Memorie van toelichting : Memorie van toelichting
36 989 Uitvoering van Verordening (EU) 2024/1252 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen te waarborgen, en tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1724 en (EU) 2019/1020 (Uitvoeringswet verordening kritieke grondstoffen)
Nr. 3
MEMORIE VAN TOELICHTING
I ALGEMEEN
HOOFDSTUK 1 DOEL EN AANLEIDING
Dit wetsvoorstel strekt tot uitvoering van Verordening (EU) 2024/1252 van het Europees
Parlement en de Raad tot vaststelling van een kader om een veilige en duurzame voorziening
van kritieke grondstoffen te waarborgen, en tot wijziging van de Verordeningen (EU)
nr. 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1724 en (EU) 2019/1020 (hierna ook: verordening
kritieke grondstoffen, verordening of CRMA). De verordening kritieke grondstoffen
is op 23 mei 2024 in werking getreden (conform artikel 49 van die verordening, op
de twintigste dag na publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie).
Doel van de verordening kritieke grondstoffen is het verbeteren van de werking van
de interne markt door een kader vast te stellen waarmee de toegang van de Europese
Unie tot een veilige, veerkrachtige en duurzame voorziening van kritieke grondstoffen
wordt gewaarborgd, onder meer door het bevorderen van efficiëntie en circulariteit
in de hele waardeketen. Om dit doel te verwezenlijken worden in de verordening maatregelen
vastgesteld met als doel om: a) het risico op verstoringen van de voorziening met
betrekking tot kritieke grondstoffen die de concurrentie waarschijnlijk zullen verstoren
en de interne markt waarschijnlijk zullen fragmenteren, te beperken; b) het vermogen
van de Europese Unie te vergroten om het voorzieningsrisico met betrekking tot kritieke
grondstoffen te monitoren en te beperken; c) het vrije verkeer te waarborgen van in
de Europese Unie in de handel gebrachte kritieke grondstoffen en producten die kritieke
grondstoffen bevatten, en tegelijkertijd een hoog niveau van milieubescherming en
duurzaamheid te bieden, onder meer door de circulariteit van die grondstoffen en producten
te verbeteren.
Dit wetsvoorstel is nodig omdat de verordening kritieke grondstoffen vereist dat lidstaten
een of meer centrale contactpunten oprichten of een of meer autoriteiten aanwijzen
als centraal contactpunt. In het wetsvoorstel worden de Nederlandse autoriteiten aangewezen.
Naast deze aanwijzingen voorziet het wetsvoorstel in een sanctieregime. Het wetsvoorstel
bevat verder geen aanvullende nationale maatregelen. Notificatie van het wetsvoorstel
op grond van richtlijn 2006/123/EG1 of richtlijn 2015/1535/EU2 is dus niet vereist.
In hoofdstuk 2 van het algemeen deel van deze toelichting zal de verordening kritieke
grondstoffen worden toegelicht, waarna in hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de inhoud
van dit wetsvoorstel. In hoofdstuk 4 wordt de verhouding met ander recht uiteengezet,
waarna in hoofdstuk 5 wordt stilgestaan bij regeldrukgevolgen (van de verordening).
In hoofdstuk 6 worden de uitkomsten van de uitvoerings- en handhavingstoetsen behandeld
en het gevolg dat daaraan is gegeven. Tot slot bevat deze memorie van toelichting
een artikelsgewijze toelichting en een transponeringstabel met betrekking tot de verordening
kritieke grondstoffen.
Deze memorie van toelichting wordt mede namens de Minister van Klimaat en Groene Groei
uitgebracht.
HOOFDSTUK 2 DE VERORDENING KRITIEKE GRONDSTOFFEN
§ 2.1 Aanleiding
Op 16 maart 2023 heeft de Europese Commissie een mededeling uitgebracht aan het Europees
Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
Regio’s met als titel «Een betrouwbare en duurzame aanvoer van kritieke grondstoffen
ter ondersteuning van de dubbele transitie»3.
In de mededeling haalt de Europese Commissie een prognoseverslag aan waarin de toekomstige
behoeften van de Europese Unie aan kritieke grondstoffen en de mogelijke toekomstige
knelpunten in de toeleveringsketen voor belangrijke strategische technologieën en
sectoren zijn beoordeeld. Het prognoseverslag voorziet een ongekende toename van de
vraag naar de belangrijkste materialen die nodig zijn voor een succesvolle groene
en digitale transitie. Zo zal voor onshore- en offshorewindturbines de vraag naar
zeldzame aardmetalen tegen 2030 en 2050 naar verwachting met een factor 4,5 respectievelijk
5,5 toenemen, terwijl de accu’s die onze elektrische voertuigen aandrijven de vraag
naar lithium tegen 2030 naar verwachting met een factor 11 en tegen 2050 met een factor
17 zullen doen toenemen. Uit het verslag blijkt ook dat de Europese Unie sterk afhankelijk
is van een zeer beperkt aantal leveranciers van kritieke grondstoffen voor alle strategische
technologieën in verschillende stadia van hun toeleveringsketens en voor sommige technologieën
in de hele waardeketen.
Terwijl de vraag naar kritieke grondstoffen nooit groter is geweest en in de komende
tien jaar kan vertienvoudigen, is bij het aanbod ervan sprake van toenemende geopolitieke,
ecologische en sociale risico’s en uitdagingen. De afhankelijkheid van enkele leveranciers
kan leiden tot een verstoring van de hele toeleveringsketen, met name omdat uitvoerbeperkingen
en andere handelsbeperkende maatregelen steeds vaker worden gebruikt in een context
van toenemende wereldwijde concurrentie. Leveranciers kunnen dergelijke afhankelijkheden
in hun voordeel uitbuiten en als wapen gebruiken.
Om deze uitdagingen te ondervangen, bracht de Europese Commissie tegelijkertijd met
de mededeling een voorstel uit voor een verordening over de toegang tot kritieke grondstoffen
en de aanvoer daarvan4. Op 13 november 2023 is er een politiek akkoord bereikt over het voorstel. De verordening
is op 12 december 2023 aangenomen door het Europees Parlement en op 18 maart 2024
door de Europese Raad.
§ 2.2 Inhoud verordening
2.2.1 Strategische en kritieke grondstoffen
Om ervoor te zorgen dat de maatregelen van de verordening kritieke grondstoffen zijn
gericht op de meest relevante grondstoffen, bevat de verordening twee lijsten: een
lijst van strategische grondstoffen en een lijst van kritieke grondstoffen. De lijst
van strategische grondstoffen bevat grondstoffen die van groot strategisch belang
zijn voor de werking van de interne markt, rekening houdend met het gebruik ervan
in strategische technologieën die de groene en digitale transities ondersteunen of
die noodzakelijk zijn in defensie- en ruimtevaarttoepassingen (afdeling 1 van bijlage
I bij de verordening kritieke grondstoffen). De lijst van kritieke grondstoffen bevat
alle strategische grondstoffen plus andere grondstoffen die cruciaal zijn voor de
economie van de Unie in het algemeen en waarvoor een groot risico bestaat van verstoring
van de voorziening die de mededinging kan verstoren of de interne markt kan fragmenteren
(afdeling 1 van bijlage II bij de verordening kritieke grondstoffen).
Om ervoor te zorgen dat de lijsten van strategische en kritieke grondstoffen voldoende
actueel blijven, worden deze uiterlijk op 24 mei 2027 en daarna ten minste om de drie
jaar geëvalueerd en zo nodig bijgewerkt. Dit laatste gebeurt middels gedelegeerde
handelingen van de Europese Commissie. De lijst van strategische grondstoffen wordt
eveneens geëvalueerd wanneer daar door de Europese raad voor kritieke grondstoffen
om wordt verzocht (artikelen 3, tweede en derde lid, en 4, tweede en derde lid, van
de verordening kritieke grondstoffen).
2.2.2 Versterking van de grondstoffenwaardeketen van de Unie
Benchmarks
Op grond van artikel 5 van de verordening kritieke grondstoffen moeten de Europese
Commissie en de lidstaten de capaciteit in de verschillende stadia van de strategische
grondstoffenwaardeketen versterken om bij te dragen aan het bereiken van de volgende
benchmarks met betrekking tot de capaciteit van de Europese Unie (in uiterlijk 2030):
a) met de winningscapaciteit van de Europese Unie kunnen de grondstoffen worden gewonnen
die nodig zijn om in ten minste 10% van het jaarlijkse verbruik van strategische grondstoffen
van de Europese Unie te voorzien;
b) met de verwerkingscapaciteit van de Europese Unie kan ten minste 40% van het jaarlijkse
verbruik van strategische grondstoffen in de Europese Unie worden geproduceerd;
c) met de recyclingcapaciteit van de Europese Unie kan ten minste 25% van het jaarlijkse
verbruik van strategische grondstoffen in de Europese Unie worden geproduceerd en
kunnen van elke strategische grondstof steeds aanzienlijkere hoeveelheden worden gerecycled
uit afval.
Artikel 5 van de verordening verlangt eveneens dat inspanningen worden geleverd om
ervoor te zorgen dat de Europese Unie tegen 2030 in geen enkel stadium van de verwerking
afhankelijk is van één derde land voor meer dan 65% van haar voorziening van een onverwerkte
strategische grondstof.
Strategische projecten
Op grond van artikel 6 van de verordening kritieke grondstoffen kunnen projecten door
de Europese Commissie worden erkend als strategische projecten als deze de winning,
verwerking of recycling van strategische grondstoffen dan wel de productie en opschaling
van materialen die strategische grondstoffen in strategische technologieën kunnen
vervangen, willen starten of uitbreiden. Om te worden erkend moeten projecten een
betekenisvolle bijdrage leveren aan de Unievoorzieningszekerheid van strategische
grondstoffen. De projecten moeten ook technisch haalbaar zijn, ze moeten op ecologisch
en maatschappelijk verantwoorde wijze worden uitgevoerd, en ze moeten ook buiten de
desbetreffende lidstaten voordelen opleveren, waaronder overloopeffecten verderop
in de waardeketen. Voor projecten in derde landen die opkomende markten of ontwikkelingslanden
zijn, geldt bovendien dat zij wederzijds voordeel moeten opleveren voor de Unie en
voor het desbetreffende derde land en van toegevoegde waarde moeten zijn voor dat
land.
De onvoorspelbaarheid, complexiteit en de soms buitensporig lange duur van nationale
vergunningsprocedures ondermijnen momenteel echter de investeringszekerheid die nodig
is voor de doeltreffende ontplooiing van projecten voor strategische grondstoffen.
Voor de doeltreffende uitvoering van projecten voor strategische grondstoffen is het
van belang dat lidstaten gestroomlijnde en voorspelbare vergunningsprocedures op strategische
projecten toepassen. Artikel 10 van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt daarom
dat strategische projecten op nationaal niveau een prioritaire status moeten krijgen
om voor een snelle administratieve afhandeling van de vergunningsprocedures te zorgen
en ervoor te zorgen dat alle daarmee verband houdende gerechtelijke procedures en
geschillenbeslechtingsprocedures met spoed, en voor zover het nationale recht daarin
voorziet met gebruik van spoedprocedures, worden afgehandeld. Vergunningsprocedures
voor een strategisch project mogen in ieder geval niet langer duren dan de in artikel
11 van de verordening kritieke grondstoffen opgenomen termijnen.
De verordening kritieke grondstoffen tracht de vergunningsprocedures ook eenvoudiger,
efficiënter en transparanter te maken door te bepalen dat projectontwikkelaars van
projecten voor kritieke grondstoffen (let op: het gaat hier niet enkel om projecten
voor strategische grondstoffen) terecht moeten kunnen bij een centraal contactpunt
dat verantwoordelijk is voor het faciliteren en coördineren van de gehele vergunningsprocedure.
Daartoe moeten de lidstaten een of meer contactpunten oprichten of aanwijzen waarbij
ervoor moet worden gezorgd dat projectontwikkelaars slechts met één centraal contactpunt
in contact hoeven te treden (artikel 9 van de verordening kritieke grondstoffen).
De verordening kritieke grondstoffen tracht de uitvoering van strategische projecten
eveneens te bevorderen door de toegang tot financiering voor strategische projecten
te vereenvoudigen. Op markten voor strategische grondstoffen is vaak sprake van instabiele
prijzen, lange aanlooptijden en een hoge mate van concentratie en ondoorzichtigheid.
Voor financiering van de sector is daarnaast een hoge mate van specialistische kennis
nodig, die bij financiële instellingen vaak ontbreekt. In hoofdstuk 3, afdeling 4,
van de verordening kritieke grondstoffen wordt daarom bepaald dat de Europese Commissie
en lidstaten bijstand moeten bieden wat betreft de toegang tot financiële en administratieve
ondersteuning. De Europese Commissie moet bijvoorbeeld, in voorkomend geval in samenwerking
met de lidstaten, activiteiten uitvoeren om particuliere investeringen in strategische
projecten te versnellen en aan te trekken (artikel 15 van de verordening kritieke
grondstoffen). Ook moet zij projectontwikkelaars in staat stellen om bij een speciale
subgroep van de raad kritieke grondstoffen advies in te kunnen winnen over hoe de
financiering van projecten kan worden voltooid (artikel 16 van de verordening kritieke
grondstoffen) en ervoor zorgdragen dat een systeem wordt opgezet om de sluiting van
afnameovereenkomsten in verband met strategische projecten te faciliteren, in overeenstemming
met de mededingingsregels (artikel 17 van de verordening kritieke grondstoffen).
Exploratieprogramma’s
Een gebrek aan actuele geologische informatie over kritieke grondstoffen in de Unie
kan de ontwikkeling van winningsprojecten ondermijnen, waardoor de inspanningen om
het voorzieningsrisico te verminderen en de werking van de interne markt te beschermen,
worden afgezwakt. Artikel 19 van de verordening kritieke grondstoffen verlangt daarom
van lidstaten dat zij nationale exploratieprogramma’s voor de algemene exploratie
van kritieke grondstoffen en de belangrijkste mineralen waarmee zij samen worden gewonnen,
opstellen. Deze programma’s moeten maatregelen omvatten zoals geografische inkaartbrenging,
geochemische campagnes, geowetenschappelijke onderzoeken en de herverwerking van bestaande
geowetenschappelijke gegevensverzamelingen. Het nationaal exploratieprogramma is in
Nederland door het Nederlands Materialen Observatorium (NMO) opgesteld.5 Het NMO is ondergebracht bij de Geologische Dienst Nederland (GDN), onderdeel van
de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO).
2.2.3 Monitoring en beperking van risico’s
Monitoring en stresstests
Vanwege de mondiale dimensie en de complexiteit van toeleveringsketens van kritieke
grondstoffen, verlangt artikel 20 van de verordening kritieke grondstoffen dat de
Europese Commissie een specifiek monitoringdashboard ontwikkelt om de voorzieningsrisico’s
van kritieke grondstoffen te beoordelen en ervoor te zorgen dat de verzamelde informatie
beschikbaar is voor overheidsinstanties en particulieren, waardoor de synergiën tussen
de lidstaten worden vergroot. Om ervoor te zorgen dat de waardeketens van de Europese
Unie voldoende voorbereid zijn op mogelijke verstoringen van de voorziening die de
mededinging kunnen verstoren en de interne markt kunnen fragmenteren, moeten stresstests
worden uitgevoerd om te beoordelen hoe kwetsbaar de toeleveringsketens van strategische
grondstoffen zijn en in hoeverre zij blootstaan aan voorzieningsrisico’s. De nationale
autoriteiten die deelnemen aan de in artikel 36, achtste lid, onderdeel e, van de
verordening kritieke grondstoffen bedoelde permanente subgroep ondersteunen de Europese
Commissie bij de monitoring en het uitvoeren van stresstests. Deze ondersteuning bestaat
voor een belangrijk deel uit het aanleveren van relevante informatie. Vanuit Nederland
zal dit worden verzorgd door het NMO.
Informatieverplichtingen voor monitoring
Artikel 21 van de verordening kritieke grondstoffen verlangt van lidstaten dat zij
belangrijke marktdeelnemers in de gehele kritiekegrondstoffenwaardeketen identificeren
en hun activiteiten monitoren. De informatie die hiermee wordt gewonnen dient vervolgens
te worden gedeeld met de nationale bureaus voor de statistiek en Eurostat. In Nederland
zal het NMO hiervoor zorgdragen.
