Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Hamstra en Van Ark over het rapport ‘Staat van Gezinnen 2026’
Vragen van de leden Hamstra en Van Ark (beide CDA) aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Langdurige zorg, Jeugd en Sport over het rapport «Staat van Gezinnen 2026» (ingezonden 20 mei 2026).
Antwoord van Minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport), mede namens de Minister
van Werk en Participatie en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(ontvangen 13 juli 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026,
nr. 2209.
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «De Staat van Gezinnen 2026» van Stichting Voor Werkende
Ouders, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Branchevereniging Maatschappelijke
Kinderopvang en WIJ Media?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het rapport De Staat van Gezinnen 2026.
Vraag 2
Hoe kijkt u aan tegen de aanbevelingen uit het rapport, in het bijzonder de aanbevelingen
over een gezinsvisie?
Antwoord 2
De aanbevelingen uit het rapport zien de drie ministeries als een waardevolle bijdrage
aan het gesprek over de positie en ondersteuning van gezinnen. Een aantal van de aanbevelingen
sluit aan bij het beleid dat momenteel wordt ontwikkeld en uitgevoerd. Dit wordt hieronder
verder uitgewerkt.
Hervormingsagenda Jeugd
Ouders zijn de basis voor een goede ontwikkeling van kinderen. Daarom is het van groot
belang om ouders te ondersteunen en te investeren in hun welzijn en in een sterke,
ondersteunende opvoedomgeving. Dat is niet alleen van waarde voor ouders zelf, maar
legt ook het fundament voor een gezonde en kansrijke volgende generatie. Daarom is
binnen de Hervormingsagenda Jeugd expliciet aandacht voor het versterken van ouders
en hun opvoedomgeving. In dat kader zijn verschillende acties in gang gezet, waaronder:
– Versterken pedagogische basis en informele steun: Met het wetsvoorstel reikwijdte worden gemeenten verplicht om in hun beleidsplan
en in overleg met betrokken partijen vorm te geven aan een sterke pedagogische basis.
In het beleidsplan moet in ieder geval worden beschreven hoe vier specifieke basisvoorzieningen
worden ingericht: welzijnswerk, laagdrempelige inloop- en ontmoetingsplekken voor
jeugdigen en ouders, infrastructuur voor informele steun en inzet van gerichte preventie
door de jeugdgezondheidszorg. Verder wordt met het wetsvoorstel reikwijdte geregeld
dat gemeenten en schoolbesturen ook afspraken maken over de samenwerking tussen lokale
teams en het onderwijs, bijvoorbeeld over het bieden van ondersteuning in de vertrouwde
context van de school.
– Tijdens de Week van de Opvoeding wordt het platform Team Ouders – in samenwerking met het NCJ en de Stem van Ouders/Stichting Voor Werkende Ouders
– gelanceerd. Het platform brengt ouders, professionals, gemeenten en maatschappelijke
organisaties samen en bundelt kennis, praktische hulpmiddelen en inspirerende voorbeelden.
Het platform versterkt de pedagogische basis rondom gezinnen, stimuleert onderlinge
steun tussen ouders en draagt bij aan een preventieve aanpak waarin ouders zich gehoord
voelen en tijdig ondersteuning kunnen vinden.
Versterkingsagenda Mentale gezondheid en GGZ
Ook vanuit de Versterkingsagenda Mentale gezondheid en GGZ is binnen de leefomgeving
«mentaal gezonde gezinnen» aandacht voor het welbevinden van ouders. Recent heeft
het Ministerie van VWS – in samenwerking met Kansrijke Start – aan de GGD West Brabant
de opdracht gegeven om het thema Welbevinden van Ouders verder op de agenda te zetten
binnen het brede veld van ouders, professionals en bestuurders, én toe te werken naar
concrete implementatie binnen bestaande programma's en praktijken. De Gesprekstool
Welbevinden van Ouders gaat volgens het concept van een ouderwetse kettingbrief op
«tour» in de netwerken van ouders, professionals en bestuurders door het delen van
ervaringen, inzichten en persoonlijke reflecties. Ook wordt via «thema-dating» verkend
hoe het thema welbevinden van ouders binnen bestaande opvoedinterventies, programma’s
en werkwijzen (nog beter) geïmplementeerd kan worden. Denk aan: centering pregnancy/parenting,
stevig ouderschap, Home-Start en Triple P. De resultaten hiervan worden eind dit jaar
met de Kamer gedeeld.
