Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Nanninga, Clemmink en Keijzer over burgemeesters die meedoen aan Nakba-herdenkingen

Antwoord van Minister Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
2 juli 2026)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2165

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat de Utrechtse burgemeester Dijksma, met ambtsketen,
samen met wethouder Voortman namens het college van B&W van de gemeente Utrecht een
krans heeft gelegd bij een zogenoemde Nakba-herdenking op het Domplein, bij het verzetsmonument?
En dat de (loco)burgemeesters van Amsterdam en Arnhem ook, met hun aanwezigheid danwel
online, stilstonden bij een historisch onjuiste weergave van de zogenaamde «Nakba»?

Antwoord 1

Ik ben bekend met de aanwezigheid en kranslegging bij de Nakba-herdenking op het Domplein
en met de uitingen van de (loco)burgemeesters van Amsterdam en Arnhem.

Vraag 2

Bent u ermee bekend dat de kransen die op 4 mei waren gelegd voor Nederlandse verzetsstrijders,
bevrijders en slachtoffers van oorlog en Holocaust in Utrecht kennelijk moesten wijken
en achter het monument op een hoop zijn beland?

Antwoord 2

Ik ben ermee bekend dat de kransen achter het monument zijn gelegd.

Vraag 3

Vindt u het normaal dat kransen voor verzetsstrijders en oorlogsslachtoffers nog geen
twee weken na de Nationale Dodenherdenking worden weggekwakt om ruimte te maken voor
een politieke herdenking over een buitenlands conflict?

Antwoord 3

Ik begrijp dat het beeld dat de kransen achter het monument zijn gelegd onbegrip,
verdriet en boosheid kan oproepen, zowel bij nabestaanden als andere betrokkenen.
Burgemeester Dijksma heeft aangegeven dat het hier gaat om een menselijke fout, en
dit had niet mogen gebeuren. Momenteel wordt door de gemeente Utrecht uitgezocht hoe
dit heeft kunnen gebeuren.

Vraag 4

Wie heeft hiertoe opdracht gegeven, wie was hiervoor verantwoordelijk en deelt u de
mening dat dit nooit meer mag gebeuren?

Antwoord 4

Momenteel wordt uitgezocht door de gemeente Utrecht hoe dit heeft kunnen gebeuren.
Ik heb er begrip voor dat mensen zijn gekwetst door de gebeurtenissen; het is van
groot belang om zorgvuldig en respectvol om te gaan met herdenkingen.

Vraag 5

Heeft u reeds contact gehad met het college van B&W van de gemeente Utrecht over de
wijze waarop de 4 mei-kransen bij het verzetsmonument zijn behandeld?

Antwoord 5

Ik heb geen contact gehad met het college van Utrecht. Ik vertrouw erop dat de gemeente
Utrecht haar onderzoek zorgvuldig doet.

Vraag 6

Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Het wederzijds vertrouwen tussen het Rijk en het lokaal bestuur is essentieel voor
een goede samenwerking, zoals ook bevestigd in ons Bestuurlijk Overleg op 5 maart. Ik vertrouw er dan ook op dat de evaluatie vanuit de gemeente zal uitwijzen hoe
dit heeft kunnen gebeuren.

Vraag 7

Bent u bereid het college van B&W van de gemeente Utrecht hierover alsnog om opheldering
te vragen en de Kamer te informeren over de uitkomst?

Antwoord 7

Ik vertrouw erop dat het college van B&W de raad over de resultaten van deze evaluatie
inlicht. De politieke verantwoording over zaken die onder verantwoordelijkheid van
het college of van de burgemeester gebeuren, vindt immers op gemeentelijk niveau plaats.

Vraag 8

Deelt u de mening dat een verzetsmonument geen podium is voor actuele geopolitieke
campagnes, zeker niet wanneer daardoor de herdenking van Nederlandse verzetsstrijders
en slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog letterlijk opzij wordt geschoven?