Strategische voorraden
Strategische voorraden zijn een belangrijk instrument om de gevolgen van verstoringen
van de voorziening, met name van kritieke grondstoffen, te beperken. Desondanks bestaat
er geen verplichting voor lidstaten en ondernemingen om strategische voorraden op
te bouwen voordat de voorziening wordt verstoord. Wel verplicht artikel 22 van de
verordening kritieke grondstoffen lidstaten om informatie te verstrekken over hun
eventuele strategische voorraden. Die informatie moet in ieder geval betrekking hebben
op de omvang van de beschikbare strategische voorraden per strategische grondstof,
op geaggregeerd niveau, de vooruitzichten voor de omvang van de strategische voorraden,
en de regels en procedures die voor die strategische voorraden gelden. Artikel 23
van de verordening kritieke grondstoffen verplicht de Europese Commissie vervolgens
om op basis van de verkregen informatie een voorlopige benchmark vast te stellen voor
wat als een veilige omvang van de strategische voorraden van de Europese Unie moet
worden beschouwd, daarbij rekening houdend met het totale jaarlijkse verbruik van
de desbetreffende strategische grondstoffen in de Europese Unie. De Europese Commissie
kan, rekening houdend met de zienswijze van de raad kritieke grondstoffen, de lidstaten
niet-bindende adviezen verstrekken over de wijze waarop de convergentie kan worden
vergroot en hen aanmoedigen om strategische voorraden aan te leggen en te vergroten.
Risicoparaatheid van ondernemingen
Artikel 24 van de verordening kritieke grondstoffen verlangt van grote ondernemingen
in de Europese Unie die met strategische grondstoffen strategische technologieën vervaardigen
dat zij een risicobeoordeling uitvoeren van hun toeleveringsketens om ervoor te zorgen
dat zij voldoende voorbereid zijn op verstoringen van de voorziening. Dit moet ervoor
zorgen dat zij rekening houden met de voorzieningsrisico’s van strategische grondstoffen
en indien nodig geschikte mitigatiestrategieën ontwikkelen om beter voorbereid te
zijn op verstoringen van de voorziening. Namens Nederland brengt het NMO periodiek
de grote ondernemingen in kaart die binnen de reikwijdte van dit artikel vallen.
Gezamenlijke aankoop
Veel markten voor strategische grondstoffen zijn niet volledig transparant en zijn
geconcentreerd aan de aanbodzijde, hetgeen de onderhandelingspositie van verkopers
versterkt en de prijzen voor kopers opdrijft. Om de prijzen voor de in de Europese
Unie gevestigde ondernemingen te helpen verlagen, verlangt artikel 25 van de verordening
kritieke grondstoffen dat de Europese Commissie een systeem opzet waarmee de vraag
van geïnteresseerde afnemers kan worden gebundeld. Om onevenredige gevolgen voor de
mededinging op de interne markt te voorkomen moet de Europese Commissie, in overleg
met de raad kritieke grondstoffen, een beoordeling uitvoeren van het effect van het
systeem op de markt voor elke strategische grondstof die aan het systeem wordt toegevoegd.
2.2.4 Duurzaamheid
Nationaal beleid voor circulariteit
De verordening kritieke grondstoffen verplicht lidstaten om uiterlijk per mei 2027
maatregelen voor de circulariteit van kritieke grondstoffen op te nemen in nationale
programma’s. Deze maatregelen, beschreven in artikel 26 van de verordening, omvatten
onder andere het verminderen van het verbruik van kritieke grondstoffen, het voorkomen
van afval, en het bevorderen van hergebruik en recycling. Tevens moeten de beschikbaarheid
en kwaliteit van recyclebare materialen worden verbeterd. Lidstaten worden ook verplicht
op verschillende wijze kennis en innovatie te bevorderen, door onder andere de ontwikkeling
van recyclingtechnologieën en circulair ontwerp en de opleiding van beroepsbevolking
die over vaardigheden beschikt om circulariteit van kritieke grondstoffen te bevorderen.
Alle maatregelen moeten worden vastgelegd in nationale programma’s en over de voortgang
moet worden gerapporteerd aan de Europese Commissie.
In Nederland worden deze verplichtingen opgevangen en uitgevoerd binnen de kaders
van de Nationale Grondstoffenstrategie (NGS), het Nationaal Programma Circulaire Economie
(NPCE) en het Circulair Materialenplan (CMP).
Het kabinet versterkt de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen via de NGS.
In de NGS staan vijf handelingsperspectieven centraal: 1) circulariteit en innovatie,
2) Europese mijnbouw en raffinage, 3) verduurzaming internationale ketens, 4) diversificatie,
en 5) kennisopbouw en monitoring. Binnen het handelingsperspectief «circulariteit
en innovatie» wordt ingezet op een weerbare en circulaire industrie.
Bij het NPCE ligt de focus op het bevorderen van de circulaire transitie, waarbij
specifieke aandacht wordt besteed aan producten die veel kritieke grondstoffen bevatten.
Het NPCE bevat aankondigingen van circulaire maatregelen van de rijksoverheid om de
transitie naar een circulaire economie te realiseren. Het NPCE geeft het maatregelenpakket
over de volle breedte weer met onder andere: het stimuleren van afvalpreventie door
levensduurverlening en hergebruik van producten, hoogwaardige recycling; het verminderen
van het gebruik en substitueren van primaire kritieke grondstoffen met financiële
stimulansen, zoals innovatiesubsidies, maatschappelijk verantwoord inkopen (bijvoorbeeld
het bevorderen van gerecycled materiaal in producten zoals ICT en zonnepanelen); en
aanbestedingseisen (zoals bij windparken). Binnen het NPCE is ruimte voor initiatieven,
zoals Versnellingshuis Nederland Circulair en Circonnect, die ondernemers ondersteunen
bij de transitie naar een circulaire economie en bij circulair ontwerp. Ook is in
het NPCE opgenomen dat de rijksoverheid het opdoen van circulaire vaardigheden op
het gebied van circulair ontwerp en reparatie stimuleert in het (beroeps)onderwijs.
Gezien de reikwijdte en aard van het NPCE is dit programma geschikt om te benutten
voor de uitvoering van artikel 26, eerste lid tot en met zesde lid. Hiermee wordt
het beleid op kritieke grondstoffen geïntegreerd in het bestaande circulaire economie
beleid. Om uitvoering te geven aan artikel 26 van de verordening wordt leveringszekerheid
opgenomen als indicator in het doelen-dashboard van het NPCE, zodat de voortgang op
de genomen maatregelen gemonitord kan worden. Het NPCE wordt elke twee jaar herzien,
wat aansluit bij de vijfjarige evaluatietermijn van de verordening, zodat Nederland
tijdig kan rapporteren over de voortgang van de genomen maatregelen en de effectiviteit
van de circulaire aanpak.
Het CMP biedt een uniform beleidskader voor het gebruik van grondstoffen, afvalbeheer
en het bevorderen van de circulaire economie, en wordt elke zes jaar herzien, wat
overeenkomt met de evaluatietermijn van de verordening. Het CMP omvat onder andere
de nationale implementatie van afvalbeheerplannen en afvalpreventieprogramma’s uit
richtlijn 2008/98/EG.6 Daarnaast bevat het CMP ook een beoordelingskader voor bevoegde gezagen voor vergunningverlening.
Ter uitvoering van artikel 26 van de verordening zal vanaf 2026 elk afvalplan een
paragraaf bevatten over de aanwezigheid van kritieke materialen en de mogelijkheden
voor het terugwinnen van deze materialen. Het opnemen van de maatregelen in het CMP
is in lijn met artikel 26, tweede lid, van de verordening.
Terugwinning uit winningsafval
De verordening kritieke grondstoffen besteedt bijzondere aandacht aan de terugwinning
van kritieke grondstoffen uit winningsafval. Artikel 27 van de verordening legt verplichtingen
op aan exploitanten van winningsafvalinstallaties (eerste tot en met derde lid) en
aan lidstaten. Exploitanten moeten economische evaluatiestudies uitvoeren om de haalbaarheid
van terugwinning van kritieke grondstoffen te onderzoeken. In Nederland zijn er momenteel
geen exploitanten die onder de genoemde verplichting vallen. De verplichting uit de
verordening is niet gericht op toekomstige situaties, maar heeft een eenmalig karakter.
Doordat in Nederland op dit moment geen exploitanten zijn die onder de verplichtingen
van artikel 27 vallen, voorziet dit wetsvoorstel voor deze verplichting dan ook niet
in het stellen van nadere uitvoeringsregels of de aanwijzing van een toezichthouder.
Artikel 27 regelt daarnaast ook verplichtingen ten aanzien van de lidstaten. Lidstaten
moeten een databank opzetten met gegevens over gesloten winningsafvalinstallaties.
In Nederland wordt dit opgepakt via de landelijke mijnbouwdatabase, waarin informatie
over mijnbouwactiviteiten en vergunningen is opgenomen. Daarnaast moeten er aanvullende
evaluaties en onderzoeken worden uitgevoerd door de lidstaat naar de mogelijkheden
tot terugwinning van kritieke grondstoffen.
Er is een algemene consensus dat er kritieke grondstoffen gewonnen kunnen worden uit
verbrandingsproducten van winningsafval.7 Op basis van eerdere onderzoeken en de nationale context kan worden geconcludeerd
dat de mogelijkheden tot terugwinning in Nederland echter zeer beperkt zijn. De geringe
in Nederland voorkomende mijnbouw bestaat uit zout-, aardgas-, aardoliewinning en
geothermie. Bij deze vormen van mijnbouw komt weinig tot geen winningsafval vrij.
Het water dat uit de diepe ondergrond omhoog wordt gepompt voor geothermie kan kritieke
grondstoffen bevatten. Er is onderzocht of het in Nederland economisch rendabel is
om lithium uit dit water te halen8. De concentratie van lithium in het water uit de onderzochte geothermiebronnen is
vooralsnog te laag om winning economisch haalbaar te maken. Wat betreft steenkoolwinning,
werd in de 19e en 20e eeuw steenkool in Nederland gewonnen. Afval uit steenkoolmijnen,
zijnde het opgepompte mijnwater, mijnsteen of mijnslik, werd destijds in een rivier
geloosd (o.a. de Maas), er werd een heuvel (steenberg of steenkoolterrils), of een
vijver (slikvijver) van gemaakt. Winningsafval dat in rivieren is geloosd is niet
meer terug te herleiden tot één locatie. Steenbergen bestaan voornamelijk uit mijnsteen
en onverbrande steenkool. Daarom wordt niet verwacht dat hierin economisch winbare
concentraties kritieke grondstoffen zitten. De inhoud van slikvijvers bestaat uit
een combinatie van verbrandings-as en steen, waardoor de mogelijke concentraties van
kritieke grondstoffen lager zullen liggen dan bij zuivere verbrandings-as. Daarom
wordt niet verwacht dat hierin economische winbare concentraties kritieke grondstoffen
zitten. Veel slikvijvers zijn deels opgeruimd, gesaneerd of anders ingepast in het
landschap, waardoor er geen sprake meer is van een winningsafvalinstallatie. Er kan
geconcludeerd worden dat er geen extra inspanningen verricht hoeven te worden om te
voldoen aan artikel 27 van de verordening kritieke grondstoffen.
Recycling van permanente magneten
Permanente magneten worden in de verordening kritieke grondstoffen aangemerkt als
prioritaire producten, met als doel de circulariteit van de kritieke grondstoffen
van deze producten te vergroten. Artikel 28 van de verordening verplicht producenten
om permanente magneten te voorzien van een etiket met informatie over gewicht, locatie,
chemische samenstelling, coatings, kleefmiddelen en additieven. Daarnaast wordt vereist
dat deze magneten een gegevensdrager bevatten met een unieke productidentificatiecode.
Uiterlijk op 31 december 2031 moet de Europese Commissie normen vaststellen voor een
minimaal aandeel gerecycled materiaal in permanente magneten, zoals vastgelegd in
artikel 29 van de verordening. De circulariteitseisen voor permanente magneten in
voertuigen werken ook door in de typegoedkeuringen voor de voertuigen uit bijlage
II van de verordeningen EU/168/2013 en EU/2018/858.9 Artikelen 40 en 41 van de verordening kritieke grondstoffen regelen deze doorwerking
in de Europese typegoedkeuringen.
Erkende certificeringsregelingen
De verordening kritieke grondstoffen stelt in artikel 30 eisen aan certificeringsregelingen
die de duurzaamheid van kritieke grondstoffen beoordelen. Dergelijke regelingen, ontwikkeld
door overheden, bedrijfsverenigingen of andere belanghebbenden, kunnen door de Europese
Commissie worden erkend als zij voldoen aan specifieke criteria. Deze criteria, beschreven
in bijlage IV van de verordening, hebben betrekking op transparantie, openheid, multi-stakeholder
governance en onafhankelijke audits. Na erkenning door de Europese Commissie kunnen
de certificeringsregelingen door marktdeelnemers worden gebruikt als bewijs voor duurzame
praktijken. De Europese Commissie controleert de naleving van de criteria en onderhoudt
een openbaar register van erkende regelingen.
Milieuvoetafdrukverklaring
Artikel 31 van de verordening kritieke grondstoffen verplicht producenten en handelaren
van kritieke grondstoffen om een milieuvoetafdrukverklaring op te stellen. Deze verklaring
heeft tot doel de transparantie te vergroten en moet informatie bevatten over emissies,
watergebruik, landgebruik en vervuiling. De Europese Commissie zal gedelegeerde handelingen
vaststellen voor de berekening en verificatie van deze milieuvoetafdrukken. Ook wordt
gewerkt met een maximale milieudrempel om de impact van kritieke grondstoffen op het
milieu binnen aanvaardbare grenzen te houden. De milieuvoetafdrukverklaring wordt
periodiek vernieuwd, aangezien de impact op het milieu kan variëren in tijd en plaats.
Om te voorkomen dat aandacht enkel wordt gericht op één impactgebied, worden aanvullende
milieudimensies meegenomen in de verklaring. Hiermee biedt de verordening kritieke
grondstoffen een kader om de duurzaamheid van kritieke grondstoffen structureel te
verbeteren en beter te integreren in de interne markt.
Vrij verkeer, conformiteit en markttoezicht & harmonisatiewetgeving
In de artikelen 32 tot en met 34 van de verordening kritieke grondstoffen worden de
onderwerpen vrij verkeer, conformiteit, markttoezicht en harmonisatiewetgeving geregeld.
Artikel 32 stelt regels over vrij verkeer van producten met permanente magneten of
kritieke grondstoffen die aan de verordening voldoen en voorwaarden over het tentoonstellen
van producten met permanente magneten die niet aan de verordening voldoen. In artikel
33 wordt een conformiteitsbeoordelingsprocedure voorgeschreven voor producten met
permanente magneten. Om uniforme uitvoering te bewerkstelligen, regelt artikel 34
een bevoegdheid voor de Europese Commissie om gedelegeerde handelingen vast te stellen
over de uitwerking van een aantal verplichtingen uit artikelen 28, 29, 31 en 33 van
de verordening.
2.2.5 Governance
Om de uitvoering van taken in verband met de ontwikkeling en financiering van strategische
projecten, exploratieprogramma’s, monitoringcapaciteiten of strategische voorraden
te ondersteunen en de Europese Commissie passend te adviseren, bepaalt artikel 35
van de verordening kritieke grondstoffen dat een Europese raad voor kritieke grondstoffen
wordt opgericht. Deze raad bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en de Europese
Commissie, en moet voorzien in de deelname van andere partijen als waarnemers, met
name het Europees Parlement. Om de nodige deskundigheid voor de uitvoering van bepaalde
taken te ontwikkelen, moet de raad voor kritieke grondstoffen permanente subgroepen
voor financiering, draagvlak onder de bevolking, exploratie, monitoring en strategische
voorraden, alsmede voor circulariteit, hulpbronnenefficiëntie en vervanging oprichten,
die als netwerk moeten fungeren door de relevante nationale autoriteiten bijeen te
brengen en indien nodig het bedrijfsleven, de academische wereld, het maatschappelijk
middenveld en andere relevante belanghebbenden te raadplegen.