Kansrijke Start
Binnen de structurele aanpak Kansrijke Start staat het versterken van ouders en gezinnen
centraal. In de bijbehorende actieagenda heeft het inhoudelijke thema «Sterke Ouders,
Kansrijke Kinderen» de komende jaren extra prioriteit. Hierbij is aandacht voor zowel
de fysieke als mentale gezondheid van ouders, als ook de sociale omstandigheden waarin
gezinnen opgroeien. Binnen dit thema zet ik in op het versterken van de sociale en
pedagogische basis in de eerste 1.000 dagen, het voorbereiden op en ondersteunen bij
(toekomstig) ouderschap, betrouwbare voorlichting en informatie in de eerste 1.000
dagen. In het coalitieakkoord heeft het kabinet afgesproken om structureel te investeren
in Kansrijke Start. Het kabinet maakt voor deze aanpak extra geld vrij en werkt momenteel
uit hoe de inzet – zoals beschreven in het coalitieakkoord – op Kansrijke start eruit
komt te zien.
Interdepartementale aanpak gezinnen in een kwetsbare situatie
Ten aanzien van de aanbeveling in het rapport over een gezinsvisie merk ik op dat
in het kader van de interdepartementale aanpak gezinnen in een kwetsbare positie het
afgelopen jaar is gewerkt aan een visie op (de ondersteuning van) deze gezinnen die
vaak te kampen hebben met problematiek op verschillende leefdomeinen. Denk bijvoorbeeld
aan armoede of schulden, (jeugd)zorg en huisvestingsproblematiek. Deze gezinnen hebben
tijdige hulp en ondersteuning nodig op meerdere aandachtsgebieden, en daarom gaat
er extra aandacht van het Kabinet uit naar deze groep gezinnen. De Kamer is hierover
inmiddels geïnformeerd2. Deze visie biedt een gezamenlijk kader voor de wijze waarop het kabinet vanuit verschillende
beleidsterreinen naar gezinnen in een kwetsbare positie kijkt en hen wil ondersteunen.
Zoals blijkt uit bovenstaande aanpakken, onderschrijft het kabinet het belang van
een samenhangende benadering van gezinnen. Daarom zet het kabinet hierop in.
Het kabinet ziet geen noodzaak om naast deze inzet ook nog een afzonderlijke integrale
gezinsvisie op te stellen. De opgave ligt vooral in het verder versterken en het dichter
bij elkaar brengen van beleid, aanpakken en ondersteuning in de praktijk, zodat gezinnen
hiervan daadwerkelijk de meerwaarde ervaren.
Vraag 3
Bent u bereid een uitgebreide kabinetsreactie te sturen op dit rapport?
Antwoord 3
Ja. Wij zullen uw Kamer een inhoudelijke beleidsreactie op het rapport toezenden.
Daarin zullen wij ingaan op de aanbevelingen uit het rapport en aangeven hoe deze
zich verhouden tot het kabinetsbeleid.
Vraag 4
Deelt u de conclusie dat veel ouders een versnipperd systeem ervaren en daarom minder
snel om hulp vragen? Zo ja, wat kunt u hieraan doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik herken het beeld dat ouders het systeem als versnipperd ervaren. Dit blijkt ook
uit het onderzoek van Significant dat in maart door de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid aan uw Kamer is aangeboden3. Ouders geven aan dat informatie over ondersteuningsmogelijkheden soms moeilijk te
vinden is of ontoegankelijk is. Vaak moeten zij voor verschillende hulpvragen op verschillende
plaatsen om hulp vragen. Op die plaatsen worden vervolgens ook weer verschillende
procedures gehanteerd. Dit maakt het voor ouders ingewikkeld en dit veroorzaakt stress
en angst. Daarnaast hoor ik regelmatig dat ouders door eerdere ervaringen terughoudend
zijn om hulp te vragen en soms ook wantrouwen voelen richting instanties. Dit heeft
onder andere te maken met de manier waarop zij in het verleden bejegend zijn. Dit
leidt er gezamenlijk toe dat zij er soms voor kiezen om geen beroep op professionele
ondersteuning te doen.
Met de Hervormingsagenda Jeugd en het wetsvoorstel Reikwijdte zet het kabinet in op
de versterking van lokale teams, zodat gemeenten integrale en samenhangende hulp en
ondersteuning kunnen bieden. Daarnaast werken de Ministeries van BZK, JenV, OCW, SZW
en VWS gezamenlijk aan het versterken van de ondersteuning voor gezinnen in een kwetsbare
positie, als onderdeel van de Sociale Agenda Nederland die dit jaar wordt ontwikkeld.