Antwoord 8

Hierboven heb ik mijn begrip uitgesproken voor de gevoelens van boosheid en verdriet
die zijn ontstaan door de gebeurtenissen. Daarnaast ben ik er in algemene zin niet
op tegen dat bestaande monumenten ook gebruikt kunnen worden voor andere herdenkingen
dan die waarvoor zijn oorspronkelijk zijn bedoeld. Dat moet natuurlijk wel op een
zorgvuldige manier gebeuren.

Vraag 9

Valt het volgens u onder de taakopvatting van Nederlandse burgemeesters om buitenlandse
gebeurtenissen en conflicten te herdenken, zoals de zogenaamde «Nakba»?

Antwoord 9

Deelname aan herdenkingen draagt bij aan het bevorderen van sociale cohesie en begrip
tussen bijvoorbeeld bestuurders, politici en de diverse groepen in de samenleving.
Op deze manier laten publieke ambtsdragers zien in verbinding te willen staan met
verschillende bevolkingsgroepen in de maatschappij. Publieke ambtsdragers – zo ook
burgemeesters – vervullen een rol om deze waarden te ondersteunen en uit te dragen.
De neutraliteit van de burgemeester komt hiermee niet in gevaar, omdat het bijwonen
van een herdenking in welke vorm dan ook slechts de maatschappelijke diversiteit weerspiegelt.
De rechten van anderen worden hierdoor niet beperkt. Zo bezoeken ambtsdragers ook
tal van andere maatschappelijke stromingen en groeperingen.

Vraag 10

Zo ja, waarom herdenken burgemeesters dan niet ook de Holodomor, de Ierse Troubles,
de val van Constantinopel, de Grieks-Turkse bevolkingsuitwisseling, de deling van
India en Pakistan of de verdrijving van honderdduizenden Joden uit islamitische landen?

Antwoord 10

De afweging of een burgemeester wil deelnemen aan bepaalde herdenkingen is een afweging
die door de burgemeester zelf moet worden gemaakt.

Vraag 11

Zo nee, bent u bereid burgemeesters erop aan te spreken dat zij hun ambt niet moeten
misbruiken om buitenlandse conflicten de Nederlandse samenleving binnen te trekken?

Antwoord 11

Zie antwoord vraag 9.

Vraag 12

Deelt u de mening dat burgemeesters, die in Nederland al niet rechtstreeks democratisch
gekozen worden, juist een extra zware verantwoordelijkheid hebben om zichtbaar boven
de partijen te staan en er voor álle inwoners van hun gemeente te zijn?

Antwoord 12

De burgemeesters hebben inderdaad een verantwoordelijkheid om er te zijn voor alle
inwoners van hun gemeente. De pluriformiteit van onze samenleving met daarin een grote
diversiteit aan verschillende levensbeschouwingen, opvattingen, leefstijlen, waardepatronen,
ideeën en gevoelens maakt dat niet altijd een gemakkelijke opgave. Ik steun hen daarin
van harte.

Vraag 13

Hoe verhoudt die verantwoordelijkheid zich tot het optreden van burgemeesters rond
een eenzijdige, historisch incorrecte zogenoemde «Nakba»-herdenking?

Antwoord 13

De neutraliteit van de burgemeester komt hiermee niet in gevaar, omdat het bijwonen
van een herdenking door burgemeesters slechts de maatschappelijke diversiteit weerspiegelt.
De rechten van anderen worden hierdoor niet beperkt. Zo bezoeken ambtsdragers ook
tal van andere maatschappelijke stromingen en groeperingen.

Vraag 14

Vindt u het gepast dat een burgemeester in functie stilstaat bij een herdenking waarbij
de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948 vanuit één politiek en inaccuraat

perspectief wordt gepresenteerd?

Antwoord 14

Zie mijn antwoord op vraag 9.

Vraag 15

Erkent u dat de zogenaamde «Nakba»-herdenking in deze vorm voor veel Joodse Nederlanders
niet voelt als een neutrale herdenking, maar als een politieke aanklacht tegen het
bestaansrecht van Israël?

