Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Klos, Van Leijen en Van Asten over het Telegraaf-artikel ‘Energiezuinige warmtepomp dreigt fors duurder te worden, vooral voor huishoudens die flink verduurzamen ‘een grote strategische fout’

Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei) en de Minister
van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (ontvangen 7 juli 2026). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2239.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Energiezuinige warmtepomp dreigt fors duurder te worden,
vooral voor huishoudens die flink verduurzamen: «Een grote strategische fout»», waarin
zorgen worden geuit over stijgende kosten voor warmtepompen door flexibele nettarieven
voor kleinverbruikers?1

Antwoord 1

Ja, dit artikel is mij bekend.

Vraag 2

Voorziet u dat de verwachte prijsstijging zal zorgen voor een remmend effect op de
bereidheid van huishoudens om over te stappen op een warmtepomp?

Antwoord 2

Ik snap de zorgen dat een aanpassing van de nettarieven zou kunnen leiden tot een
remmend effect op de bereidheid van huishoudens om over te stappen op een (hybride)
warmtepomp. Huishoudens met een (hybride) warmtepomp verbruiken doorgaans meer elektriciteit
dan huishoudens die nog verwarmen met aardgas of op een warmtenet zijn aangesloten.
Met het voorstel om de nettarieven voor kleinverbruikers te differentiëren gaan huishoudens
die meer elektriciteit verbruiken hogere netkosten betalen. Het voorgestelde nettarief
varieert daarnaast op het moment van de dag. Dit geeft een prikkel om het verbruik
van elektriciteit waar mogelijk te verschuiven naar de rustigere momenten op het net,
waarvoor lagere tarieven gelden. Daarbij kunnen huishoudens voor een deel hun kosten
weer beperken. Minder hoge verbruikspieken bespaart bovendien weer veel investeringen
wat stijging van de nettarieven dempt. Hoeveel huishoudens met een warmtepomp daadwerkelijk
meer gaan betalen dan onder het huidige nettarief hangt dus af van hoeveel elektriciteit
zij verbruiken en wanneer zij dit verbruiken.

Momenteel wordt door Berenschot in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken
en Klimaat een onderzoek uitgevoerd naar de financiële effecten van de tijdsafhankelijke
nettarieven op verschillende typen huishoudens. Ik zal deze effecten ook bezien in
context van de volledige energierekening. De onderzoeksresultaten worden naar verwachting
dit najaar met uw Kamer gedeeld.

Besluitvorming over de nettarieven is aan de ACM. Naar verwachting zal de ACM in het
beoordelingstraject van het codewijzigingsvoorstel ook de lengte van de tijdsblokken
en het effect daarvan op het handelingsperspectief van huishoudens met een warmtepomp
betrekken. Het ontwerpbesluit van de ACM zal bovendien ook worden geconsulteerd. Bovendien
heeft de ACM in haar brief aan uw Kamer over volume- en tijdsafhankelijke nettarieven
van 10 juni jl. ook aangegeven bereid te zijn om na de zomer een technische briefing
te geven aan de Tweede Kamer over dit ontwerpbesluit.

Vraag 3

Hoe waarborgt u dat congestieverlichtende maatregelen niet ten koste gaan van verduurzaming?

Antwoord 3

Congestieverlichtende maatregelen, zoals tijdsafhankelijke nettarieven, leiden tot
een betere benutting van het elektriciteitsnet. Dat creëert juist ruimte op het elektriciteitsnet
voor verduurzaming via elektrificatie. Bovendien worden mensen met tijdsafhankelijke
nettarieven beloond voor gebruik op rustige momenten op het net. Daarnaast zorgt een
slimmere benutting van het net ervoor dat er minder netuitbreidingen nodig zijn waardoor
de totale netkosten minder toenemen. Dit draagt bij aan de betaalbaarheid van de netten
voor alle gebruikers op lange termijn en daarmee ook aan de verduurzaming. Het is
dan wel wenselijk dat huishoudens voldoende handelingsperspectief hebben om hun gebruik
te schuiven.