Deze agenda moet bijdragen aan structurele verbetering en toekomstbestendigheid van
het brede sociaal domein zowel op de korte, middellange als de lange termijn. Voor
gezinnen in een kwetsbare positie wordt gewerkt aan het versterken van de lokale samenwerking
rond gezinnen door meer preventief en integraal te werken. Hierin wordt ook gekeken
op welke manier drempels kunnen worden verlaagd, zodat gezinnen tijdig om hulp vragen.
Vraag 5
Wat vindt u van de conclusie van het rapport dat het stressniveau van ouders opnieuw
is gestegen waardoor steeds meer ouders moeite hebben om werk en privé op een gezonde
manier te combineren? Wat ziet u als maatregelen die kunnen helpen om ouders beter
te ondersteunen?
Antwoord 5
Vanuit de verschillende ministeries wordt herkend dat veel ouders uitdagingen ervaren
bij het combineren van werk en privé en dat dit kan leiden tot een verhoogd stressniveau.
Tegelijkertijd is de ervaren werk-privébalans afhankelijk van verschillende factoren,
zoals de gezinssituatie, de werksituatie en de beschikbaarheid van ondersteuning.
Het kabinet zet zich daarom in om gezinnen beter te ondersteunen. Zo wordt gewerkt
aan een toegankelijke en betaalbare kinderopvang door een fundamentele stelselherziening
zodat werkende ouders niet meer te maken krijgen met grote terugvorderingen. Passende
verlofregelingen ondersteunen ouders en de ondersteuning aan gezinnen met kinderen
wordt versterkt. Zoals aangekondigd zullen wij in de beleidsreactie nader ingaan op
de aanbevelingen uit het rapport.
Vraag 6
Bent u bereid om een Nationale Gezinsstrategie te ontwikkelen waarin het perspectief
van gezinnen centraal staat en regelingen rondom het gezin in samenhang worden behandeld
en bezien? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het kabinet onderschrijft het belang van een samenhangende benadering van gezinsbeleid,
waarbij het perspectief van gezinnen centraal staat. Daarom werkt het kabinet onder
meer via de interdepartementale aanpak aan meer samenhang in het beleid dat gezinnen
in een kwetsbare positie raakt en aan de ontwikkeling van de Sociale Agenda Nederland.
Daarnaast zet het kabinet stappen om regelingen voor gezinnen eenvoudiger te maken
en beter op elkaar te laten aansluiten. Zo is in het coalitieakkoord opgenomen dat
de kinderbijslag en het kindgebonden budget worden samengevoegd. Hiermee wordt beoogd
de inkomensondersteuning voor gezinnen met kinderen zekerder en eenvoudiger te maken.
De betrokken ministeries zien deze inzet als een passende invulling van de wens om
gezinsbeleid meer in samenhang te bezien.
Vraag 7
Zo ja, bent u bereid om één coördinerend Minister aan te wijzen, die in samenwerking
met collega-bewindspersonen, verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Nationale
Gezinsstrategie?
Antwoord 7
Gezinsbeleid raakt verschillende beleidsterreinen en is daarmee een gedeelde verantwoordelijkheid
van meerdere bewindspersonen. Juist daarom werken de betrokken ministeries in het
kader van de Sociale Agenda Nederland onder andere aan een meer samenhangende benadering
van beleid rond gezinnen in een kwetsbare positie. Het kabinet ziet op dit moment
geen aanleiding om hiervoor één coördinerend Minister aan te wijzen.
Vraag 8
Wilt u in overleg met de Stichting Voor Werkende Ouders, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid,
Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang en WIJ Media naar aanleiding van de
«Staat van Gezinnen 2026»? En wilt u de Kamer over de uitkomsten hiervan informeren?
Antwoord 8
De ministeries zijn reeds in gesprek met de initiatiefnemers van het rapport en waarderen
hun betrokkenheid en inzichten. Het gesprek over de bevindingen en aanbevelingen uit
De Staat van Gezinnen 2026 wordt gecontinueerd. Zoals benoemd wordt er ook samengewerkt met de partijen in de
eerdergenoemde acties van deze brief.
Ondertekenaars
-
Afzender
J.Z.C.M. Tielen, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap -
Eerste ondertekenaar
W.R.C. Sterk, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport -
Mede namens
A.A. Aartsen, minister van Werk en Participatie