Antwoord 14
Het Ministerie van het IenW heeft het rapport «Risicoprofielen voor overstromingen
op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba» van het bureau HKV-Lijn in water op 12 november
2024 met de Kamer gedeeld.3 Voor het opstellen van risicoprofielen uit het rapport, het kaartmateriaal en de
redeneerlijnen is gebruik gemaakt van het SSP 5-8.5 scenario. Dit scenario is vergelijkbaar
met het hoge uitstootscenario van de KNMI’23 scenario’s. Het SSP 5-8.5 LC is daarbij
gebruikt voor het uitvoeren van gevoeligheidsanalyses en niet als uitgangspunt voor
de risicoprofielen zelf.
De inbreng van Greenpeace in de rechtszaak is gebaseerd op het VU/IVM onderzoek en
daarin is het SSP 5-8.5 LC scenario wel meegenomen. Het VU/IVM-rapport laat zien dat
de impact van zeespiegelstijging sterk scenario-afhankelijk is. Bij beperkt klimaatbeleid
en hoge mondiale uitstoot in combinatie met instabiele ijskappen (scenario SSP 5-8.5
LC) wordt berekend dat zeespiegelstijging op lange termijn zonder maatregelen delen
van Kralendijk kan raken. Bij alle andere klimaatscenario’s blijft de berekende directe
kustinundatie aanzienlijk meer beperkt. Dit beeld komt overeen met het rapport van
HKV-Lijn in water.
Vraag 15
Acht u het wetenschappelijk en bestuurlijk verantwoord wanneer beleidsmakers, belangenorganisaties
of procespartijen effecten voor Bonaire presenteren op basis van SSP5-8.5 of «SSP5-8.5
Low Confidence», zonder duidelijk te vermelden dat SSP5-8.5 in de nieuwe ScenarioMIP-CMIP7-literatuur
niet langer als plausibel high-endemissieniveau voor de 21e eeuw wordt beschouwd?
Antwoord 15
Bij wetenschappelijke onderzoeken en analyses wordt gebruik gemaakt van een reeks
aan scenario’s. Zo wordt een bandbreedte geschetst waarbinnen klimaatverandering zich
voor kan doen en welke gevolgen daar bij kunnen horen. Het kabinet kan enkel primair
voor zichzelf spreken. Het kabinet neemt de laatste wetenschappelijke inzichten als
uitgangspunt en kijkt in het klimaatbeleid beleidsmatig welke ontwikkeling het meest
realistisch wordt geacht, tegen welke risico’s bescherming nodig is en welke risico’s
we bereid zijn te accepteren. Op basis daarvan wordt dan bepaald welke maatregelen
worden genomen om klimaatbestendigheid te vergroten.
Vraag 16
Bent u bereid de nieuwe ScenarioMIP-CMIP7-inzichten expliciet te betrekken bij de
onderbouwing van dat hoger beroep, nu het kabinet heeft aangekondigd in hoger beroep
te gaan in de Klimaatzaak Greenpeace Bonaire en schorsing van de uitspraak te vragen?
Antwoord 16
Het kabinet neemt altijd nieuwe wetenschappelijke inzichten mee in wat het voorneemt
en doet.
Vraag 17
Zal de Staat in hoger beroep betogen dat rechterlijke verplichtingen tot nationale,
bindende emissiedoelen niet mogen worden gebaseerd op scenario’s die wetenschappelijk
niet langer als plausibele beleidsreferentie gelden, maar hooguit als extreme stresstest
kunnen dienen?
Antwoord 17
Op 10 april jl. heeft het kabinet aangekondigd hoger beroep in te stellen tegen de
uitspraak van de rechtbank. De Kamer is hierover geïnformeerd. In hoger beroep beoordeelt
het gerechtshof Den Haag de onderdelen van de uitspraak van de rechtbank waartegen
argumenten (grieven) worden gericht. Het kabinet zal de precieze argumenten van het
hoger beroep nog nader bepalen en uitwerken. Het rechterlijk bevel dat de Staat gehouden
is absolute emissiereductiedoelen in nationale regelgeving op te nemen, berust overigens
niet op scenario’s waarvan wordt gesteld dat deze wetenschappelijk niet langer als
plausibele beleidsreferentie gelden.
