Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Nobel over het artikel 'Te druk in opvang Ter Apel: kwetsbaren krijgen voorrang'

Antwoord van Minister Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
(ontvangen 26 juni 2026)

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Te druk in opvang Ter Apel: kwetsbaren krijgen voorrang»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat de voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen in
verschillende gemeenten knelt en daarom moet worden afgeschaft zodra er voldoende
huisvesting voor statushouders is?

Antwoord 2

Ik zie dat de voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen inderdaad steeds
meer knelt, omdat andere woningzoekenden te lang op een wachtlijst staan. Tegelijkertijd
is het belangrijk dat statushouders doorstromen uit de asielopvang zodat de opvang
wordt ontlast en statushouders kunnen beginnen met integreren, hun leven kunnen gaan
opbouwen en bijdragen aan de samenleving. Om daarvoor te zorgen is het van groot belang
om aanvullende vormen van huisvesting sneller te realiseren waarin verschillende groepen
een start kunnen maken op de woningmarkt. Denk bij deze aanvullende huisvestingvormen
aan de inzet van flexwoningen, transformatie en woningdelen.

In het coalitieakkoord is afgesproken dat, zolang er onvoldoende aanvullende huisvesting
beschikbaar is, gemeenten ruimte houden om lokaal invulling te geven aan hun taakstelling
om statushouders te huisvesten. Tegelijkertijd werk ik aan een uitvoerbaar wetsvoorstel
waarmee de voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen op termijn wettelijk
niet meer mogelijk is, zodra er voldoende aanvullende huisvestingsmogelijkheden beschikbaar
zijn.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat het uitblijven van voldoende doorstroomlocaties, die ook
kunnen worden ingezet voor Oekraïense ontheemden en andere mensen die met spoed behoefte
hebben aan tijdelijke huisvesting, direct bijdraagt aan de overbelasting van asielzoekerscentra?

Antwoord 3

Eén van de oorzaken van de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel is dat gemeenten
achterlopen op hun wettelijke taakstelling om statushouders te huisvesten. Hierdoor
blijven opvangplekken bezet en ontstaat er extra druk op het asielopvangsysteem. Daarnaast
is uitstroom uit de opvang belangrijk omdat statushouders dan ook kunnen starten met
hun inburgering en participatie.

Vraag 4

Hoeveel doorstroomplekken zijn er in 2026 gerealiseerd? En hoeveel plekken verwacht
u voor het zomerreces nog te realiseren?

Antwoord 4

In totaal zijn er 48 doorstroomlocaties operationeel met 1853 plekken. Hiervan zijn
er 557 plekken gerealiseerd in 2026. Voor het zomerreces worden er naar verwachting
nog 263 extra plekken gerealiseerd. Ik verwacht dat het aantal aanvragen na het reces
verder zal toenemen, omdat gemeenten vanaf 1 juli 2026 de doelgroep flexibele regeling
(DFR) kunnen aanvragen.

Vraag 5

Deelt u de mening dat het oneerlijk is dat onder andere jongeren momenteel te lang
op een sociale huurwoning moeten wachten mede doordat statushouders voorrang krijgen
op een sociale huurwoning?

Antwoord 5

Het is niet behulpzaam om groepen woningzoekenden tegenover elkaar te zetten. De inzet
is van dit kabinet is erop gericht om het woningaanbod voor iedereen te vergroten
en aanvullende huisvestingsmogelijkheden te realiseren voor een brede doelgroep, zodat
de druk op de sociale huurmarkt voor alle woningzoekenden, waaronder jongeren, afneemt.

Vraag 6

Deelt u de zorgen dat volgens de Algemene Rekenkamer slechts 17.665 van de begrote
60.000 flexwoningen de afgelopen vier jaar zijn gerealiseerd?

Antwoord 6

In mijn reactie op het verantwoordingsonderzoek van de Algemene Rekenkamer over het
beleid rond flexwoningen heb ik uitgelegd hoe de ambitieuze doelstelling van 15.000
flexwoningen per jaar is ontstaan. Die ambitie kwam voort uit een motie van de Tweede
Kamer, de grote druk op de woningmarkt en de oorlog in Oekraïne, waardoor veel ontheemden
naar Nederland kwamen. Samen zorgde dat in 2022 voor een flinke versnelling in de
ontwikkeling van flexwoningen.

Met die urgentie is er toen veel in gang gezet om flexwoningen echt een volwaardig
onderdeel van de woningmarkt te maken. Ik heb ook aangegeven dat ik me hier volop
voor wil blijven inzetten. Tegelijkertijd zien we inmiddels dat een realistischer
aantal rond de 5.000 flexwoningen per jaar ligt. Dat beeld komt naar voren uit de
toenemende aanvragen voor de Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT)
en positieve signalen uit de markt. Dit aantal sluit ook beter aan bij wat er de afgelopen
vier jaar daadwerkelijk is gerealiseerd: 17.665 flexwoningen.

Vraag 7

Welke concrete acties onderneemt u op dit moment om de bouw en ingebruikname van sobere
doorstroomlocaties aanzienlijk te versnellen?

Antwoord 7

Het Rijk ondersteunt gemeenten op verschillende manieren bij het realiseren van (tijdelijke)
huisvesting en doorstroomlocaties. Zo zijn er financiële regelingen zoals de Stimuleringsregeling
Flex- en Transformatiewoningen (SFT) en op korte termijn de doelgroepflexibele regeling
(DFR). De SFT ondersteunt onder meer de realisatie van verplaatsbare woningen, transformatiewoningen
en het splitsen van bestaande woningen. De DFR, die per 1 juli 2026 in werking treedt,
voorziet in meerjarige financiering voor gemeenten voor de opvang en tijdelijke huisvesting
van asielzoekers, statushouders en ontheemden.

Daarnaast werk ik op dit moment intensief samen met de VNG, Aedes en het IPO om te
komen tot bestuurlijke afspraken over de versnelling en opschaling van aanvullende
huisvesting voor een brede doelgroep. Uw Kamer wordt vóór de zomer geïnformeerd over
de voortgang.

Vraag 8

Kunt u aangeven hoe u invulling heeft gegeven aan de motie Nobel/Flach (Kamerstuk
36 881, nr. 9) over onderzoeken hoe gemeenten die voortvarend aan de slag zijn gegaan met de realisatie
van alternatieve huisvesting zodat de voorrang statushouders kan worden afgeschaft,
kunnen worden beloond?

Antwoord 8

Ik ben voornemens om gemeenten die vooruitlopend op bestuurlijke afspraken al aan
de slag zijn gegaan met realisatie van aanvullende huisvesting, op verschillende manieren
te ondersteunen. In mijn brief die ik vóór de zomer naar de Kamer stuur, informeer
ik u hierover.

Vraag 9

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Antwoord 9

Ja.