Deelname aan de raad voor kritieke grondstoffen is voorbehouden aan de high-level
representative (HLR) of een van de vaste vervangers. Deze vertegenwoordiger of diens
vervanger dient tevens aanwezig te zijn bij de werkzaamheden van de subgroepen. Daarnaast
kan een vaste nationale expert aan de subgroepen deelnemen. Zo is bijvoorbeeld de
nationale expert binnen de subgroep monitoring een expert van het NMO.
2.2.6 Slotbepalingen
Het uitblijven van voortgang richting de doelstellingen en de capaciteits- en diversificatiebenchmarks
die in de verordening kritieke grondstoffen zijn vastgelegd, zou er op kunnen wijzen
dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Het is daarom van belang dat de Europese
Commissie toezicht houdt op de voortgang richting de doelstellingen en benchmarks.
De verplichtingen die in dit verband gelden voor de Europese Commissie zijn neergelegd
in artikel 44 van de verordening kritieke grondstoffen. Artikel 44 van de verordening
kritieke grondstoffen verplicht de Europese Commissie onder andere om: a) uiterlijk
op 24 november 2025 een verslag in te dienen met indicatieve prognoses van het jaarlijkse
verbruik van elke kritieke grondstof in 2030, 2040 en 2050, evenals indicatieve benchmarks
voor de winning en verwerking per strategische grondstof, en b) uiterlijk op 24 mei
2027 en daarna ten minste om de drie jaar een verslag uit te brengen over de voortgang
van de Europese Unie richting de verwezenlijking van de benchmarks en de matiging
van de verwachte toename van het verbruik van kritieke grondstoffen in de Europese
Unie.
Artikel 48 van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt bovendien dat de Europese
Commissie uiterlijk op 24 mei 2029 de verordening kritieke grondstoffen in het licht
van de nagestreefde doelstellingen evalueert en hierover verslag uitbrengt aan het
Europees Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal Comité.
HOOFDSTUK 3 INHOUD WETSVOORSTEL
§ 3.1 Inleiding
Een EU-verordening werkt rechtstreeks door in de rechtsorde van de lidstaten en lidstaten
van de Europese Unie zijn verplicht om alle maatregelen te nemen die nodig zijn voor
de volledige verwezenlijking van een verordening. Gelet op het rechtstreekse karakter
maakt een verordening automatisch deel uit van de nationale rechtsorde en is het verboden
om bepalingen ervan in het nationale recht over te nemen (het zogenaamde overschrijfverbod).
Wel kan het voor de operationalisering van een verordening nodig zijn om bepalingen
met betrekking tot procedures, handhaving, rechtsbescherming en aanwijzing van uitvoeringsorganen
op te nemen in nationale regelgeving. Daarin voorziet dit wetsvoorstel.
§ 3.2 Centraal contactpunt
Om de vergunningsprocedure eenvoudiger, efficiënter en transparanter te maken, moeten
projectontwikkelaars van projecten inzake kritieke grondstoffen terecht kunnen bij
een centraal contactpunt dat verantwoordelijk is voor het faciliteren en coördineren
van de gehele vergunningsprocedure. Daartoe moeten de lidstaten een of meer contactpunten
oprichten of aanwijzen, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat projectontwikkelaars
slechts met één centraal contactpunt in contact hoeven te treden. Om ervoor te zorgen
dat centrale contactpunten hun taken doeltreffend uitvoeren, moeten de lidstaten hen
van voldoende personeel en middelen voorzien (artikel 9 van de verordening kritieke
grondstoffen).
In dit wetsvoorstel wordt de Minister van Klimaat en Groene Groei aangewezen als het
centrale contactpunt voor projecten met betrekking tot de winning, verwerking en recycling
van kritieke grondstoffen. De aanwijzing wordt geregeld in de Omgevingswet, omdat
de belangrijkste vergunningen voor projecten inzake kritieke grondstoffen in de Omgevingswet
worden geregeld. Belangrijk om op te merken is dat de aanwijzing niet leidt tot een
verschuiving van het bevoegd gezag. De verschillende bevoegde gezagen blijven bevoegd
gezag.
De daadwerkelijke uitvoering van het centraal contactpunt zal door de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO) gebeuren. RVO zal een faciliterende en coördinerende
rol vervullen bij vergunningverlening voor projecten inzake kritieke grondstoffen.
RVO vult deze rol in door projectontwikkelaars te informeren en begeleiden bij de
vergunningprocedure. Via een website wordt informatie over o.a. termijnen, procedure,
planning en aanvraag van de vergunning beschikbaar gesteld. Via diezelfde website
kunnen projectontwikkelaars in contact komen met RVO en kan per project inzake kritieke
grondstoffen een contactpersoon worden aangewezen, die de projectontwikkelaar de gehele
vergunningprocedure begeleidt.
In geval van strategische projecten wordt ook toegezien op de naleving van de artikelen
11 en 12 van de verordening kritieke grondstoffen. RVO heeft zicht op strategische
projecten doordat deze door de Europese Commissie aan Nederland worden gemeld. Artikel
11 bevat de maximale termijnen voor de vergunningsprocedure voor strategische projecten.
Voor strategische projecten met betrekking tot de winning van kritieke grondstoffen
geldt een maximale termijn van 27 maanden, met een mogelijkheid tot verlenging (maximaal
zes maanden). Voor strategische projecten met betrekking tot de verwerking of recycling
van kritieke grondstoffen geldt een maximale termijn van 15 maanden, met een mogelijkheid
tot verlenging (drie maanden). Deze maximale termijnen zullen in principe niet worden
overschreden, wanneer de termijnen uit de Omgevingswet worden gevolgd.10 Daarvoor is het wel van belang dat alle aanvragen tijdig worden ingediend. In het
verlengde van de regels over vergunningverlening uit artikel 11 bevat artikel 12 regels
over de milieubeoordelingen die in dit kader overlegd moeten worden. Als centraal
contactpunt krijgt RVO de taak om de relevante, op basis van Europese regelgeving
verplichte, milieueffectbeoordelingen die benodigd zijn voor de vergunningverlening
te coördineren. Uit artikel 12 volgen ook procedurele vereisten en termijnen voor
de uitvoering van milieubeoordelingen, welke rechtstreeks van toepassing zijn.11 RVO zal hierin zowel richting bevoegd gezag als projectontwikkelaar een coördinerende
rol vervullen. Met deze invulling wordt gekozen voor de gecoördineerde procedure zoals
omschreven in artikel 12, tweede lid, tweede alinea.
§ 3.3 Hoogst mogelijke nationale status strategische projecten
Artikel 10, vierde lid, van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat strategische
projecten, indien het nationale recht in een dergelijke status voorziet, de hoogst
mogelijke nationale status dienen te verkrijgen. In verband hiermee wordt in artikel
5 van dit wetsvoorstel voorgesteld om artikel 141a, eerste lid, van de Mijnbouwwet
te wijzigen. Artikel 141a, eerste lid, benoemt projecten die van nationaal belang
worden geacht en waarbij de Minister de bevoegdheid heeft om een projectbesluit vast
te stellen. In artikel 5 wordt voorgesteld om strategische projecten inzake kritieke
grondstoffen met betrekking tot de winning van delfstoffen aan artikel 141a, eerste
lid, toe te voegen.
Volledigheidshalve wordt nog opgemerkt dat artikel 141a, eerste lid, van de Mijnbouwwet
bepaalt wanneer de Minister in ieder geval bevoegd is een projectbesluit vast te stellen.
Artikel 5.44 van de Omgevingswet biedt ruimte om ook in andere gevallen een projectbesluit
vast te stellen. Daarbij moeten dan wel de grenzen van artikel 2.3 van de Omgevingswet
in acht worden genomen.
Artikel 5.44 van de Omgevingswet kan zo nodig ook uitkomst bieden voor projecten met
betrekking tot de verwerking of recycling van kritieke grondstoffen. Er bestaat hiervoor
namelijk geen met artikel 141a, eerste lid, van de Mijnbouwwet vergelijkbaar artikel
waaraan projecten met betrekking tot de verwerking of recycling van kritieke grondstoffen
kunnen worden toegevoegd. Bij projecten met betrekking tot de verwerking of recycling
van kritieke grondstoffen zal het in principe ook niet gaan om complexe projecten
waarbij de projectprocedure past, waardoor het wettelijk inregelen naar het voorbeeld
van de Mijnbouwwet voor dit type projecten niet passend is. Per geval kan gekeken
worden of het bestaande artikel 5.44 van de Omgevingswet een mogelijkheid is voor
verwerking en recycling projecten, maar in de regel zal dit niet passend zijn en ook
geen versnellend effect opleveren ten opzichte van de reguliere vergunningprocedure.
§ 3.4 Rol Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek
TNO
Artikel 2 van het wetsvoorstel bepaalt dat de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek (TNO) zorgdraagt voor de uitvoering van de artikelen 19, 20, tweede en derde
lid, 21, tweede en derde lid, en 24, eerste lid, van de verordening kritieke grondstoffen.
TNO heeft hiervoor het eerdergenoemde Nederlands Materialen Observatorium (NMO) opgericht.
Het NMO is verantwoordelijk voor:
– het opstellen van een nationaal exploratieprogramma en het informeren hierover (artikel
19);
– het ondersteunen van de Europese Commissie bij het monitoren van de voorzieningsrisico’s
met betrekking tot kritieke grondstoffen en het uitvoeren van stresstests (artikel
20, tweede en derde lid);
– het identificeren en monitoren van activiteiten van belangrijke marktdeelnemers in
de gehele kritiekegrondstoffenwaardeketen en het delen van de gewonnen informatie
met de nationale bureaus voor de Statistiek en Eurostat (artikel 21, tweede en derde
lid);
– het in kaart brengen van grote ondernemingen (artikel 24, eerste lid).
Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat TNO een onderzoeksinstelling zonder openbaar
gezag is en blijft. Informatieverzoeken in het kader van artikel 21, tweede lid, van
de verordening kritieke grondstoffen worden door de Minister van Economische Zaken
en Klimaat ingediend.
§ 3.5 Toezicht en handhaving
In deze paragraaf wordt ingegaan op het toezicht op de naleving van de in de verordening
opgenomen verplichtingen en de sanctionering bij niet-naleving van deze verplichtingen.
Artikel 47 van de verordening bepaalt namelijk dat lidstaten voorschriften vaststellen
betreffende de sancties die aan inbreuken op deze verordening worden verbonden, en
dat zij alle nodige maatregelen nemen om te waarborgen dat deze sancties worden toegepast.
De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.
3.5.1 In de verordening opgenomen verplichtingen
Zoals ook al naar voren gekomen in hoofdstuk 2 van deze toelichting bevat de verordening
kritieke grondstoffen diverse verplichtingen. De verordening bevat verplichtingen
op onder meer het gebied van risicoparaatheid, rapportage over projecten en (informatie
over) duurzaamheidseisen. Onderstaand zijn deze verplichtingen overzichtelijk opgesomd.
3.5.1.1 Verplichtingen op het gebied van risicoparaatheid en rapportage over projecten
Artikel 8 van de verordening kritieke grondstoffen bevat rapportageverplichtingen
voor strategische projecten. Het eerste lid bepaalt dat de projectontwikkelaar van
een strategisch project elke twee jaar, gerekend vanaf de datum van erkenning van
het project, een verslag in moet dienen. In dit verslag gaat de projectontwikkelaar
in op: a) de voortgang bij de uitvoering van het strategisch project, b) de redenen
voor eventuele vertragingen en een plan om die vertragingen in te halen, en c) de
voortgang bij de financiering van het strategische project. Mochten er tussentijds
echter veranderingen optreden aan het project die er mogelijk toe leiden dat een project
niet langer als strategisch kan worden aangemerkt, is het niet de bedoeling dat deze
veranderingen pas in het verslag aan de orde worden gesteld. De Europese Commissie
wenst in een dergelijk geval eerder te worden geïnformeerd. Ditzelfde geldt wanneer
er sprake is van langdurige veranderingen in de zeggenschap over de ondernemingen
die bij het strategische project zijn betrokken (derde lid). Artikel 8 acht het ook
van belang dat de plaatselijke bevolking wordt geïnformeerd. Het vijfde lid vraagt
de projectontwikkelaar om op de website van de onderneming of een specifieke website
voor het strategische project informatie te plaatsen die relevant is voor de plaatselijke
bevolking. In ieder geval dienen de effecten en voordelen van het strategisch project
voor het milieu, de maatschappij en de economie aan de orde te komen.
Artikel 11, zevende lid, van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat de projectontwikkelaar
van een strategisch project op de hiervoor bedoelde website ook een gedetailleerd
tijdschema voor de vergunningsprocedure dient te plaatsen. Dit schema wordt opgesteld
in nauwe samenwerking met het betrokken centraal contactpunt en andere betrokken bevoegde
autoriteiten.
Artikel 21, tweede lid, van de verordening kritieke grondstoffen heeft betrekking
op belangrijke marktdeelnemers. Onder belangrijke marktdeelnemers verstaat de verordening:
«ondernemingen in de toeleveringsketen van kritieke grondstoffen van de Unie en downstreamondernemingen
die kritieke grondstoffen gebruiken, wier betrouwbare werking van essentieel belang
is voor de levering van kritieke grondstoffen». Ingevolge artikel 21, tweede lid,
mogen belangrijke marktdeelnemers weigeren bepaalde gegevens te verstrekken aan lidstaten.
Dit is echter alleen toegestaan wanneer het delen van gegevens zou leiden tot de openbaarmaking
van handels- en of bedrijfsgeheimen. Gegevens hoeven ook niet te worden verstrekt
in geval deze niet al beschikbaar zijn. In geval belangrijke marktdeelnemers gegevensverstrekking
weigeren, dienen zij daar een reden toe te verstrekken aan de verzoekende lidstaat.
Artikel 24 van de verordening kritieke grondstoffen richt zich op grote ondernemingen.
Onder grote onderneming wordt door de verordening verstaan: «een onderneming met gemiddeld
meer dan 500 werknemers en een wereldwijde netto-omzet van meer van 150 miljoen EUR
in het recentste boekjaar waarvoor jaarrekeningen zijn opgesteld». Een dergelijke
onderneming dient ten minste om de drie jaar en voor zover de informatie voor hem
beschikbaar is, een risicobeoordeling uit te voeren van zijn toeleveringsketen van
strategische grondstoffen. Daarbij wordt onder meer in kaart gebracht waar strategische
grondstoffen die worden gebruikt worden gewonnen, verwerkt of gerecycled, een analyse
gemaakt van de factoren die gevolgen kunnen hebben voor de voorziening van strategische
grondstoffen en een beoordeling gemaakt van kwetsbaarheden voor verstoringen van de
voorziening (artikel 24, tweede lid). Mochten kwetsbaarheden voor verstoringen van
de voorziening aan het licht komen, verlangt de verordening dat grote ondernemingen
zich inspannen om die kwetsbaarheden te beperken, door onder meer de mogelijkheid
te beoordelen om hun toeleveringsketen van grondstoffen te diversifiëren of de strategische
grondstoffen te vervangen (artikel 24, vierde lid).
3.5.1.2 Verplichtingen inzake duurzaamheid
In de artikelen 28 en 29 van de verordening kritieke grondstoffen worden verplichtingen
gesteld over recyclebaarheid en toepassing van recyclaat in permanente magneten. In
deze artikelen worden verplichtingen opgelegd aan natuurlijke of rechtspersonen die
apparaten voor beeldvorming door middel van magnetische resonantie (MRI-apparaten),
windenergiegeneratoren, industriële robots, motorvoertuigen, lichte vervoermiddelen,
koelgeneratoren, warmtepompen, elektrische motoren (ook als elektrische motoren in
andere producten zijn geïntegreerd), automatische wasmachines, droogtrommels, magnetronovens,
stofzuigers of vaatwassers in de handel brengen. Met ingang van 24 mei 2029 wordt
dit uitgebreid naar motorvoertuigen, en lichte vervoermiddelen van categorie L waarvoor
typegoedkeuring is verleend (artikel 28, tiende lid, van de verordening kritieke grondstoffen).