Antwoord 15

Ik heb in algemene zin begrip voor de mogelijke gevoelens van Joodse Nederlanders
rondom Nakba-herdenkingen.

Vraag 16

Begrijpt u dat Joodse Nederlanders zich door dit optreden van burgemeesters gekleineerd,
miskend en in de steek gelaten weten?

Antwoord 16

Zie mijn antwoord op vraag 15.

Vraag 17

Deelt u onze zorg dat deze burgemeesters hiermee niet verbinden, maar polariseren?

Antwoord 17

Die zorg deel ik niet. Zie ook mijn antwoord op vraag 12.

Vraag 18

Bent u bekend met het feit dat de organisator van de Utrechtse herdenking eerder een
raadsvergadering in Utrecht verstoorde, waar de veiligheid dusdanig in het geding
kwam, dat de politie moest ingrijpen?1

Antwoord 19

Daarmee ben ik bekend.

Vraag 19

Vindt u het acceptabel dat een burgemeester zich voor het karretje laat spannen van
dergelijke organisatoren?

Antwoord 19

Een beoordeling van het handelen van de burgemeester is niet aan mij. Ik sta pal achter
het daadkrachtige optreden van de burgemeester tijdens de raadsvergadering.

Vraag 20

Acht u het samenwerken met knokploegen zoals deze door de burgemeester bewust en dus
kwalijk, of onbewust en dus bestuurlijk naïef?

Antwoord 20

Gemeenteraadsvergaderingen zijn in beginsel openbaar. Elke burger of groep burgers
mag deze bijwonen. Gemeenten staat het vrij spelregels op te stellen voor burgers
om bij vergaderingen in te spreken of anderszins te participeren. Ik vind het van
belang dat het gesprek hierover eerst en vooral op gemeentelijk niveau wordt gevoerd.
Juist ook omdat dat debat dan kan plaatsvinden op basis van alle relevante – ter plaatse
veel beter bekende – feiten en omstandigheden.

Vraag 21

Vindt u dat burgemeesters, voordat zij met ambtsketen bij dit soort bijeenkomsten
verschijnen, ten minste behoren te weten wie de organisatoren, sprekers en betrokken
netwerken zijn?

Antwoord 21

De afweging of burgemeesters deelnemen aan herdenkingen is een afweging die door de
burgemeester zelf moeten worden gemaakt. Welke informatie zij voor die afweging gebruiken
of willen gebruiken is aan hen.

Vraag 22

Heeft u zicht op welke organisaties en personen betrokken waren bij de zogenaamde
«Nakba»-herdenkingen waarbij burgemeesters of wethouders aanwezig waren?

Antwoord 22

Het kabinet kan hier geen uitspraken over doen. In algemene zin geldt dat mogelijke
risico’s voor nationale veiligheid, democratische rechtsorde of de openbare orde door
de daarvoor verantwoordelijke instanties worden beoordeeld en indien daartoe aanleiding
bestaat, maatregelen worden getroffen.

Vraag 23

Zo nee, vindt u dat wenselijk, gezien de aanwezigheid van lokale bestuurders in functie
bij deze bijeenkomsten?

Antwoord 23

De afweging of burgemeesters deelnemen aan herdenkingen is een afweging die door de
burgemeester zelf moeten worden gemaakt. Welke informatie zij voor die afweging gebruiken
of willen gebruiken is aan hen.

Vraag 24

Bent u bereid dit alsnog te laten nagaan?

Antwoord 24

Dat is niet aan mij om te doen. De politieke verantwoording over zaken die onder verantwoordelijkheid
van het college of van de burgemeester gebeuren, vindt immers op gemeentelijk niveau
plaats.

Vraag 25

Heeft het kabinet zicht op eventuele verbanden tussen deze organisaties of personen
en netwerken waarover de AIVD, politie of het Openbaar Ministerie (OM) zorgen hebben
geuit?

Antwoord 25

Het kabinet kan geen uitspraken doen over eventueel lopende onderzoeken of onderzoeken
naar specifieke organisaties of personen.