Vraag 18
Kunt u voor Bonaire aangeven welke middelen inmiddels zijn gereserveerd of beschikbaar
komen voor klimaatadaptatie, per maatregel uitgesplitst naar budget, verantwoordelijke
partij, planning, onderliggend scenario en verwacht risicoreducerend effect?
Antwoord 18
Het kabinet zet in op het vaststellen van een klimaatadaptatieplan om ervoor te zorgen
dat Caribisch Nederland klimaatbestendig is, nu en in de toekomst. Het kabinet streeft
ernaar om nog dit jaar de Nationale Klimaatadaptatiestrategie vast te stellen, waarin
nadrukkelijk aandacht is voor Caribisch Nederland. Ook zet dit kabinet de tweede fase
van het Natuur- en Milieubeleidsplan Caribisch Nederland voort, zoals reeds aangegeven
in het coalitieakkoord. Deze plannen zullen aan de Kamer worden aangeboden, inclusief
de financiële onderbouwing ervan.
Vraag 19
Deelt u de opvatting dat inwoners van Bonaire het meest geholpen zijn met concrete,
lokale adaptatiemaatregelen tegen hitte en wateroverlast en dat eventuele nationale
emissiedoelen afzonderlijk en aantoonbaar proportioneel moeten worden onderbouwd?
Antwoord 19
Het klopt dat Bonaire het meest gebaat is bij concrete maatregelen en dit Kabinet
zet zich ook in om die snel te realiseren. Het kabinet streeft in algemene zin naar
doelen, dus ook eventuele nationale emissiedoelen, zorgvuldig te onderbouwen.
Vraag 20
Kunt u toezeggen dat inwoners van Bonaire niet worden gebruikt als juridisch argument
voor steeds zwaardere nationale klimaatdoelen, maar daadwerkelijk worden geholpen
met concrete maatregelen die hun veiligheid, leefbaarheid en weerbaarheid vergroten?
Antwoord 20
Het beleid op Bonaire is bedoeld om de weerbaarheid van inwoners van Bonaire te vergroten
ten aanzien van de gevolgen van klimaatverandering. De noodzaak om maatregelen te
treffen zal groter worden naarmate de gevolgen van klimaatverandering groter worden,
bijv. indien de lage emissiescenario’s verder uit zicht raken.
Vraag 21
Deelt u de opvatting dat de nieuwe scenario’s nopen tot klimaatrealisme: minder alarmistische
communicatie, meer transparantie over onzekerheden, meer aandacht voor betaalbaarheid
en meer focus op adaptatie die aantoonbaar werkt?
Antwoord 21
De nieuwe scenario’s reflecteren dat de mondiale emissies door ingezet klimaatbeleid
en technologische ontwikkelingen minder sterk zullen stijgen dan eerder werd verondersteld.
Dat toont aan dat klimaatbeleid werkt. Tegelijkertijd laten ze zien dat door onvoldoende
klimaatbeleid het beperken van de mondiale opwarming tot 1,5 graad alleen mogelijk
is na een tijdelijke overschrijding van dat niveau, wat meer klimaateffecten met zich
meebrengt. Daarom, en gezien de al zichtbare effecten van klimaatverandering en wetenschappelijke
berichten dat de risico’s van klimaatverandering mogelijk groter zijn dan eerder gedacht,
ziet het kabinet in de nieuwe CMIP7-scenario’s juist bevestiging van de noodzaak van
ambitieus klimaatbeleid.
Vraag 22
Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 22
Ja.
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
S. van Veldhoven-van der Meer, minister van Klimaat en Groene Groei -
Mede ondertekenaar
V.P.G. Karremans, minister van Infrastructuur en Waterstaat