Voor de natuurlijke of rechtspersonen die deze producten in de handel brengen, gelden
op basis van artikel 28 verplichtingen over de recyclebaarheid van permanente magneten.
Op de producten met permanente magneten moet een onuitwisbaar etiket worden aangebracht
(eerste lid). Twee jaar na de inwerkingtreding van de uitvoeringshandeling van de
Europese Commissie over het etiket (uiterlijk 24 november 2028) moet op of in de producten
een gegevensdrager aanwezig zijn. Artikel 28, derde tot en met zevende lid, bevatten
de verplichtingen met de eisen waaraan de gegevensdrager moet voldoen.
Artikel 29 van de verordening kritieke grondstoffen bevat verplichtingen over het
aandeel recyclaat in permanente magneten. Op basis van het eerste lid moet voor producten
met in totaal meer dan 0,2 kg permanente magneten het teruggewonnen aandeel neodymium,
dysprosium, praseodymium, terbium, boor, samarium, nikkel en kobalt dat is toegepast
in permanente magneten openbaar worden gemaakt. Daarnaast moet de informatie ook beschikbaar
zijn voor klanten die de producten kopen (vijfde lid). Uit de gedelegeerde handelingen
die de Europese Commissie op basis van artikel 29, tweede en derde lid, vaststelt,
volgen de exacte verplichtingen over het minimum aandeel recyclaat dat moet worden
toegepast en de berekening en verificatie hiervan.
Uit artikel 30, vijfde lid, van de verordening kritieke grondstoffen volgt de verplichting
om de Europese Commissie onverwijld in kennis te stellen van wijzingen of bijwerkingen
in relatie tot de criteria op basis waarvan de erkenning is verleend. De verplichting
is gericht op de houders van erkende regelingen.
Artikel 31, zesde lid, van de verordening kritieke grondstoffen verplicht natuurlijke
of rechtspersonen die kritieke grondstoffen in de handel brengen een milieuvoetafdrukverklaring
beschikbaar te stellen. De verordening regelt daarnaast welke informatie de milieuvoetafdrukverklaring
moet bevatten (zevende lid), verplicht openbaarmaking op een website (tiende lid)
en vereist toegang tot de milieuvoetafdrukverklaring voor klanten (elfde lid).
Uit artikel 32, tweede lid, van de verordening kritieke grondstoffen volgt dat lidstaten
niet mogen belemmeren dat op handelsbeurzen, tentoonstellingen of bij demonstraties
of soortgelijke evenementen producten worden getoond die niet aan de verordening voldoen.
Hierbij geldt wel de voorwaarde dat op een zichtbaar bord is vermeld dat die producten
niet aan de verordening kritieke grondstoffen voldoen en de producten niet op de markt
mogen worden gebracht zolang niet wordt voldaan aan de verordening.
Artikel 33, eerste lid, van de verordening kritieke grondstoffen verplicht de natuurlijke
of rechtspersonen uit artikel 28 en 29 van de verordening om de toepasselijke conformiteitsbeoordelingsprocedure
te volgen, waarmee wordt aangetoond dat aan de verplichtingen uit de verordening wordt
voldaan. Als aan de vereisten wordt voldaan moet een EU-conformiteitsverklaring worden
opgesteld en de CE-markering worden aangebracht. Voor de producten die onder artikel
28 van de verordening kritieke grondstoffen vallen wordt de conformiteitsbeoordeling
uitgevoerd volgens een van de in bijlage IV bij Richtlijn 2009/125/EG beschreven procedure.12 Als de producten ook onder artikel 29 van de verordening vallen, moet de procedure
voor berekening en verificatie uit artikel 29, tweede lid, van de verordening worden
gevolgd. De procedurele vereisten van de conformiteitsbeoordeling volgen uit artikel
33, tweede lid, van de verordening.
3.5.2 Toezicht en handhaving op de in de verordening opgenomen verplichtingen
3.5.2.1 Toezicht en handhaving op de verplichtingen op het gebied van risicoparaatheid
en rapportage over projecten
Artikel 3 van het wetsvoorstel bepaalt dat de Minister van Economische Zaken en Klimaat
ambtenaren zal aanwijzen die worden belast met het toezicht op de naleving van de
in paragraaf 3.5.1.1 besproken verplichtingen op het gebied van risicoparaatheid en
rapportage over projecten (artikelen 8, eerste, derde en vijfde lid, 11, zevende lid,
21, tweede lid en 24, tweede en vierde lid, van de verordening kritieke grondstoffen).
Dit zullen de ambtenaren van de afdeling Toezicht Economische Veiligheid van de directie
Toezicht Economische Veiligheid en Eigenaarsadvisering van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat worden.13 Dit is een voor de hand liggende keuze, gezien de aansluiting met hun huidige focus
op economische veiligheid en geopolitiek. Tegelijkertijd zorgt het voor een duidelijke
splitsing tussen het grondstoffenbeleid (ondergebracht bij de verantwoordelijke beleidsdirectie
binnen het Directoraat-Generaal Bedrijfsleven en Innovatie) en het toezicht. Bij de
uitoefening van het toezicht kunnen de ambtenaren van de afdeling Toezicht Economische
Veiligheid gebruik maken van de toezichthoudende bevoegdheden uit de Algemene wet
bestuursrecht (hierna ook: Awb) (artikelen 5:15 tot en met 5:20), maar zij zullen
ook sterk afhankelijk zijn van signalen die ze ontvangen. Tekortkomingen in de naleving
van de verplichtingen uit de artikelen 8, eerste, derde en vijfde lid, en 11, zevende
lid, zullen bijvoorbeeld veelal pas aan het licht komen na signalen van het centraal
contactpunt of andere bevoegde autoriteiten. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat
de ambtenaren van de afdeling Toezicht Economische Veiligheid geen toezicht uitoefenen
op het centraal contactpunt of andere bevoegde autoriteiten.
Om ervoor te zorgen dat bij een geconstateerde inbreuk kan worden gesanctioneerd,
wordt in artikel 4 van het wetsvoorstel voorgesteld om de Minister van Economische
Zaken en Klimaat de bevoegdheid toe te kennen tot oplegging van een last onder dwangsom.
De last onder dwangsom wordt het meest passend geacht, omdat hiermee kan worden bewerkstelligd
dat alsnog aan verplichtingen wordt voldaan. Voor het bepalen van de hoogte van de
dwangsom is geen wettelijke standaard vastgelegd. Van belang is dat de hoogte van
de dwangsom evenredig is en voldoende afschrikkend voor zowel de overtreder (speciale
preventie) als andere potentiële overtreders (generale preventie). Deze doelstelling
is ook neergelegd in artikel 5:32b, derde lid, van de Awb. Met de bevoegdheid tot
oplegging van een last onder dwangsom dient terughoudend te worden omgegaan. Zij mag
slechts worden ingezet wanneer er sprake is van een onmiskenbare inbreuk. Een last
onder dwangsom voor niet naleving van de verplichting uit artikel 24, tweede lid,
van de verordening kritieke grondstoffen kan bijvoorbeeld slechts worden opgelegd
wanneer een grote onderneming in zijn geheel weigert een risicobeoordeling uit te
voeren.
3.5.2.2 Toezicht en handhaving op verplichtingen inzake duurzaamheid
Toezicht en bestuursrechtelijke handhaving
Voor de verplichtingen uit de artikelen 28 tot en met 33 van de verordening inzake
duurzaamheid wordt aangesloten bij het regime van het toezicht en de bestuursrechtelijke
handhaving dat geregeld is in de Wet milieubeheer (hierna ook: Wm), de Omgevingswet
en de Awb.
Op grond van het Besluit aanwijzing toezichthouders fysieke leefomgeving worden de
ambtenaren van de Inspectie Leefomgeving en Transport (hierna ook: ILT) belast met
het toezicht op de naleving van de in artikel 18.1a, eerste lid, van de Wm genoemde
regelgeving. Het Besluit aanwijzing toezichthouders fysieke leefomgeving zal net als
artikel 18.1a, eerste lid van de Wm worden aangepast, zodat de ILT de aangewezen toezichthouder
is voor de artikelen over duurzaamheid uit de verordening kritieke grondstoffen. In
artikel 18.1a, eerste lid, van de Wm wordt bepaald dat onder andere artikel 18.6 van
de Omgevingswet van overeenkomstige toepassing is met betrekking tot toezicht. De
ILT beschikt hierdoor bij uitoefening van het toezicht over de bevoegdheden van de
artikelen 5:15 tot en met 5:20 van de Awb.
De bestuursrechtelijke handhaving is belegd bij de Minister van Klimaat en Groene
Groei14 op grond van artikel 18.2b van de Wm. Dit wetsvoorstel voorziet in de benodigde aanpassing
van artikel 18.2b van de Wm. Op grond van het organisatie- en mandaatbesluit15 is de ILT aangewezen om in mandaat uitvoering te geven aan de bestuursrechtelijke
handhavingstaak van de Minister van Klimaat en Groene Groei. Uit artikel 18.1a van
de Wm in samenhang met artikel 18.4 van de Omgevingswet volgt dat de Minister in het
kader van de bestuursrechtelijke handhaving bevoegd is tot oplegging van een last
onder bestuursdwang. Uit artikel 5:32 van de Awb volgt dat een bestuursorgaan dat
bevoegd is om een last onder bestuursdwang op te leggen tevens bevoegd is om een last
onder dwangsom op te leggen.
Met dit wetsvoorstel (artikel 7) worden de relevante bepalingen in de Wm aangepast
om toezicht en bestuursrechtelijke handhaving voor de verplichtingen inzake duurzaamheid
te regelen. In de artikelsgewijze toelichting wordt dit nader toegelicht.
Strafrechtelijke handhaving
Uit artikel 47 van de verordening volgt dat sancties doeltreffend, evenredig en afschrikkend
moeten zijn. Om hierin te kunnen voorzien wordt naast bestuursrechtelijke handhaving
voor de verplichtingen inzake duurzaamheid ook strafrechtelijke handhaving mogelijk
gemaakt. Strafrechtelijke handhaving wordt mogelijk voor overtreding van bepaalde
artikelleden uit de artikelen 28, 29, 30, 31 en 33 van de verordening kritieke grondstoffen.
Dit past binnen het regime van de Wet op de economische delicten (hierna ook: WED),
waarbij milieudelicten strafbaar worden gesteld als economische delicten.
Bij milieudelicten kan onomkeerbare schade aan het milieu optreden. Hierdoor is een
afschrikkende sanctie noodzakelijk gezien het niet mogelijk is om te herstellen. De
artikelen uit de verordening kritieke grondstoffen bevatten informatieverplichtingen
en ontwerpeisen van producten met permanente mageneten. In geval van overtreding is
de schade niet in alle gevallen meer te herstellen of kan dit grote gevolgen hebben
voor het milieu. Voor deze artikelen wordt daarom zowel strafrechtelijke handhaving
als bestuursrechtelijke handhaving mogelijk gemaakt, zodat de handhaver het strafrecht
kan toepassen (enkel) in gevallen waar het bestuursrecht niet in evenredige, doeltreffende
en afschrikkende handhaving kan voorzien. Het strafrecht blijft immers een ultimum
remedium.
Met het oog op het legaliteitsbeginsel worden eisen gesteld aan de duidelijkheid van
strafbaarstelling van overtredingen onder de WED.16 Hiertoe worden in de Wm in een verbodsbepaling verwijzingen naar de relevante artikelen
uit de verordening kritieke grondstoffen opgenomen om de strafbaarstelling van overtreding
van verplichtingen op grond van die artikelen als economisch delict te expliciteren.
In de artikelsgewijze toelichting bij artikel 7, onderdeel B, wordt de strafbaarstelling
nader toegelicht. Bij de artikelsgewijze toelichting over de wijziging van de WED
wordt daarnaast de plaatsing in verschillende strafcategorieën onderbouwd.
Markttoezichtverordening17
In artikel 43 van de verordening kritieke grondstoffen worden de artikelen 28, 29
en 31 van die verordening toegevoegd aan bijlage I bij de markttoezichtverordening.
Dat betekent volgens artikel 2 markttoezichtverordening dat de verordening markttoezicht
van toepassing is op producten die onder de artikelen 28, 29 en 31 van de verordening
kritieke grondstoffen vallen. Dit houdt in dat de markttoezichtautoriteit, uitgerust
met de bevoegdheden die hem volgens artikel 14 markttoezichtverordening door de lidstaten
moeten worden toegekend, de conformiteit van de producten controleert en de nodige
maatregelen neemt als de producten niet aan de vereisten in het kader van de verordening
kritieke grondstoffen voldoen. In Nederland is artikel 14 markttoezichtverordening
uitgevoerd via de regelgeving die voorziet in bestuursrechtelijke handhaving. De Minister
van Klimaat en Groene Groei wordt voor de producten die onder de artikelen 28, 29
en 31 van de verordening kritieke grondstoffen vallen, in artikel 18.2b, tweede lid,
onderdeel f, Wm aangewezen als bevoegd gezag voor de bestuursrechtelijke handhaving.
Daarmee heeft Nederland uitvoering gegeven dat de markttoezichtautoriteit m.b.t. producten
die onder de artikelen 28, 29 en 31 van de verordening kritieke grondstoffen vallen
(onder de noemer van bestuursrechtelijke handhaving) markttoezicht kan uitoefenen
dat voldoet aan de vereisten van art. 14 markttoezichtverordening.
Daarnaast bevatten de artikelen 4, 5 en 7 markttoezichtverordening ook verplichtingen
m.b.t. producten die onder de artikelen 28, 29 en 31 van de verordening kritieke grondstoffen
vallen. In artikel 9.4a.3 is een verbod opgenomen op overtreding van genoemde bepalingen
van de verordening markttoezicht. Dat verbod valt onder artikel 18.2b, eerste lid,
onder a, Wm. Dat betekent dat de Minister van Klimaat en Groene Groei bevoegd gezag
is voor de bestuursrechtelijke handhaving en (onder de noemer van bestuursrechtelijke
handhaving) markttoezicht kan uitoefenen.
In de praktijk is de ILT namens de Minister van Klimaat en Groene Groei met de bestuursrechtelijke
handhaving belast. Ambtenaren van de ILT zullen worden aangewezen als toezichthouder,
door een daartoe strekkende wijziging van artikel 9 van het Besluit aanwijzing toezichthouders
fysieke leefomgeving.
Europese typegoedkeuring voertuigen
Zoals omschreven in paragraaf 2.2.4 werken de circulariteitseisen voor permanente
magneten ook door in de Europese typegoedkeuringen uit bijlage II van verordeningen
EU/168/2013 en EU/2018/858.18 In Nederland is de Dienst Wegverkeer (hierna ook: RDW) belast met Europese typegoedkeuringen
op grond van artikel 4b van de Wegenverkeerwet 1994. De circulariteitseisen voor permanente
magneten worden meegenomen in de beoordeling door de RDW naar aanleiding van de wijzigingen
uit artikel 40 en 41 van de verordening kritieke grondstoffen. Doordat dit slechts
een beperkte toevoeging in het verlengde van reeds bestaande verplichtingen betreft,
is de verwachte impact voor de RDW zeer beperkt. De RDW heeft enkel een rol met betrekking
tot artikel 40 en 41.
HOOFDSTUK 4 VERHOUDING TOT ANDER RECHT
§ 4.1 Nederlands recht
4.1.1 Wet open overheid
Op grond van artikel 4.1, eerste lid, van de Wet open overheid (hierna ook: Woo) kan
eenieder verzoeken om publieke informatie die is neergelegd in documenten die bij
een bestuursorgaan berusten. Een document is een schriftelijk stuk of ander geheel
van vastgelegde gegevens, bijvoorbeeld brieven, e-mails, foto’s, video’s, sms- en
Whatsapp-berichten. Het stuk moet opgemaakt of ontvangen zijn door het bestuursorgaan
en verband houden met de publieke taak (beleid en bedrijfsvoering) van het bestuursorgaan.