U vraagt terecht aandacht voor een goede balans tussen verschillende maatregelen.
We blijven er op sturen dat de financiële prikkels goed afgesteld staan om ook de
verduurzaming te stimuleren, waaronder via elektrificatie. Uiteindelijk moet elk gebouw
in Nederland aardgasvrij worden verwarmd. Het kabinet ziet de warmtepomp als een belangrijke
techniek voor het verduurzamen van woningen en gebouwen. Het is daarom belangrijk
dat een (hybride) warmtepomp aantrekkelijk blijft als verduurzamingsoptie voor ruimteverwarming.
Hierbij zijn niet alleen de netkosten bepalend maar ook de aanschafkosten, leveringstarieven
en energiebelasting in vergelijking met de kosten van alternatieven zoals gas of warmtenet.

Vraag 4

Hoe waarborgt u dat warmtepompen ook in de toekomst kunnen blijven bijdragen aan een
slim en flexibel energiesysteem?

Antwoord 4

Samen met de netbeheerders en de ACM zijn er in het Landelijk Actieprogramma Netcongestie
(LAN) al verschillende acties in gang gezet, gericht op het gebruik van slimme apparaten
om piekmomenten te vermijden. Zo werkt de Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie
Instituut (NEN) in opdracht van het kabinet aan een Nederlands Technische Afspraak
(NTA) voor slimme warmtepompen. Deze NTA wordt naar verwachting vanaf 2028, wanneer
de NTA en bijbehorende certificering gereed zijn, geïmplementeerd via de voorwaarden
voor de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE).

Vraag 5

Hoe waarborgt u dat huishoudens die reeds in een warmtepomp hebben geïnvesteerd niet
door wijzigingen in nettarieven geconfronteerd worden met fors stijgende kosten?

Antwoord 5

De nettarieven voor elektriciteit zullen de komende jaren voor iedereen stijgen in
verband met de investeringen in het elektriciteitsnet die nodig zijn voor de energietransitie.
De voorgestelde tariefwijzigingen dragen bij aan het zo laag mogelijk houden van deze
kosten en een meer evenwichtige verdeling er van. Dit vormt bovendien een extra prikkel
voor de markt om innovatieve oplossingen aan te bieden waarmee ook al geïnstalleerde
warmtepompen kunnen reageren op dynamische tarieven.

Hoeveel huishoudens met een warmtepomp door wijzigingen in nettarieven meer zullen
gaan betalen dan onder het huidige nettarief hangt af van de hoeveelheid elektriciteit
die zij precies gebruiken en wanneer zij dit gebruiken. Zoals ook aangegeven bij de
beantwoording van vraag 2 moet goed worden gekeken naar de juiste prikkels zodat dat
het gebruik van een (hybride) warmtepomp aantrekkelijk blijft.

Vraag 6

Hoe reflecteert u op het risico dat juist huishoudens die verduurzamen financieel
zwaarder worden belast?

Antwoord 6

We gebruiken steeds vaker elektriciteit om te koken, onze huizen te verwarmen of de
auto op te laden. Daardoor wordt het elektriciteitsnet zwaarder belast. Op dit moment
betalen alle huishoudens jaarlijks hetzelfde bedrag aan de netbeheerder: een vast
nettarief. Een huishouden in een vrijstaande woning met een warmtepomp en een eigen
laadpaal voor de elektrische auto betaalt nu dus evenveel voor het gebruik van het
elektriciteitsnet als een huishouden in een klein appartement met cv-ketel of warmtenet
en zonder laadpaal. Het beoogde nettarief heeft tot doel de stijgende kosten voor
het elektriciteitsnet meer evenredig te verdelen en slim netgebruik te belonen. Naast
de nettarieven wordt gekeken naar de ontwikkeling van de totale energielasten. Zo
betalen huishoudens met een volledige elektrische warmtepomp bijvoorbeeld geen netkosten
meer voor aardgas. Ook zal naar verwachting de rekening voor huishoudens met een gasaansluiting
de komende jaren stijgen. We blijven erop sturen dat de financiële prikkels in die
kostenmix goed afgesteld staan om duurzame warmte, waaronder elektrificatie, te stimuleren.
Momenteel worden de financiële effecten voor verschillende typen huishoudens in kaart
gebracht. Voor meer informatie hierover, zie de beantwoording van vraag 2.