Vraag 26

Zo nee, bent u bereid dit alsnog te laten onderzoeken?

Antwoord 26

Zie antwoord vraag 25.

Vraag 27

Hoe verhoudt deelname van lokale bestuurders aan dergelijke bijeenkomsten zich tot
de waarschuwing van de AIVD dat in Nederland een Hamas-netwerk actief is?

Antwoord 27

De afweging of burgemeesters deelnemen aan herdenkingen is een afweging die door de
burgemeester zelf moeten worden gemaakt. Welke informatie zij voor die afweging gebruiken
of willen gebruiken is aan hen.

Zonder op de specifieke casuïstiek in te gaan, geldt in algemene zin dat mogelijke
risico’s voor nationale veiligheid, democratische rechtsorde of de openbare orde door
de daarvoor verantwoordelijke instanties worden beoordeeld en indien daartoe aanleiding
bestaat, maatregelen worden getroffen. Zoals in het antwoord op vraag 25 aangegeven,
kan het kabinet geen uitspraken over al dan niet lopende onderzoeken.

Vraag 28

Bent u bereid gemeenten actief te waarschuwen voor het risico dat bestuurders worden
ingezet als legitimatie voor radicale, extremistische of antisemitische agenda’s?

Antwoord 28

In het algemeen geldt dat dreigingen die de sociale en politieke stabiliteit, als
onderdeel van de nationale veiligheid, kunnen aantasten, door de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten kunnen worden onderzocht, zodat indien nodig passende maatregelen
kunnen worden getroffen.

Vraag 29

Heeft u zicht op de financiering van de organisaties die betrokken waren bij de zogenaamde
«Nakba»-herdenkingen waarbij burgemeesters of wethouders aanwezig waren?

Antwoord 29

In algemene zin geldt dat nauw wordt samengewerkt door de betrokken veiligheidspartners
om, indien mogelijk sprake is van ongewenste buitenlandse financiering, deze tegen
te gaan. Om effectief op te kunnen treden tegen ongewenste buitenlandse financiering
dient de overheid zich te richten op specifieke vormen van financiering. Nederland
kent daarom een systeem waarbij in de eerste plaats de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
onderzoek kunnen doen in de gevallen waarin er ernstige vermoedens zijn van financiering
vanuit het buitenland die een gevaar opleveren voor de democratische rechtsorde of
waardoor risico’s ontstaan voor de nationale veiligheid. Indien het Ministerie van
Buitenlandse Zaken (BZ) notes verbales over financieringsstromen van derde landen
ontvangt, kan BZ deze doorsturen naar de AIVD. Ook kent Nederland verschillende instrumenten
om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan. Zo analyseert de Financial Intelligence
Unit Nederland (FIU) ongebruikelijke en verdachte transacties en kan de FIU deze delen
met de opsporings-, inlichtingen- en veiligheidsdiensten om hierop te acteren.

Zoals aangegeven in antwoord op vraag 25, kan het kabinet geen uitspraken doen over
eventueel lopende onderzoeken of onderzoeken naar specifieke organisaties of personen.

Vraag 30

Zo nee, acht u dat verantwoord, gelet op recente zorgen over buitenlandse en/of extremistische
beïnvloeding van anti-Israëlische activiteiten in Nederland?

Antwoord 30

Graag verwijs ik u naar het gegeven antwoord op vraag 29.

Vraag 31

Bent u bereid te laten nagaan of de betrokken organisaties direct of indirect financiële
steun ontvangen uit het buitenland, van aan Hamas gelieerde netwerken, of van organisaties
waarover de AIVD, politie of het OM zorgen hebben geuit?

Antwoord 31

In het algemeen geldt dat dreigingen die de sociale en politieke stabiliteit, als
onderdeel van de nationale veiligheid, kunnen aantasten, door de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten kunnen worden onderzocht. Indien er sprake is van heimelijke buitenlandse
beïnvloeding of inmenging, kunnen de diensten anderen daarop alerteren, zodat passende
maatregelen kunnen worden getroffen.