Documenten die in het kader van de verordening kritieke grondstoffen worden opgemaakt
of ontvangen kunnen voorwerp zijn van een verzoek om informatie. Artikel 46, tweede
lid, van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat de lidstaten en de Europese
Commissie de bescherming dienen te waarborgen van de bij de toepassing van de verordening
verzamelde vertrouwelijke informatie. Tegelijkertijd wordt in diezelfde bepaling aangegeven
dat dit moet geschieden in overeenstemming met het Unierecht en het toepasselijke
nationale recht. Het gevolg hiervan is dat weliswaar de vertrouwelijkheid in acht
moet worden genomen, maar dat de Woo in principe wel van toepassing is nu de verordening
zelf niets bepaald over de openbaarmaking van informatie. Van openbaarmaking kan slechts
worden afgeweken indien daarvoor een grond aanwezig is als bedoeld in artikel 5.1
of 5.2 van de Woo. Ook wanneer informatie in Nederland wordt gerubriceerd overeenkomstig
het Besluit voorschrift informatiebeveiliging rijksdienst bijzondere informatie 2025(VIRBI
2025), kan de verstrekking van informatie gevraagd op grond van de Woo niet zonder
meer worden geweigerd. Bij een verzoek tot openbaarmaking zal de rubricering opnieuw
worden beoordeeld en slechts in stand blijven indien de belangen onder de weigeringsgronden
van de Woo vallen.
4.1.2 Wet bescherming staatsgeheimen en Besluit voorschrift informatiebeveiliging
rijksdienst bijzondere informatie 2025
Het wetsvoorstel laat de Wet bescherming staatsgeheimen en het VIRBI 2025 onverlet.
Het al dan niet rubriceren of derubriceren van informatie die bij de Rijksdienst (alle
organisatieonderdelen waarvoor de ministeriële verantwoordelijkheid geldt) ligt in
het kader van de uitvoering van de verordening kritieke grondstoffen, zal plaatsvinden
in overeenstemming met het VIRBI 2025. Daarbij geldt wel dat voor zover de verordening
en de toepasselijke Europese kaders inzake de omgang van gerubriceerde informatie
afwijkende regels en procedures kennen, deze voorrang hebben op het VIRBI 2025 (zie
artikel 2, derde lid, artikel 5, tweede lid, onderdeel a, en artikel 7, tweede lid,
van het VIRBI 2025).
§ 4.2 Europees recht
4.2.1 Verordening (EG) nr. 1049/2001
Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001
inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad
en de Commissie (PbEG 2001, L 145) (hierna ook: Eurowob) is van toepassing op alle
bij een instelling berustende documenten, dat wil zeggen alle documenten die door
de instelling zijn opgesteld of ontvangen en zich in haar bezit bevinden (zie artikel
2, derde lid, Eurowob). Dit betekent dat niet alleen documenten die zijn opgesteld
door de instellingen onder de reikwijdte van de Eurowob vallen, maar ook alle documenten
die door de instellingen zijn ontvangen.19 Door wie een document is opgesteld of met welk doel, is voor de werkingssfeer van
de Eurowob niet van belang.20 De op grond van de verordening kritieke grondstoffen door de lidstaten toegezonden
informatie ligt (tevens) bij de Europese Commissie. Op grond van artikel 2, derde
lid, van de Eurowob vallen deze documenten – die zich in het bezit van de Europese
Commissie bevinden – onder de reikwijdte van de Eurowob. Op grond van de Eurowob kan
het openbaar maken van gevraagde informatie worden geweigerd op de gronden die de
Eurowob kent. Tevens bepaalt artikel 4, vijfde lid, van de Eurowob dat indien een
instelling om openbaarmaking van documenten afkomstig van een lidstaat wordt gevraagd,
de lidstaat de instelling kan verzoeken dit document niet zonder zijn voorafgaande
toestemming openbaar te maken. De lidstaat dient dan geconsulteerd te worden, maar
het besluit blijft aan de instelling voorbehouden. Deze voorwaarde gaat dan ook niet
zover dat dit een vetorecht geeft aan de lidstaat om de instelling te dwingen niet
te openbaren. De lidstaat moet motiveren waarom in een concreet geval openbaarmaking
moet worden geweigerd, gebaseerd op de weigeringsgronden van de Eurowob.21 In artikel 9 van de Eurowob is bepaald dat gerubriceerde documenten aan een bijzondere
behandeling worden onderworpen. Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie van
de Europese Unie blijkt echter dat wanneer een document gerubriceerd is, ook dan een
van de weigeringsgronden van de Eurowob van toepassing moet zijn om de openbaarmaking
te weigeren.22 Ook indien sprake is van gerubriceerde documenten moet een van de weigeringsgronden
dus van toepassing zijn om openbaarmaking te mogen weigeren.
4.2.2 Europese kaders inzake behandeling van gerubriceerde informatie
Artikel 46, tweede lid, van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat de lidstaten
en de Europese Commissie de bescherming waarborgen van de bij de toepassing van de
verordening verzamelde vertrouwelijke informatie overeenkomstig het Unierecht en het
toepasselijke nationale recht. Voor zover het gaat om gerubriceerde informatie is
in artikel 46, derde lid, van de verordening kritieke grondstoffen expliciet bepaald
dat de lidstaten en de Europese Commissie ervoor zorg zullen dragen dat op grond van
de verordening verstrekte of uitgewisselde gerubriceerde informatie geen lagere rubriceringsgraad
krijgt of gederubriceerd wordt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de
opsteller. De rubricering en behandeling van gerubriceerde informatie door de Europese
Commissie zal plaatsvinden in overeenstemming met het Besluit (EU, Euratom) 2015/443
van de Commissie van 13 maart 2015 betreffende veiligheid binnen de Commissie en het
Besluit (EU, Euratom) 2015/444 van de Commissie van 13 maart 2015 betreffende de veiligheidsvoorschriften
voor de bescherming van gerubriceerde EU-informatie. De gegevensuitwisseling van gerubriceerde
informatie tussen de lidstaten overeenkomstig de verordening geschiedt in overeenstemming
met de Overeenkomst tussen de lidstaten van de Europese Unie, in het kader van de
Raad bijeen, betreffende de bescherming van in het belang van de Europese Unie uitgewisselde
gerubriceerde informatie.23
§ 4.3 Internationaal recht
Verdrag van Aarhus en Verdrag van Espoo
Artikel 14, eerste lid, van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat de verordening
kritieke grondstoffen de verplichtingen uit hoofde van het Verdrag betreffende toegang
tot informatie, inspraak in besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden
(Trb. 1998, 289)(hierna ook: verdrag van Aarhus) en het Verdrag inzake milieueffectrapportage in
grensoverschrijdend verband (Trb. 1991, 104) (hierna ook: Espoo-verdrag) en het daarbij behorende protocol inzake de strategische
milieueffectbeoordeling (hierna ook: SEA-protocol) onverlet laat. Nederland heeft
voor de naleving van het verdrag van Aarhus de EU-regelgeving geïmplementeerd die
dient ter uitvoering van dit verdrag.24 Dit is gebeurd in onder andere de Awb, de Wm en de Woo. De bepalingen uit deze wetten
blijven gelden. Het Espoo-verdrag en het bijhorende SEA-protocol zijn uitgevoerd in
de Omgevingswet, de Awb en het Omgevingsbesluit.25 Ook deze bepalingen blijven hun geldigheid behouden.
HOOFDSTUK 5 GEVOLGEN
§ 5.1 Inleiding
Het wetsvoorstel heeft geen directe financiële gevolgen voor het bedrijfsleven. Dit
in tegenstelling tot de verordening kritieke grondstoffen. In dit hoofdstuk wordt
ingegaan op de uit de verordening kritieke grondstoffen voortvloeiende regeldruk.
Dit enkel ter informering van het bedrijfsleven. De uit de verordening kritieke grondstoffen
voortvloeiende regeldruk is immers een gegeven.
De verordening kritieke grondstoffen richt zich op het deel van het bedrijfsleven
dat zich focust op de winning, verwerking, recycling en/of substitutie van kritieke
of strategische grondstoffen. Hierbij gaat het om zowel het MKB als grote ondernemingen.
Daarnaast focust de verordening kritieke grondstoffen op grote ondernemingen die strategische
grondstoffen gebruiken voor de productie van batterijen voor energieopslag en elektrische
mobiliteit, uitrusting met betrekking tot de productie en het gebruik van waterstof,
uitrusting met betrekking tot de opwekking van hernieuwbare energie, luchtvaartuigen,
tractiemotoren, warmtepompen, uitrusting met betrekking tot de overdracht en opslag
van gegevens, mobiele elektronische apparaten, uitrusting met betrekking tot additieve
productie en uitrusting met betrekking tot robotica, drones, raketwerpers, satellieten
of geavanceerde chips. Deze specifieke focus zorgt ervoor dat de reikwijdte van de
verordening kritieke grondstoffen is afgebakend. Als gevolg van deze afgebakende reikwijdte
zijn onderstaande inschattingen van de regeldrukeffecten realistisch. De regeldrukkosten
zijn in kaart gebracht voor die onderdelen van de verordening kritieke grondstoffen
die betrekking hebben op het bedrijfsleven. Voor het inschatten van de kosten van
verschillende beroepsgroepen is de verdeling in beroepsgroepen en uurtarieven zoals
beschreven in het handboek Meting Regeldrukkosten gehanteerd.26
§5.2 Regeldruk voor het bedrijfsleven
Artikel 7 van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat projectontwikkelaars
bij de Europese Commissie een aanvraag kunnen indienen om een project inzake grondstoffen
als strategisch project te erkennen. Projectontwikkelaars zullen een inspanning moeten
leveren om deze aanvraag voor te bereiden. De Europese Commissie verwacht bij een
aanvraag onder andere: voldoende relevante documenten en bewijsmaterialen, een classificatie
van het project volgens de kaderclassificatie voor hulpbronnen van de Verenigde Naties,
een tijdschema voor de uitvoering van het project, een plan om draagvlak onder lokale
bevolking te creëren, een ondernemingsplan en tot slot een plan ter verbetering van
de milieusituatie van projecten die gevolgen hebben voor inheemse volkeren. Dit laatste
geldt alleen voor projecten in derde landen. Het kost tijd om deze informatie bij
elkaar te verzamelen en op de juiste manier in te vullen via de aanmeldingswebsite
van de Europese Commissie. Afhankelijk van de grootte van het bedrijf (start up/scale
up of grote onderneming) wordt ingeschat dat dit ongeveer 40 tot 250 uur kost. Deze
informatie is verkregen door een uitvraag bij bedrijven. Dit werk kan worden gedaan
door een combinatie van hoogopgeleide medewerkers, leidinggevenden en managers. Voor
één bedrijf resulteert dit in regeldrukkosten met een bandbreedte tussen ongeveer
2000 en 20.000 euro. Er is geen limiet aan het aantal strategische projecten dat er
kan zijn. Gebaseerd op het aantal aanmeldingen in 2024 is de verwachting is dat er
tussen de 0 en 5 strategische projecten per jaar kunnen zijn.
De erkenning van een project als strategisch project gaat gepaard met bepaalde rapportage-
en informatieverplichtingen (artikel 8 van de verordening kritieke grondstoffen).
Een projectontwikkelaar dient vanaf het moment van erkenning van een project als strategisch
project elke twee jaar een verslag in bij de Europese Commissie over de voortgang
van de uitvoering van het strategische project, met name wat betreft de vergunningsprocedure,
en de voortgang van de financiering van het strategische project. De inschatting is
dat dit ongeveer 80 uur kost. Deze schatting is gebaseerd op tijdinvesteringen voor
andere EU-verplichtingen, zoals non-financial reporting, die meestal tussen de 60
en 100 uur in beslag nemen. Dit werk kan gedaan worden door een combinatie van administratief
personeel en hoogopgeleide medewerkers. Dit resulteert in regeldrukkosten van ongeveer
3000 à 4.500 euro per erkend strategisch project per twee jaar. Tegelijkertijd brengt
de erkenning van een project als strategisch project de verplichting met zich mee
dat een website moet worden opgezet met informatie die relevant is voor de plaatselijke
bevolking. De inschatting is dat dit ongeveer 40 tot 160 uur kost. Dit resulteert
in eenmalige regeldrukkosten van ongeveer 1500 à 8.500 euro per erkend strategisch
project.
Op grond van artikel 24 van de verordening kritieke grondstoffen dienen lidstaten
uiterlijk op 24 mei 2025 en binnen twaalf maanden na elke bijwerking van de lijst
van strategische grondstoffen grote ondernemingen in kaart te brengen die op hun grondgebied
actief zijn en strategische grondstoffen gebruiken. De geïdentificeerde grote ondernemingen
dienen ten minste om de drie jaar een risicobeoordeling van hun toeleveringsketen
uit te voeren. Als onderdeel van die risicobeoordeling, brengen dergelijke grote ondernemingen
de oorsprong van hun strategische grondstoffen in kaart, analyseren ze de factoren
die van invloed zouden kunnen zijn op hun voorziening, en beoordelen ze hun kwetsbaarheden
voor verstoringen. Als kwetsbaarheden worden ontdekt, leveren die ondernemingen inspanningen
om kwetsbaarheden te beperken. Risicobeoordelingen vereisen een systematische aanpak,
waaronder het verzamelen van gegevens over toeleveringsketens, het analyseren van
risico’s en het opstellen van een rapport met aanbevelingen. Voor ondernemingen met
eenvoudige ketens en een beperkt aantal strategische grondstoffen zullen de kosten
relatief laag zijn, terwijl ondernemingen met complexe, internationale ketens substantieel
meer tijd en middelen nodig hebben. Daarbij komt dat de inzet van externe consultants
noodzakelijk kan zijn wanneer onvoldoende interne expertise beschikbaar is. Op basis
van ervaring met vergelijkbare verplichtingen op het gebied van due diligence, onder meer in het kader van internationale grondstoffenregelgeving, wordt voor dergelijke
risicobeoordelingen bij ondernemingen met complexe ketens een tijdsbesteding van ongeveer
200 tot 400 uur ingeschat. Dit betreft onder meer de verzameling en analyse van gegevens,
interne afstemming, beoordeling van risico’s en het opstellen van een rapportage.
Bij enkel interne inzet waarbij wordt uitgegaan van een uurtarief van 77 euro leidt
dit tot kosten die kunnen oplopen tot ongeveer € 15.000 à € 30.000 per beoordeling.
Hoewel er geen volledige gegevens beschikbaar zijn over de aard en structuur van de
supply chains van het Nederlandse bedrijfsleven wordt op basis van een best effort
inschatting uitgegaan van ongeveer 10 grote ondernemingen in Nederland die onder deze
verplichting vallen. Met een gemiddelde kostenschatting van € 15.000 tot € 30.000
per onderneming komt de totale kostenraming voor de uitvoering van de risicobeoordelingen
in Nederland daarmee uit op ongeveer € 150.000 tot € 300.000 per drie jaar. Deze raming
dient als indicatief te worden beschouwd en is onderhevig aan onzekerheden, onder
meer vanwege verschillen in ketenstructuur, het missen van bedrijfsspecifieke kennis,
sectorspecifieke omstandigheden en de mate waarin ondernemingen beschikken over interne
risicobeoordelingscapaciteit. Een deel van de grote ondernemingen zal dit soort risicobeoordelingen
al uitvoeren omdat het in hun eigen belang is. Voor deze «voorlopers» is er geen sprake
van extra regeldruk.
Artikel 28 van de verordening kritieke grondstoffen richt zich op de recyclebaarheid
van permanente magneten en gaat gepaard met lichte regeldruk. Op grond van het artikel
ontstaat de verplichting voor natuurlijke personen en rechtspersonen om op een bepaalde
producten die zij in de handel brengen, een etiket aan te brengen. Het gaat om de
volgende producten: apparaten gebruikt voor beeldvorming via magnetische resonantie
(MRI-apparaten), windenergiegeneratoren, industriële robots, motorvoertuigen, lichte
vervoermiddelen, koelgeneratoren, warmtepompen, elektrische motoren (ook als elektrische
motoren in andere producten zijn geïntegreerd), automatische wasmachines, droogtrommels,
magnetronovens, stofzuigers of vaatwassers. Op het etiket moet worden aangegeven of
het product permanente magneten bevat en zo ja, of deze magneten tot een van de volgende
soorten behoren: neodymium-ijzer-boor, samarium-kobalt, aluminium-nikkel-kobalt of
ferriet. Aangezien van deze uitputtende lijst aan producten doorgaans al bekend is
of er permanente magneten in aanwezig zijn – anders mogen zij niet op de markt worden
gebracht – wordt de inspanning voor de etikettering beperkt geacht. Indien een product
standaard al een etiket bevat, is de additionele regeldruk in feite nihil. De Europese
Commissie zal het format van het etiket vaststellen, waardoor er geen ontwerpkosten
zijn. Het aanbrengen van het etiket kan worden meegenomen in het verpakkingsproces.