Vraag 7

Bent u bereid hierover in gesprek te gaan met de netbeheerders en Autoriteit Consument
& Markt (ACM)?

Antwoord 7

De ACM is exclusief bevoegd om nettarieven vast te stellen. De ACM heeft het voorstel
van de netbeheerders nu in behandeling en zal daar – na een consultatieronde – een
besluit overnemen. In overleg met het kabinet en de ACM hebben de netbeheerders eerder
op verzoek van de Tweede Kamer hun voorstel voor een nieuw nettariefstelsel reeds
aangepast (zie Kamerbrief aanpak netcongestie van 6 oktober 2025). Het kabinet is
verantwoordelijk voor flankerend beleid om de wijziging van het nettarief stelsel
waar nodig te ondersteunen.

Vraag 8

Bent u bereid gerichte maatregelen te nemen indien warmtepompeigenaren fors hogere
netkosten krijgen?

Antwoord 8

De overstap naar een warmtepomp moet een aantrekkelijke verduurzamingsoptie blijven.
Dit is echter niet alleen afhankelijk van de netkosten, maar van de combinatie van
aanschaf, nettarieven, leveringstarieven en energiebelasting. Of er maatregelen nodig
zijn, moet dan ook worden bezien vanuit dit totale kostenplaatje voor warmtepompen
in verhouding tot alternatieve vormen van ruimteverwarming. Uitgangspunt is dat verduurzaming
van de woning aantrekkelijk blijft. Het kabinet monitort de hoogte van de energierekening
continu.

Vraag 9

Hoe beoordeelt u voorstellen, zoals een flexbonus, die huishoudens stimuleren warmtepompen
te combineren met zonnepanelen, opslag of slimme aansturing om zowel de energierekening
als de belasting van het stroomnet te verlagen?

Antwoord 9

Het is een goede ontwikkeling dat huishoudens warmtepompen steeds vaker combineren
met zonnepanelen, opslag of slimme aansturing om zowel de energierekening als de belasting
van het stroomnet te verlagen. Zodra er meer zicht is op de terugverdientijd en businesscase
voor warmtepompen (voor meer informatie over het onderzoek, zie antwoord bij vraag
2), zal worden bezien of, en zo ja, welke extra maatregelen nodig zijn om de overstap
naar warmtepompen aantrekkelijk te houden. Daarnaast zet ik in op een verbeterde informatievoorziening
aan consumenten over de mogelijkheden, bijvoorbeeld via de landelijke Zet ook de knop
om campagnes vanuit de Rijksoverheid en de informatievoorziening door Milieu Centraal
over bijvoorbeeld de praktische mogelijkheden van slim energieverbruik en van hoger
eigen verbruik van zelf opgewekte energie.

Vraag 10

Kunt u toezeggen de Kamer voor de ACM de tarieven definitief vaststelt te informeren
over de verwachte invloed van flexibele nettarieven op de terugverdientijd en businesscase
van warmtepompen?

Antwoord 10

Ja, zoals aangegeven in de beantwoording bij vraag 2 worden de onderzoeksresultaten
van het Berenschot onderzoek naar verwachting dit najaar met uw Kamer gedeeld. De
ACM verwacht eind dit jaar een definitief besluit te nemen over het nieuwe tariefstelsel.
Gezien de benodigde implementatietijd kan het nieuwe stelsel in 2029 ingevoerd worden,
wat betekent dat de ACM in 2028 de hoogte van de tarieven voor 2029 definitief vaststelt.

Vraag 11

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar beantwoorden?

Antwoord 11

Ja.