Dat kan onder meer binnen de rijksbrede aanpak van ongewenste buitenlandse inmenging.
Voortdurend en op basis van het dreigingsbeeld wordt daarin gekeken naar mogelijkheden
om ongewenste inmengingsactiviteiten te voorzien, verstoren, verijdelen of risico’s
te mitigeren.

Daarnaast moest de voorgestelde Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke
organisaties (Wtmo) de overheid onder andere helpen bij het tegengaan van financiering
van activiteiten die de democratische rechtsstaat ondermijnen. Met dit voorstel werd
beoogd onwenselijke buitenlandse beïnvloeding door middel van ontvangen donaties bij
maatschappelijke organisaties in Nederland tegen te gaan. Zoals uw Kamer weet, is
de Wtmo op 24 maart jl. door de Eerste Kamer verworpen. Het kabinet beziet momenteel
welke aanvullende instrumenten – eventueel via lopende en/of voorgenomen wetsvoorstellen
– kunnen worden ingebouwd om ongewenste buitenlandse financiering te voorkomen. Voor
het einde van dit jaar informeert mijn ambtsgenoot van Justitie en Veiligheid uw Kamer
over de voortgang hierover.

Vraag 32

Kunt u uitsluiten dat bij de organisatie, financiering of ondersteuning van deze herdenkingen
sprake is geweest van beïnvloeding door extremistische, antisemitische of aan Hamas
gelieerde netwerken?

Antwoord 32

Het kabinet kan hier geen uitspraken over doen. In algemene zin geldt dat mogelijke
risico’s voor nationale veiligheid, democratische rechtsorde of de openbare orde door
de daarvoor verantwoordelijke instanties worden beoordeeld en indien daartoe aanleiding
bestaat, maatregelen worden getroffen.

Vraag 33

Deelt u de mening dat de versie van de «Nakba» die in dit soort bijeenkomsten centraal
staat vaak een eenzijdig en historisch verdraaid beeld geeft van 1948, waarbij de
aanval van Arabische legers op de pas opgerichte staat Israël buiten beeld blijft?

Antwoord 33

Of er sprake is van een historisch incorrecte Nakba-herdenking, is niet aan mij.

Vraag 34

Zo nee, waarom klopt volgens u dan deze versie van de historie van het gebied?

Antwoord 34

Zie mijn antwoord op vraag 33.

Vraag 35

Deelt u de mening dat het buitengewoon kwalijk is als Nederlandse bestuurders deze
eenzijdige geschiedschrijving bestuurlijk legitimeren?

Antwoord 35

Het is niet aan mij om te beoordelen of hier sprake is van eenzijdige geschiedschrijving.
Daarnaast is de afweging of burgemeesters deelnemen aan herdenkingen er een die door
burgemeesters zelf moeten worden gemaakt.

Vraag 36

Bent u bereid uit te spreken dat burgemeesters zich niet behoren te lenen voor herdenkingen
die het conflict tussen Israël en Hamas importeren in Nederlandse gemeenten?

Antwoord 36

Nee, de afweging of burgemeesters deelnemen aan herdenkingen is een afweging die door
burgemeesters zelf moeten worden gemaakt.

Vraag 37

Deelt u de mening dat deze herdenkingen, zeker wanneer zij plaatsvinden bij oorlogsmonumenten,
overbodig, polariserend en ongepast zijn?

Antwoord 37

Nee. Zie mijn antwoord op vraag 35.

Vraag 38

Bent u bereid de betrokken burgemeesters aan te spreken op hun optreden en hun verantwoordelijkheid
tegenover alle inwoners, waaronder nadrukkelijk ook de Joodse gemeenschap?

Antwoord 38

Nee, ik ben ervan overtuigd dat de burgemeesters zich ten volle bewust zijn van hun
verantwoordelijkheid naar alle inwoners.

Vraag 39

Kunt u deze vragen afzonderlijk en volledig beantwoorden?

Antwoord 39

Ja.