Op basis van het Handboek Regeldrukkosten wordt geschat dat het aanbrengen van een
etiket gemiddeld 3 minuten kost. Bij een uurtarief van € 40 (MBO-niveau, all-in; dit
is inclusief werkgeverslasten en overhead) komt dit neer op circa € 2,00 per product.
Bij 50 producten bedragen de etiketteringskosten daarmee ongeveer € 100 per bedrijf.
Dit betreft uitsluitend de fysieke handeling van het aanbrengen van het etiket. Deze
kosten kunnen verder worden beperkt indien de etikettering geautomatiseerd of geïntegreerd
wordt in bestaande processen. Op basis van bureau-onderzoek en KvK- en sectordata
wordt ingeschat dat het om ongeveer tussen de 300 en 850 bedrijven gaat die deze producten
in de handel brengen in Nederland. De uiteindelijke regeldruk is afhankelijk van het
aantal betrokken producten per bedrijf en de mate waarin etikettering handmatig of
geautomatiseerd verloopt, wat kan leiden tot grote verschillen in de uiteindelijke
kosten per bedrijf.
Twee jaar nadat de Europese Commissie heeft vastgesteld hoe de etiketten vormgegeven
zullen worden, moeten de natuurlijke personen en rechtspersonen die de eerdergenoemde
producten op de markt brengen, waarborgen dat het product een gegevensdrager, ofwel
streepjescode, bevat. Het voldoen aan de gestelde vereisten, zal meer tijd en kosten
vragen van het bedrijfsleven. Hoewel een streepjescode gratis gemaakt kan worden,
moet er wel toegang worden geboden tot bepaalde informatie. Het verzamelen en samenvoegen
van deze informatie zal naar verwachting 2 uur per product kosten. Dit werk kan gedaan
worden door een administratief medewerker. Het is moeilijk in te schatten hoeveel
producten een bedrijf op de markt brengt. Dit kan er één zijn of tientallen. Dit resulteert
in regeldrukkosten uiteenlopend van ongeveer 100 euro voor één product tot ongeveer
4.000 euro voor 50 producten. Naargelang er meer producten op de markt worden gebracht,
zullen de regeldrukkosten stijgen.
De natuurlijke personen en rechtspersonen als bedoeld in artikel 28, eerste lid,27 moeten per de in het eerste lid van artikel 29 genoemde datum (24 mei 2027), informatie
openbaar maken op een vrij toegankelijke website over het gehalte aan gerecycled materiaal
in permanente magneten. Hiervoor zullen de natuurlijke personen en rechtspersonen
zich moeten vergewissen van deze informatie bij hun leveranciers. Er wordt ingeschat
dat dit ongeveer 2 uur kost. Het ontwikkelen van een pagina met informatie over gerecycled
materiaal vraagt tijd voor het verzamelen van data, het schrijven van teksten, en
het publiceren op een bestaande of nieuwe website. Er wordt ingeschat dat dit ongeveer
40 tot 160 uur voor de initiële opzet duurt en ongeveer 5 uur per update. Periodieke
updates zijn relatief eenvoudig, aangezien de basisstructuur van de website al aanwezig
is. Dit werk kan uitgevoerd worden door een administratief medewerker. Dit resulteert
in regeldrukkosten met een bandbreedte van ongeveer tussen de 1600 en 6.300 euro.
Afhankelijk van daadwerkelijk bestede aantal uren zou het meer of minder kunnen zijn.
Daarnaast verbiedt de verordening het niet om deze informatie op een reeds bestaande
site te plaatsen, wat de kosten flink kan drukken.
Artikel 31 van de verordening kritieke grondstoffen geeft de Europese Commissie de
mogelijkheid om regels op te stellen voor de berekening en verificatie van de milieuvoetafdruk
van een specifieke kritieke grondstof als blijkt dat, na verschillende relevante milieueffectcategorieën
in aanmerking te hebben genomen, de Commissie concludeert dat een kritieke grondstof
een significante milieuvoetafdruk heeft en dat de verplichting om de milieuvoetafdruk
van die kritieke grondstof te verklaren daarom noodzakelijk en evenredig is om bij
te dragen aan de klimaat- en milieudoelstellingen van de Europese Unie door de voorziening
van kritieke grondstoffen met een kleinere milieuvoetafdruk te faciliteren. Indien
voor een specifieke kritieke grondstof milieuvoetafdrukverklaring-regels worden opgesteld
moeten natuurlijke of rechtspersonen die kritieke grondstoffen, met inbegrip van verwerkte
en gerecycled grondstoffen, in de handel brengen waarvoor de Commissie regels voor
de berekening en verificatie heeft vastgesteld, een milieuvoetafdrukverklaring beschikbaar
stellen. Het opstellen van een milieuvoetafdrukverklaring gaat gepaard met regeldruk.
Het is niet te kwantificeren met hoeveel regeldruk dit mogelijk gepaard gaat, omdat
de regels voor de berekening en verificatie van de milieuvoetafdrukverklaring nog
niet bestaan.
HOOFDSTUK 6 UITVOERING
Het wetsvoorstel is op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid getoetst door de afdeling
Toezicht Economische Veiligheid, en door de ILT tevens op fraudebestendigheid. Hieronder
worden ingegaan op de uitkomsten van deze toetsen en op de verwerking daarvan in het
wetsvoorstel en de memorie van toelichting. Daarnaast is het wetsvoorstel en de memorie
van toelichting afgestemd met de RDW en het Openbaar Ministerie. Gezien de beperkte
impact op de uitvoering is in overleg met deze organisaties afgezien van een officiële
uitvoeringstoets.
§ 6.1 Uitvoerbaarheids-, handhaafbaarheids- en fraudebestendigheidstoetsen
6.1.1 Uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets TEV
Bij brief (23 juli 2025) heeft de afdeling Toezicht Economische Veiligheid aangegeven
het wetsvoorstel uitvoerbaar te achten, maar vraagtekens te hebben bij de handhaafbaarheid.
De door de verordening van ondernemingen verlangde informatie dient bijvoorbeeld bij
anderen (onder andere de Europese Commissie en het centraal contactpunt) te worden
aangeleverd. Dat heeft gevolgen voor de handhaving door de ambtenaren van de afdeling
Toezicht Economische Veiligheid. Zij zullen sterk afhankelijk zijn van deze anderen.
Dat wordt in de memorie van toelichting nu ook benoemd. Tegelijkertijd merkte de afdeling
Toezicht Economische Veiligheid in haar brief op dat de artikelen 8, 11, 21 en 24
van de verordening kritieke grondstoffen ook deels tot autoriteiten zijn gericht.
In de memorie van toelichting is verduidelijkt dat het niet de bedoeling is dat de
afdeling Toezicht Economische Veiligheid toezicht houdt op deze autoriteiten. Tot
slot is aan de memorie van toelichting toegevoegd dat slechts in uitzonderlijke gevallen
tot sanctionering kan worden overgegaan. Dit wordt veroorzaakt door de aard van de
bepalingen.
6.1.2 Handhaafbaarheids-, uitvoerbaarheids- en fraudebestendigheidstoets ILT
De ILT heeft in de brief van 30 september 2025 de resultaten van de handhaafbaarheid,
uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid-toets gedeeld. De ILT geeft aan dat het toezicht
op de verordening kritieke grondstoffen voor een groot gedeelte als een nieuw aspect
kan worden toegevoegd binnen het regulier producttoezicht. Het toezicht op basis van
de verordening kritieke grondstoffen kan, voor zover het toezicht op de producten
al bij de ILT belegd is, worden gecombineerd met het regulier toezicht op deze producten.
De productgroepen MRI-apparaten, windturbines, industriële robots en een deel van
de lichte vervoersmiddelen zijn niet belegd bij de ILT. De ILT geeft aan op deze productgroepen
slechts reactief te kunnen handhaven op basis van signalering door de specialistische
toezichthouders. Hierover zal de ILT toezichtafspraken maken met andere toezichthouders.
De ILT beoordeelt de artikelen als handhaafbaar en fraudebestendig. Bij de uitvoerbaarheid
maakt de ILT een voorbehoud, omdat op een aantal punten de verplichtingen nog nader
moeten worden ingevuld door gedelegeerde en uitvoeringshandelingen van de Europese
Commissie (artikelen 28 en 29). De verplichtingen op artikel 28 (Recyclebaarheid van
permanente magneten) en 29 (Gehalte aan gerecycled materiaal in permanente magneten)
(respectievelijk) zullen uiterlijk 24 november 2026 en 24 mei 2027 vast worden gesteld.
Tot die tijd zal de ILT reactief toezicht uitoefenen. Nadat de openstaande wetgevingshandelingen
zijn vastgesteld, zal met de ILT in gesprek worden gegaan om de benodigde capaciteit
en middelen voor toezicht en handhaving opnieuw te beoordelen. Hoewel de ILT de artikelen
handhaafbaar en fraudebestendig acht, zijn er wel een aantal risico’s gesignaleerd.
Wat betreft de fraudebestendigheid wordt gewezen op het risico dat ILT geen inzicht
en invloed heeft op de betrouwbaarheid van certificaten en conformiteitsdocumenten.
Het systeem van zelfcertificering en conformiteit is vastgelegd in de verordening.
In overleg met ILT en andere betrokken partijen zal worden verkend welke mogelijkheden
er zijn om dit risico op zorgvuldige wijze te mitigeren.
In de HUF-toets merkt de ILT op dat het voor toezicht en handhaving noodzakelijk is
dat de Minister van Infrastructuur en Waterstaat28 wordt aangewezen als markttoezichtautoriteit in de zin van de markttoezichtverordening.
Zoals in paragraaf 3.5.2 is toegelicht is zijn de vereisten die in artikel 14 markttoezichtverordening
aan het markttoezicht en de bevoegdheden van de markttoezichtautoriteit zijn gesteld,
in Nederland uitvoering gegeven via de regeling van de bestuursrechtelijke handhaving,
waarvoor in het geval van producten die onder de artikelen 28, 29 of 31 van de verordening
kritieke grondstoffen vallen, in artikel 18.2b, eerste lid, onderdeel f, Wet milieubeheer
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat is aangewezen als bevoegd gezag. De ILT
treedt hierbij op namens de Minister. Dit betekent dat de bevoegdheid van de ILT om
toezicht te houden en te handhaven op zodanige wijze is geregeld dat is voldaan aan
de vereisten die de markttoezichtverordening daaraan stelt. In geval van non-conformiteit
van producten die onder de artikelen 28, 29 of 31 van de verordening kritieke grondstoffen
vallen, kan de ILT optreden zonder dat aanvullende regelgeving in dit wetsvoorstel
nodig is.
Bij de beoordeling door de ILT is artikel 30 van de verordening kritieke grondstoffen
niet meegenomen in de reikwijdte van de HUF-toets. Gebleken is dat voor het vijfde
lid van dat artikel nationale strafbaarstelling en toezicht noodzakelijk is. Er is
overeengekomen dat deze taak bij ILT zal worden belegd. Tot slot zijn nog een aantal
opmerkingen van de ILT van technisch juridische aard over de definities en reikwijdte
overgenomen, die hebben geleid tot aanpassing van het artikel tot wijziging van de
Wm en van de memorie van toelichting.
§ 6.2 Financiële gevolgen
6.2.1 Financiële gevolgen TEV
In de eerder genoemde brief heeft de afdeling Toezicht Economische Veiligheid aangegeven
het wetsvoorstel uitvoerbaar te achten binnen hun bestaande bezetting. Er is geen
noodzaak voor extra fte’s, aldus de afdeling Toezicht Economische Veiligheid.
6.2.2 Financiële gevolgen ILT
De uitvoering van het toezicht en de handhaving op de etiketteringsverplichtingen
voor permanente magneten brengt voor de ILT aanvullende werkzaamheden met zich mee.
Het betreft controles op de aanwezigheid van een etiket waarin de locatie, het gewicht
en de samenstelling van de zeldzame aardmetalen (neodymium-ijzer-boor, samarium-kobalt,
aluminium-nikkel-kobalt of ferriet) in de magneet zijn vermeld. Daarnaast zal de ILT
in de toekomst toezien op de naleving van door de Europese Commissie vast te stellen
verplichtingen inzake het minimumgehalte gerecyclede content in permanente magneten
en de verklaring omtrent de milieuvoetafdruk van kritieke grondstoffen.
In de door de ILT uitgebrachte brief is aangegeven dat een deel van deze taken kan
worden geïntegreerd in de reeds bestaande handhavingsactiviteiten. Hiervoor zijn derhalve
vooralsnog geen extra fte’s benodigd. Voor het specifieke toezicht op permanente magneten
acht de ILT de inzet van twee fte noodzakelijk, hetgeen neerkomt op een jaarlijkse
kostenraming van circa € 228.000 tot € 255.000. Deze inzet ziet op deskundigheidsopbouw,
juridische ondersteuning en reactief toezicht naar aanleiding van signalen van andere
toezichthouders en lidstaten.
Afhankelijk van de nadere uitvoeringshandelingen van de Europese Commissie met betrekking
tot de milieuvoetafdrukverklaring en het minimumaandeel gerecyclede content in permanente
magneten, kan dit bedrag in overleg met het ministerie nog worden aangepast.
6.2.3 Financiële gevolgen RVO
Zoals eerder vermeld wordt de uitvoering van het centraal contactpunt belegd bij RVO.
RVO richt hiervoor een centraal contactpunt in voor de Net Zero Industry Act (NZIA)
en de verordening kritieke grondstoffen. De NZIA kent een vergelijkbaar centraal contactpunt
met grotendeels dezelfde taken als beschreven in paragraaf 3.2 van deze toelichting.
Omwille van doelmatigheid is gekozen voor één gecombineerd centraal contactpunt voor
beide verordeningen. In de kosteninschatting voor 2026 is uitgegaan van zes initiatieven
(drie strategische projecten met kritieke grondstoffen en drie strategische projecten
met nettonul-technologieën). Voor deze werkzaamheden is in 2026 een totale inzet van
5.808 uur voorzien. Op basis van de voor 2026 vastgestelde RVO-tarieven bedragen de
uitvoeringskosten voor beide verordeningen gezamenlijk € 795.797, waarvan € 715.010
aan loonkosten en € 80.787 aan Directe Uitvoeringsgebonden Kosten (DUK)-kosten. Deze
kosteninschatting heeft uitsluitend betrekking op 2026. Voor latere jaren kan de inzet
worden bijgesteld op basis van opgedane ervaringen.
II ARTIKELEN
Artikel 2
Artikel 2 van het wetsvoorstel bepaalt dat de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek (TNO) zorgdraagt voor de uitvoering van de artikelen 19, 20, tweede en derde
lid, 21, tweede en derde lid, en 24, eerste lid, van de verordening kritieke grondstoffen.
Zie voor de uitgebreide toelichting paragraaf 3.4 van het algemeen deel van deze toelichting.
Artikelen 3 en 4
Zoals besproken in paragraaf 3.5 van het algemeen deel van deze toelichting bevat
de verordening kritieke grondstoffen verplichtingen voor projectontwikkelaars (artikelen
8, eerste, derde en vijfde lid, en 11, zevende lid), belangrijke marktdeelnemers (artikel
21, tweede lid) en grote ondernemingen (artikel 24, tweede en vierde lid). Op grond
van het voorgestelde artikel 3 wijst de Minister van Economische Zaken en Klimaat
de ambtenaren aan die zijn belast met het toezicht op deze verplichtingen. Dit zullen
de ambtenaren zijn van de afdeling Toezicht Economische Veiligheid.
