Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over de spreidingswet

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 29 juni 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2127.

Vraag 1

Hoe vaak is, sinds de inwerkingtreding van de spreidingswet, een gemeente door u daadwerkelijk
gedwongen (door middel van een aanwijzingsbesluit en dus tegen de zin van de gemeente
in) asielzoekers op te vangen? Welke gemeenten betrof dit en om hoeveel asielzoekers
ging het?

Antwoord 1

Volgens de Spreidingswet hebben alle Nederlandse gemeenten een wettelijke taak om
asielopvangplekken mogelijk te maken. Het toezicht op deze taak is belegd bij de Minister
van Asiel en Migratie. Op 9 april hebben alle gemeenten in dat kader een toezichtbrief
ontvangen, waarin wordt aangegeven of zij voldoen of nog niet voldoen, en dus naar
de volgende trede gaan. Gemeenten die niet voldeden, ontvingen een informatieverzoek.
Daarnaast heeft het ministerie informatie opgevraagd bij het COA.

Op 26 mei heeft het ministerie alle 209 gemeenten die op basis van de beschikbare
informatie niet voldoen aan hun wettelijke taak een uitnodiging gestuurd voor een
ambtelijk gesprek. Tijdens een ambtelijk gesprek wordt de gemeente gevraagd toe te
lichten wat de huidige realisatie in hun gemeente is en op welke termijn zij verwacht
alsnog te voldoen. Inmiddels hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden. Indien nodig
gaan deze gemeenten door naar trede 3, waarbij zij worden uitgenodigd voor een bestuurlijk
gesprek. Daarmee komt een gemeente onder actief toezicht te staan.

Momenteel bevindt geen enkele gemeente zich in de laatste stap, waarbij indeplaatsstelling
plaatsvindt. De inzet is om er altijd samen met gemeenten uit te komen.

Vraag 2

Welke gemeenten hebben zelf, uit eigen beweging, sinds de inwerkingtreding van de
spreidingswet, deels of geheel voldaan aan het verdeelbesluit dat voor de desbetreffende
gemeente is vastgesteld?

Antwoord 2

Op dit moment voldoen 119 gemeenten aan de opgave uit het verdeelbesluit. Ik ga niet
in op de individuele casuïstiek van gemeenten.

Vraag 3

Kan de Tweede Kamer een lijst krijgen met de aantallen asielzoekers die gemeenten
vrijwillig hebben opgevangen, als gevolg van verdeelbesluiten, of gedwongen na een
aanwijzingsbesluit, besluiten die dus zijn genomen op basis van en sinds de inwerkingtreding
de spreidingswet?

Antwoord 3

Zoals toegelicht onder vraag 1, bevindt geen enkele gemeente zich in de laatste stap
van het interbestuurlijk toezicht, waarbij indeplaatsstelling plaatsvindt. De meeste
asielopvangplekken die tot nu toe zijn gerealiseerd, zijn door gemeenten zelf aangeboden.
In de provincies die geen sluitende provinciale opgave hebben aangeleverd in de provinciale
verslagen eind 2024, is in de verdeelbesluiten de restopgave verdeeld over de gemeenten
die geen of onvoldoende plekken hebben aangeleverd. Ik verwijs u hierbij naar de verdeelbesluiten
van 20 december 2024.