Tegen door de ambtenaren van de afdeling Toezicht Economische Veiligheid geconstateerde
overtredingen kan handhavend worden opgetreden door de Minister van Economische Zaken
en Klimaat. Het voorgestelde artikel 4 geeft de Minister van Economische Zaken en
Klimaat de bevoegdheid tot oplegging van een last onder dwangsom bij overtreding van
een van de in het voorgestelde artikel 3 genoemde bepalingen. Zie voor de uitgebreide
toelichting paragraaf 3.5 van het algemeen deel van deze toelichting.
Artikel 5 Wijziging Mijnbouwwet
Artikel 10 van de verordening kritieke grondstoffen bepaalt dat strategische projecten
op nationaal niveau een prioritaire status moeten krijgen om voor een snelle administratieve
afhandeling te zorgen en ervoor te zorgen dat alle daarmee verband houdende gerechtelijke
procedures en geschillenbeslechtingsprocedures met spoed worden behandeld. In dat
verband wordt voorgesteld om artikel 141a, eerste lid, van de Mijnbouwwet te wijzigen.
Artikel 141a, eerste lid, van de Mijnbouwwet merkt een viertal projecten aan als werken
met een nationaal belang waarvoor een projectbesluit als bedoeld in afdeling 5.2 van
de Omgevingswet wordt vastgesteld. Voorgesteld wordt om strategische projecten inzake
kritieke grondstoffen met betrekking tot de winning van delfstoffen eveneens aan te
merken als werken van nationaal belang waarvoor een projectbesluit als bedoeld in
afdeling 5.2 wordt vastgesteld. Zie voor de uitgebreide toelichting paragraaf 3.3
van het algemeen deel van deze toelichting.
Artikel 6 Wijziging Omgevingswet
Artikel 9, eerste lid, van de verordening kritieke grondstoffen verplicht lidstaten
één of meer contactpunten op te richten of aan te wijzen. In dat verband wordt voorgesteld
om in de Omgevingswet een bepaling op te nemen waarin de Minister van Klimaat en Groene
Groei als centraal contactpunt wordt aangewezen. De belangrijkste vergunningen voor
projecten inzake kritieke grondstoffen worden namelijk in de Omgevingswet geregeld.
Voorts wordt met een wijziging van de Omgevingswet aangesloten bij het wetsvoorstel
tot wijziging van de Omgevingswet, Algemene wet bestuursrecht en de Wet windenergie
op zee ter implementatie van onderdelen van de met Richtlijn 2023/2413 gewijzigde
richtlijn hernieuwbare energie (REDIII, vergunnen). Ook in dit wetsvoorstel is ervoor
gekozen om de aanwijzing van een contactpunt in de Omgevingswet op te nemen.29 Zie voor de uitgebreide toelichting paragraaf 3.2 van het algemeen deel van deze
toelichting.
Artikel 7 Wijziging Wet milieubeheer
De uitvoering van hoofdstuk 5 van de verordening kritieke grondstoffen met de artikelen
inzake duurzaamheid en circulariteit worden uitgevoerd in de Wet milieubeheer. De
verplichtingen uit dit hoofdstuk passen binnen het kader van milieubescherming dat
de Wet milieubeheer beoogd te bieden. Voor de uitvoering van de verordening kritieke
grondstoffen wordt voorgesteld een nieuwe titel 9.4a toe te voegen in de Wm. Hieronder
worden de voorgestelde aanpassingen van de Wm per onderdeel toegelicht.
A
In artikel 1.1, eerste lid, van de Wm wordt het begrip «EU-verordening kritieke grondstoffen»
met bijbehorende omschrijving ingevoegd, zodat in de Wm en de daarop berustende bepalingen
niet telkens de naam van de verordening voluit hoeft te worden uitgeschreven. Dit
komt de leesbaarheid ten goede.
B
In hoofdstuk 9 van de Wm over stoffen en produkten wordt een nieuwe titel 9.4a ingevoegd
waarin de uitvoering van de verordening kritieke grondstoffen wordt geregeld.
Artikel 9.4a.1
In het voorgestelde artikel 9.4a.1 is één begrip gedefinieerd dat in artikel 9.4a3
gebruikt wordt voor de uitvoering van de markttoezichtverordening. Het gaat om de
definitie van het begrip «in de handel brengen». Dit Europeesrechtelijke begrip wordt
in beide verordeningen hetzelfde gedefinieerd. Er is gekozen om te verwijzen naar
de definitie van «in de handel brengen» uit de verordening kritieke grondstoffen,
omdat voor toepassing van de marktoezichtverordening wordt gekeken naar de specifiekere
regelgeving.30
Voor de andere relevante begrippen is in artikel 9.4a.3 zelf verwezen naar de definities
uit de markttoezichtverordening. Voor de aanvullende uitvoering van de samenwerkingsverplichting
van artikel 7 van de markttoezichtverordening zijn de begrippen «marktdeelnemer» en
«aanbieder van diensten van de informatiemaatschappij» relevant en voor de aanvullende
uitvoering van de verplichtingen uit de artikelen 4 en 5 van de markttoezichtverordening
zijn ook de begrippen «fulfilmentdienstverlener» en «gemachtigde» relevant. Omdat
die begrippen maar één keer gebruikt worden, is bij die begrippen in de artikelleden
zelf naar de definitie in de markttoezichtverordening verwezen.
Artikel 9.4a.2
Artikel 9.4a.2 bevat een voorgesteld verbod om handelingen te verrichten of na te
laten in strijd met voorschriften van de verordening kritieke grondstoffen of een
daarop gebaseerde gedelegeerde handeling of uitvoeringshandeling. Dit artikel voorziet
daarmee in een nationale verbodsbepaling voor overtreding van de in de verordening
opgenomen rechtstreeks werkende verplichtingen. In paragrafen 2.2.4 (inhoud verordening)
en 3.5.1.2 (verplichtingen inzake duurzaamheid) van het algemeen deel van de toelichting
is gespecificeerd wat deze artikelen regelen en jegens wie deze verplichting geldt.
Deze bepaling is noodzakelijk voor het operationaliseren van de handhaving (zie paragraaf
3.6.2 algemeen deel van de memorie van toelichting). Artikel 9.4a.2 is bedoeld als
nationale verbodsbepaling waarmee de handhaafbare bepalingen van de EU-regelgeving
worden geëxpliciteerd en op basis waarvan de strafbaarstelling in de WED kan worden
geregeld. De voorgestelde verbodsbepaling artikel 9.4a.3 wordt opgenomen in de WED
(zie artikel 9 van het wetsvoorstel), waarmee overtreding van dit artikel strafbaar
wordt gesteld als economisch delict.
Artikel 9.4a.3
Dit artikel strekt tot uitvoering van de markttoezichtverordening. De markttoezichtverordening
is van toepassing op de producten waarvoor de artikelen 28, 29 en 31 van de verordening
kritieke grondstoffen vereisten bevatten, waardoor aanvullende verplichtingen uit
de markttoezichtverordening gelden. Dit volgt uit artikel 43 van de verordening kritieke
grondstoffen. Hierdoor gelden ook de aanvullende verplichtingen (bijvoorbeeld de samenwerkingsverplichting)
en bevoegdheden (voor de toezichthouder) van de markttoezichtverordening.
Het voorgestelde artikel 9.4a.3 voorziet in de strafbaarstelling van overtreding van
de verplichtingen uit artikelen 4, 5 en 7 van de markttoezichtverordening in relatie
tot artikel 28, 29 of 31 van de verordening kritieke grondstoffen. De markttoezichtverordening
beoogt het toezicht op en de handhaving van de normconformiteit van een groot deel
van de producten, waarvoor Europese productregelgeving geldt, te versterken en legt
marktdeelnemers (zoals fabrikanten, importeurs, distributeurs) en aanbieders van diensten
van de informatiemaatschappij aanvullende verplichtingen op (zie memorie van toelichting
bij de uitvoeringswet).31 Zo ook voor producten waarvoor vereisten zijn vastgesteld in de artikelen 28, 29
of 31 van de EU-verordening kritieke grondstoffen.
Artikel 9.4a.4
Dit voorgestelde artikel is noodzakelijk voor de uitvoering en handhaving van artikel
32, tweede lid van de verordening kritieke grondstoffen. Die bepaling is gericht tot
de lidstaten en houdt in dat zij niet mogen verhinderen dat op handelsbeurzen, tentoonstellingen,
demonstraties en vergelijkbare evenementen producten worden getoond die niet voldoen
aan de verordening. Voorwaarde voor het mogen tonen van een dergelijk product is dat
duidelijk op een zichtbaar bord is vermeld dat het getoonde product niet aan de verordening
voldoet en het product niet op de markt wordt aangeboden voordat het in overeenstemming
is gebracht met de verordening. Die voorwaarde is echter niet opgenomen in een bepaling
die is gericht tot degene die het product op de beurs tentoonstelt. Zonder dergelijke
bepaling kunnen onduidelijke situaties ontstaan voor bezoekers van de beurs, die in
het product zijn geïnteresseerd en wellicht een order zouden willen plaatsen om het
product aan te kopen, doordat zij niet in de gaten hebben dat het een product betreft
dat niet aan de vereisten van de verordening kritieke grondstoffen voldoet en dat
zij niet op de gemeenschappelijke markt mogen verhandelen of gebruiken. In de praktijk
willen producenten dergelijke producten soms toch op beurzen in de EU tentoonstellen
om te laten zien welke producten zij aan het ontwikkelen zijn of elders op de wereldmarkt
aanbieden. Het is daarom nuttig om de verordening op dit punt aan te vullen met een
bepaling die voor toezichthouders een duidelijke grondslag biedt om in te grijpen
wanneer zich op een beurs een situatie voordoet waarin een product dat niet aan de
eisen van de verordening voldoet wordt tentoongesteld zonder dat dit voor de bezoekers
van de beurs duidelijk is gemaakt. De bestuursrechtelijke handhaving van titel 9.4a,
en dus deze bepaling, is geregeld in artikel 18.1a, eerste lid, onderdeel a, van de
Wm, de strafrechtelijke handhaving loopt via artikel 1a, onderdeel 2°, van de WED.
Artikel 9.4a.5
Het voorgestelde artikel 9.4a.5 biedt de grondslag om bij algemene maatregel van bestuur
of ministeriële regeling de nodige regels vast te stellen ter uitvoering van de verordening
kritieke grondstoffen of de daarop gebaseerde gedelegeerde of uitvoeringshandelingen.
De voornaamste reden voor het opnemen van deze grondslag is om de mogelijkheid te
creëren om regels te stellen nodig zijn voor de uitvoering van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen
die de Europese Commissie nog moet vaststellen ten aanzien van de artikelen 26, 28,
29 en 31. Daarnaast volgt uit artikel 26 ook de verplichting om allerlei nationale
maatregelen op te nemen in nationale programma’s. Met deze delegatiebepaling kan ook
worden voorzien in de daadwerkelijke uitvoering daarvan. Bij het stellen van regels
op grond van de delegatiebepaling wordt rekening gehouden met het niveau van regulering
conform de Aanwijzingen voor de regelgeving.
C
Dit onderdeel voorziet erin dat toezicht en bestuursrechtelijke handhaving van bepalingen
in de verordening kritieke grondstoffen rechtstreeks mogelijk wordt. In paragraaf
3.6.2 van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt toezicht en bestuursrechtelijke
handhaving voor de maatregelen inzake duurzaamheid toegelicht. Dit wordt mogelijk
gemaakt door (artikelen 28, 29, 30, 31 en 33 van) deze verordening toe te voegen als
onderdeel f van de opsomming van EU-verordeningen in artikel 18,1a, eerste lid, Wm.
Artikel 18.1a, eerste lid, van de Wm verklaart een aantal bepalingen uit de Omgevingswet
van overeenkomstige toepassing, waarmee de in die artikelen opgenomen toezichts- en
handhavingsbevoegdheden ook in dit kader van toepassing worden.
D
In artikel 18.2b, eerste lid, van de Wm is bepaald dat de bestuursrechtelijke handhaving
van onder andere de daarin opgesomde EU-verordeningen is opgedragen aan de Minister
van Klimaat en Groene Groei. In paragraaf 3.6.2 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting is de bestuursrechtelijke handhaving voor de maatregelen inzake duurzaamheid
toegelicht. Aan de opsommingen van EU-verordeningen in het eerste lid wordt de verordening
kritieke grondstoffen toegevoegd om hier uitvoering aan te geven.
E
In de artikelen 18.20 tot en met 18.22 van de Wm zijn de markttoezichtbevoegdheden
opgenomen, die voor de uitvoering van de markttoezichtverordening aan de (markt-)toezichthouder
toegekend. Om ervoor te zorgen dat de (markt-)toezichthouder deze bevoegdheden ook
heeft voor de producten waarvoor vereisten zijn vastgesteld in de artikelen 28, 29
of 31 van de EU-verordening kritieke grondstoffen, is artikel 18.20 van de Wm aangepast.
Artikel 8 Wijziging Wet op de economische delicten
Met deze bepaling wordt de WED gewijzigd. Overtredingen van milieuregelgeving (milieudelicten)
worden strafbaar gesteld door de desbetreffende wettelijke bepalingen te vermelden
in artikel 1a WED.32 Uit artikel 2 van de WED volgt dat economische delicten uit artikel 1a, onderdelen
1° en 2°, misdrijven zijn, wanneer zij opzettelijk zijn begaan. Wanneer het delict
geen misdrijf is, betreft het een overtreding. Het onderscheid tussen misdrijven en
overtredingen heeft gevolgen voor de hoogte van de straf, die volgt uit artikel 6
van de WED.
Naast het onderscheid tussen overtredingen en misdrijven kent de WED binnen artikel
1a ook verschillende zwaartecategorieën van sancties, al naar gelang van de ernst
van het strafbare feit. In artikel 1a, onder 1°, worden opgenomen delicten die een
directe aantasting opleveren van het milieu, dan wel daarvoor een ernstige en rechtstreekse
bedreiging vormen. In de regel worden onder 1° niet opgenomen de minder ernstige milieudelicten,
die voornamelijk betrekking hebben op het niet nakomen van administratieve verplichtingen.33
Overtreding van artikel 29, derde lid, van de kritieke grondstoffen verordening en
de daarop gebaseerde gedelegeerde handeling, levert een directe aantasting op van
het milieu, waardoor deze is geplaatst in de zwaarste strafcategorie in artikel 1a
onder 1° van de WED. Deze verplichting betreft het toepassen van een minimum aandeel
recyclaat van kritieke materialen in permanente magneten. Met uitvoering van deze
verplicht is een zekere milieu-impact beoogd voor toepassingen met kritieke grondstoffen.
Niet-nakoming levert daarom direct negatief effect op voor het milieu.
Uit artikel 6 van de WED volgen voor economische delicten uit artikel 1a, onder 1°
de volgende strafmaxima:
– Wanneer sprake is van een misdrijf: met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren,
taakstraf of geldboete van de vijfde categorie;
– Wanneer sprake is van een overtreding: met hechtenis van ten hoogste een jaar, taakstraf
of geldboete van de vierde categorie.
De strafbaarstelling van de verplichtingen uit de markttoezichtverordening uit artikel
9.4a.3 wordt strafbaar gesteld onder de strafcategorie 2° in artikel 1a van de WED.
Soortgelijke artikelen uit de Wet milieubeheer ter uitvoering van de markttoezichtverordening
zijn in dezelfde strafcategorie opgenomen.
Uit artikel 6 van de WED volgen voor economische delicten uit artikel 1a, onder 2°,
de volgende strafmaxima:
– Wanneer sprake is van een misdrijf: met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren,
taakstraf of geldboete van de vierde categorie;
– Wanneer sprake is van een overtreding: met hechtenis van ten hoogste zes maanden,
taakstraf of geldboete van de vierde categorie.
Voor de andere verplichtingen uit de verordening kritieke grondstoffen is gekozen
om deze onder te brengen in de lichtere strafcategorie in artikel 1a, onder 3° van
de WED. Hiervoor is gekozen, omdat overtreding van de betreffende bepaling uit de
verordening niet een directe aantasting opleveren van het milieu, maar voornamelijk
zien op het nakomen van administratieve verplichtingen. Dit is conform aanwijzing
5.47 van de Aanwijzingen voor de regelgeving. De verplichtingen uit artikel 28, 29,
31 en 33 van de verordening kritieke grondstoffen waarvoor strafrechtelijke vervolging
mogelijk is onder de WED omvatten informatieverplichtingen en rapportageverplichtingen
en zijn daarmee van administratieve aard.
Uit artikel 6 van de WED volgt voor overtreding van voorschriften, zoals bedoeld in
artikel 1a, onder 3°, een strafmaximum van ten hoogste zes maanden hechtenis, taakstraf
of een geldboete van de vierde categorie.
Eventueel kunnen ook nog bijkomende straffen worden opgelegd op grond van artikel
7 WED.
III TRANSPONERINGSTABEL
Bepaling CRMA
Behoeft betreffende bepaling uitvoering in regelgeving (+toelichting)
Omschrijving beleidsruimte
Toelichting op de keuze(n) bij de invulling van de beleidsruimte
Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen
Artikel 1 (Onderwerp en doelstellingen)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 2 (Definities)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Hoofdstuk 2 Strategische en kritiek grondstoffen
Artikel 3 (Lijst van strategische grondstoffen), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 3 (Lijst van strategische grondstoffen), tweede en derde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 4 (Lijst van kritieke grondstoffen), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 4 (Lijst van kritieke grondstoffen), tweede en derde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Hoofdstuk 3 Vergunningsprocedure
Afdeling 1 Benchmarks
Artikel 5 (Benchmarks), eerste en tweede lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; de Europese Commissie en lidstaten versterken
de grondstoffenwaardeketen van strategische grondstoffen en leveren inspanningen om
de technologische vooruitgang en hulp-bronnenefficiëntie te stimuleren door middel
van CRMA maatregelen
Geen
Artikel 5 (Benchmarks), derde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Afdeling 2 Strategische projecten
Artikel 6 (Criteria voor de erkenning van strategische projecten), eerste en tweede
lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 6 (Criteria voor de erkenning van strategische projecten), derde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 7 (Aanvraag en erkenning), eerste, zesde (eerste alinea), achtste (eerste
alinea), twaalfde en dertiende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 7 (Aanvraag en erkenning), tweede tot en met vijfde, zesde (tweede alinea),
zevende, achtste (tweede alinea) en negende tot en met elfde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 8 (Rapportage- en informatieverplichtingen voor strategische projecten), eerste
(eerste alinea), derde en vijfde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 8 (Rapportage- en informatieverplichtingen voor strategische projecten), eerste
(tweede alinea), tweede en vierde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Afdeling 3 Vergunningprocedure
Artikel 9 (Centraal contactpunt), eerste lid
Artikel 6 van het wetsvoorstel
Oprichten/aanwijzen één of meer centrale contactpunten
Zie par. 3.2 van de memorie van toelichting
Artikel 9 (Centraal contactpunt), tweede lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten zorgen voor een eenvoudige, toegankelijke
website waarop alle contactpunten, met inbegrip van hun adres en elektronische communicatiemiddelen,
duidelijk zijn vermeld en ingedeeld per relevant administratief niveau en per stadium
van de kritiekegrondstoffenwaardeketen
Geen
Artikel 9 (Centraal contactpunt), derde tot en met zesde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 9 (Centraal contactpunt), zevende lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten zorgen ervoor dat rekening wordt
gehouden met alle gefundeerde studies die voor een bepaald project inzake kritieke
grondstoffen zijn uitgevoerd, en alle vergunningen of toestemmingen die voor dat project
zijn verleend, en dat er geen duplicaten van studies, vergunningen of toestemmingen
vereist zijn, tenzij dat uit hoofde van het Unierecht of nationaal recht vereist is
Zie in dit verband ook artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht (zorgvuldigheidsbeginsel)
Geen
Artikel 9 (Centraal contactpunt), achtste lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten zorgen ervoor dat de aanvragers
gemakkelijk toegang hebben tot informatie over en procedures voor geschillenbeslechting
met betrekking tot de vergunningsprocedure voor projecten inzake kritieke grondstoffen
Zie in dit verband ook artikel 3:45 van de Algemene wet bestuursrecht
Geen
Artikel 9 (Centraal contactpunt), negende lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten zorgen ervoor dat de centrale
contactpunten beschikken over voldoende gekwalificeerd personeel en voldoende financiële,
technische en technologische middelen
Geen
Artikel 10 (Prioritaire status van strategische projecten), eerste en tweede lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 10 (Prioritaire status van strategische projecten), derde lid
Artikel 5 van het wetsvoorstel
Wordt voor het overige vormgegeven door feitelijk handelen; projectontwikkelaars en
alle betrokken autoriteiten zorgen ervoor dat vergunningsprocedures met betrekking
tot strategische projecten zo snel mogelijk overeenkomstig het Unierecht en nationaal
recht worden afgehandeld
Geen
Artikel 10 (Prioritaire status van strategische projecten), vierde lid
Artikel 5 van het wetsvoorstel
Geen
Artikel 10 (Prioritaire status van strategische projecten), vijfde lid
Reeds uitgevoerd in artikel 16.87 van de Omgevingswet
Geen
Artikel 11 (Duur van de vergunningsprocedure), eerste, tweede en vierde (eerste alinea)
lid
Reeds uitgevoerd in de artikelen:
16.62 jo 16.64 van de Omgevingswet (reguliere voorbereidingsprocedure omgevingsvergunning)
16.65 jo 16.66 van de Omgevingswet jo 3.18 van de Algemene wet bestuursrecht (uniforme openbare voorbereidingsprocedure
omgevingsvergunning)
Geen
Artikel 11 (Duur van de vergunningsprocedure), derde, vierde (tweede alinea) en vijfde
tot en met tiende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 12 (Milieubeoordelingen en milieuvergunningen), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 12 (Milieubeoordelingen en milieuvergunningen), tweede lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; het centraal contactpunt zal een coördinerende
rol vervullen richting bevoegde gezagen en aanvragers ten aanzien van de milieueffectbeoordelingen
die nodig zijn voor de vergunningverlening.
Keuze tussen een gecoördineerde of gezamenlijke procedure.
Zie par. 3.2 van de memorie van toelichting
Artikel 12 (Milieubeoordelingen en milieuvergunningen), derde lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; het bevoegde gezag verstrekt de gemotiveerde
conclusie, hetgeen ook binnen de termijnen van de reguliere nationale procedure past.
Het centraal contactpunt vervult de rol als aanspreekpunt en proces coördinator.
Zie in dit verband ook artikel 3:18 van de Algemene wet bestuursrecht
Geen
Artikel 12 (Milieubeoordelingen en milieuvergunningen), vierde tot en met zesde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 13 (Planning), eerste lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; de nationale, regionale en lokale autoriteiten
die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van plannen overwegen daar in voorkomend
geval bepalingen voor de ontwikkeling van projecten inzake kritieke grondstoffen in
op te nemen
Geen
Artikel 13 (Planning), tweede lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 14 (Toepasbaarheid van VN/ECE-verdragen), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 14 (Toepasbaarheid van VN/ECE-verdragen), tweede lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; alle besluiten die op grond van deze afdeling
worden vastgesteld worden openbaar gemaakt op een gemakkelijk te begrijpen manier,
en alle besluiten die betrekking hebben op één project zijn op dezelfde website beschikbaar
Geen
Afdeling 4 Randvoorwaarden
Artikel 15 (Versnelling van de uitvoering van strategische projecten), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich (primair) tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 15 (Versnelling van de uitvoering van strategische projecten), tweede lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; de lidstaat waarvan het grondgebied valt
onder een strategisch project treft maatregelen om de tijdige en doeltreffende uitvoering
ervan te vergemakkelijken
Geen
Artikel 16 (Coördinatie van de financiering), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 16 (Coördinatie van de financiering), tweede lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 17 (Facilitering van afnameovereenkomsten)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 18 (Online toegankelijkheid van administratieve informatie), eerste lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten verstrekken informatie op website
Geen
Artikel 18 (Online toegankelijkheid van administratieve informatie), tweede lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Afdeling 5 Exploratie
Artikel 19 (Nationale exploratieprogramma’s), eerste tot en met vijfde en zesde (eerste
alinea) lid
Artikel 2 van het wetsvoorstel
Geen
Artikel 19 (Nationale exploratieprogramma’s), zesde (tweede alinea) lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 19 (Nationale exploratieprogramma’s), zevende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Hoofdstuk 4 Monitoring en beheersing van risico’s
Artikel 20 (Monitoring en stresstests), eerste, derde, vierde en vijfde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 20 (Monitoring en stresstests), tweede en derde lid
Artikel 2 van het wetsvoorstel
Geen
Artikel 21 (Informatieverplichtingen voor monitoring), eerste lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten verstrekken informatie aan de
Europese Commissie
Geen
Artikel 21 (Informatieverplichtingen voor monitoring), tweede (eerste alinea) en derde
lid
Artikel 2 van het wetsvoorstel
Geen
Zie par. 3.4 van de memorie van toelichting
Artikel 21 (Informatieverplichtingen voor monitoring), tweede (tweede alinea) lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 22 (Verslaglegging inzake strategische voorraden)
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten verstrekken informatie aan de
Europese Commissie
Geen
Artikel 23 (Coördinatie van strategische voorraden), eerste tot en met vierde, zesde
en zevende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 23 (Coördinatie van strategische voorraden), vijfde lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten verstrekken informatie aan de
Europese Commissie
Geen
Artikel 23 (Coördinatie van strategische voorraden), achtste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 24 (Risicoparaatheid van ondernemingen), eerste lid
Artikel 2 van het wetsvoorstel
Geen
Artikel 24 (Risicoparaatheid van ondernemingen), tweede tot en met vijfde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 24 (Risicoparaatheid van ondernemingen), zesde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; facultatieve bepaling waar geen gebruik van
wordt gemaakt
Lidstaten kunnen eisen dat ondernemingen informatie aan hun raad van bestuur voorleggen
Besloten is niet van ondernemingen te eisen dat zij informatie aan hun raad van bestuur
voorleggen
Artikel 25 (Gezamenlijke aankoop), eerste tot en met derde, zevende en achtste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 25 (Gezamenlijke aankoop), vierde tot en met zesde, negende en tiende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Hoofdstuk 5 Duurzaamheid
Afdeling 1 Circulariteit
Artikel 26 (Nationale maatregelen inzake circulariteit), eerste tot en met zesde lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten moeten nationale programma’s
implementeren en de Europese Commissie informeren
Geen
Zie par. 2.2.4 van de memorie van toelichting
Artikel 26 (Nationale maatregelen inzake circulariteit), zevende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 27 (Terugwinning van kritieke grondstoffen uit winningsafval), eerste tot
en met derde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 27 (Terugwinning van kritieke grondstoffen uit winningsafval), vierde tot
en met achtste lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten moeten een database oprichten
(vierde, zesde en achtste, tweede en derde volzin, lid), maatregelen nemen (vijfde
lid), activiteiten uitvoeren (zevende en achtste, eerste volzin, lid).
Keuze maatregelen (vijfde lid) en activiteiten (zevende lid)
Zie par. 2.2.4 van de memorie van toelichting
Artikel 28 (Recyclebaarheid van permanente magneten), eerste en derde tot en met elfde
lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is deels wel sanctionering vereist, zie verderop
in deze tabel
Geen
Artikel 28 (Recyclebaarheid van permanente magneten), tweede en twaalfde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Op grond van artikel 47 van de CRMA is deels wel sanctionering vereist, zie verderop
in deze tabel
Geen
Artikel 29 (Gehalte aan gerecyclede materiaal in permanente magneten), eerste en vierde
tot en met zevende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 29 (Gehalte aan gerecyclede materiaal in permanente magneten), tweede en derde
lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Afdeling 2 Certificering en milieuvoetafdruk
Artikel 30 (Erkende regelingen), eerste (eerste, tweede en vierde alinea), derde en
vijfde (eerste zin) lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 30 (Erkende regelingen), eerste (derde alinea), tweede, vierde, vijfde (tweede
zin), zesde tot en met negende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 31 (Milieuvoetafdrukverklaring), eerste tot en met vijfde, achtste, negende
lid en tiende lid (tweede zin)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 31 (Milieuvoetafdrukverklaring), zesde, zevende, tiende (eerste zin) en elfde
lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Afdeling 3 Vrij verkeer, conformiteit en markttoezicht
Artikel 32 (Vrij verkeer), eerste lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 32 (Vrij verkeer), tweede lid
Artikel 7 wetsvoorstel (onderdeel B)
Geen
Artikel 33 (Conformiteit en markttoezicht)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Artikel 34 (Tenuitvoerlegging en aanpassing aan de harmonisatiewetgeving van de Unie)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Op grond van artikel 47 van de CRMA is wel sanctionering vereist, zie verderop in
deze tabel
Geen
Hoofdstuk 6 Governance
Artikel 35 (Europese raad voor kritieke grondstoffen)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 36 (Samenstelling en werking van de raad kritieke grondstoffen), eerste, tweede
(tweede alinea), derde tot en met vijfde en zevende tot en met tiende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 36 (Samenstelling en werking van de raad kritieke grondstoffen), tweede (eerste
alinea) lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten wijzen vertegenwoordigers en
plaatsvervangers aan
Aanwijzen vertegenwoordiger(s) en plaatsvervanger(s)
Artikel 36 (Samenstelling en werking van de raad kritieke grondstoffen), zesde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 37 (Internationale samenwerking en strategische partnerschappen), eerste en
tweede lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 37 (Internationale samenwerking en strategische partnerschappen), derde lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten informeren de Europese Commissie
en kunnen de Europese Commissie ondersteunen
Geen
Artikel 37 (Internationale samenwerking en strategische partnerschappen), vierde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Hoofdstuk 7 Gedelegeerde bevoegdheden en comitéprocedure
Artikel 38 (Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie), eerste tot en met derde en
zesde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 38 (Uitoefening van de bevoegdheidsdelegatie), tweede (tweede zin), vierde
en vijfde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 39 (Comitéprocedure)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Hoofdstuk 8 (Wijzigingen)
Artikel 40 (Wijziging van Verordening (EU) nr. 168/2013)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Zie par. 3.5.2.2 van de memorie van toelichting
Artikel 41 (Wijziging van Verordening (EU) 2018/858)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Zie par. 3.5.2.2 van de memorie van toelichting
Artikel 42 (Wijziging van Verordening (EU) 2018/1724) (Vo oprichting digitale toegangspoort
informatie etc.) EZK en I&W
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 43 (Wijziging van Verordening (EU) 2019/1020)
Artikel 7 (onderdeel E) van het wetsvoorstel
Geen
Hoofdstuk 9 Slotbepalingen
Artikel 44 (Monitoring van de vooruitgang)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 45 (Rapportage door de lidstaten), eerste (eerste zin) lid
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten dienen een verslag in bij de
Europese Commissie
Geen
Artikel 45 (Rapportage door de lidstaten), eerste (tweede zin) en derde lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 45 (Rapportage door de lidstaten), tweede lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 46 (Behandeling van vertrouwelijke informatie), eerste tot en met vijfde en
zevende lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Artikel 46 (Behandeling van vertrouwelijke informatie), tweede, derde, vijfde en zesde
lid
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 47 (Sancties), eerste en tweede zin
Artikelen 3, 4, 7 en 8 van het wetsvoorstel
Aanwijzen toezichthouders en vaststellen sancties
Zie par. 3.5 en 3.6 van de memorie van toelichting
Artikel 47 (Sancties), derde zin
Wordt vormgegeven door feitelijk handelen; lidstaten verstrekken informatie aan de
Europese Commissie
Artikel 48 (Evaluatie)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; richt zich tot de Europese Commissie
Geen
Artikel 49 (Inwerkingtreding)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Bijlages
Bijlage I (Strategische grondstoffen)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Bijlage II (Kritieke grondstoffen)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Bijlage III (Beoordeling van de erkenningscriteria voor strategische projecten)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Bijlage IV (Criteria voor certificeringsregelingen)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing
Geen
Bijlage V (Milieuvoetafdruk)
Behoeft naar zijn aard geen uitvoering; rechtstreeks van toepassing en richt zich
tot de Europese Commissie
Geen
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
H.G. Herbert
Ondertekenaars
H.G. Herbert, minister van Economische Zaken en Klimaat