Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Groningen over het bericht 'Maagverkleining voortaan vergoed vanaf 13 jaar: 'Voor sommigen is wachten tot 18 geen optie''

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 25 juni
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht van RTL4 «Maagverkleining voortaan vergoed vanaf 13
jaar: «voor sommigen is wachten tot 18 geen optie»»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Waar vindt u dat primair de verantwoordelijkheid ligt voor een gezonde levensstijl,
bij ouders of de overheid?

Antwoord 2

De overheid heeft een wettelijke taak om te handelen in het belang van het kind en
hun gezondheid te beschermen.2 Hoewel ouders/verzorgers primair verantwoordelijk zijn voor het welzijn en de opvoeding
van hun kinderen, heeft de overheid een belangrijke rol in het creëren van een omgeving
waarin kinderen gezond kunnen opgroeien. Er is dus sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid.
Het kabinet zet zich dan ook in voor een preventieaanpak gericht op zowel collectieve
als individuele preventie. Hierbij wordt met verschillende maatregelen en aanpakken
geprobeerd om het ontstaan van overgewicht tegen te gaan. Omdat het ontstaan van overgewicht
meerdere oorzaken kan hebben en complex is, is zo’n brede, integrale aanpak nodig.

Wel is het goed om te benadrukken dat kinderen met overgewicht en hun ouders vaak
te maken hebben met vooroordelen. Obesitas is geen kwestie van eigen schuld. Er spelen
vele maatschappelijke en individuele oorzaken mee.

Vraag 3

Wat wordt er nu gedaan om ouders te ondersteunen bij het aanbieden van een gezonde
levensstijl voor kinderen?

Antwoord 3

Het kabinet biedt kinderen en ouders hulp en ondersteuning bij het ontwikkelen van
een gezonde leefstijl. Dit doet het kabinet vanuit een breed preventiebeleid waarmee
ingezet wordt op het voorkomen en tegengaan van overgewicht en het stimuleren van
bijvoorbeeld gezonde (voedsel)keuzes. Dit doet het kabinet – samen met verschillende
partijen – vanuit de samenhangende preventiestrategie. We werken met een omgevingsgerichte
aanpak langs de levensloop van kinderen tot volwassenen om een gezonde leefomgeving
te stimuleren. Binnen deze omgevingsgerichte aanpak die gericht is op het gezond en
kansrijk opgroeien van kinderen versterken we de gezondheidsvaardigheden van kinderen,
jongeren en volwassenen en zetten we in op de onderliggende determinanten van gezondheid.

Daarnaast bieden we passende zorg en ondersteuning voor wie dat nodig heeft en werken
we aan een sterkere verbinding tussen het zorg- en sociaal domein in het kader van
het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA),
en het Integraal Zorgakkoord (IZA).

Vanuit het AZWA wordt de inzet op de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en
obesitas de komende jaren geïntensiveerd. Deze ketenaanpak is een samenwerking tussen
zorg en sociaal domein, gericht op gezinnen waarbij er bij het kind sprake is van
obesitas of overgewicht én waarbij psychosociale en/of sociaal maatschappelijke problematiek
speelt binnen het gezin. De zorg en ondersteuning die een kind, ouders en het gezin
vanuit de ketenaanpak krijgen, verschilt per situatie. Overgewicht of obesitas zijn
aanleiding om in gesprek te gaan en vanuit daar wordt gekeken naar achterliggende
oorzaken, de huidige situatie en de nodige ondersteuning voor het kind en gezin. De
ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas staat niet op zichzelf, maar
is onderdeel van de bredere preventieve aanpak die hierboven is benoemd. Er is een
toegankelijke sociale basis beschikbaar in wijken en buurten die helpt om gezinnen
vroegtijdig te bereiken en passende ondersteuning te bieden. In de eerste levensjaren
sluit de ketenaanpak aan bij Kansrijke Start, waar geboortezorg, jeugdgezondheidszorg
(JGZ) en wijkteams samenwerken om gezinnen tijdig te ondersteunen en onderliggende
factoren van overgewicht vroeg te signaleren. Wanneer kinderen ouder worden, spelen
scholen een belangrijke rol. Programma’s als Gezonde School en of de JOGG-aanpak dragen
bij aan een samenhangende aanpak waarin gezond gedrag wordt gestimuleerd, zowel in
de klas als in de buurt. Deze gezonde leefomgeving versterkt de zorg en ondersteuning
die kinderen krijgen binnen de ketenaanpak.

Vraag 4

Hoe groot is de groep van kinderen die obesitas heeft? Welk percentage van deze groep
zou in aanmerking komen voor een maagverkleining?

Antwoord 4

In 2025 had 12,4% van de kinderen en jongeren van 4 tot en met 17 jaar in Nederland
overgewicht, waarvan 2,9% ernstig overgewicht (obesitas).3 Op basis van de richtlijn Behandeling van kinderen met Obesitas4 van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde komen alleen jongeren tussen
13 en 18 jaar die bijna uitgegroeid zijn in aanmerking voor een maagoperatie, ofwel
bariatrische chirurgie. Zij hebben dan al een leefstijlbehandeling gehad om een gezonder
eetpatroon aan te leren en meer te bewegen. De verwachting van het Zorginstituut Nederland
is dat 100 tot 150 jongeren per jaar in aanmerking komen voor een uitgebreid selectietraject.
Daarvan komen 10 tot 20 jongeren per jaar in aanmerking voor deze behandeling. Het
gaat hierbij om jongeren met een BMI (body mass index) van meer dan 40, of om jongeren
met een BMI van 35 tot 40 die daarnaast een ziekte hebben die samenhangt met ernstig
overgewicht, zoals diabetes type 2, leververvetting en cardiovasculaire problemen.

Vraag 5

En hoe heeft deze groep zich de laatste vijf jaar ontwikkeld? Wat is de verwachting
voor 2030 en 2035?

Antwoord 5

De CBS-cijfers over de afgelopen vijf jaar (2020–2024) laten zien dat, voor zowel
de groep kinderen van 4 tot en met 11 jaar als voor de groep van 12 tot en met 17
jaar, de prevalentie van overgewicht (BMI ≥ 25) en obesitas (BMI ≥ 30) niet significant
gestegen is.5 Over een langere periode (tussen 1990 en 2024) is het percentage kinderen en jongeren
met overgewicht wel significant gestegen. Het percentage kinderen en jongeren met
obesitas is over die periode niet significant veranderd. De cijfers tonen nog steeds
een te hoog voorkomen van overgewicht, maar de stijging lijkt de laatste jaren minder
ernstig dan voorzien.

Uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 20246 komt naar voren dat het aantal mensen met overgewicht de komende 25 jaar naar verwachting
zal toenemen. In 2050 zal 64% van de Nederlanders overgewicht hebben. Hierbij wil
het kabinet benadrukken dat dit om een verwachte stijging gaat, waarbij geen rekening
gehouden wordt met nieuw beleid of toekomstige ontwikkelingen. Desalniettemin geven
deze percentages aan dat we onverminderd moeten blijven inzetten op de doelstellingen
en ambities zoals geformuleerd in de preventiestrategie.

Vraag 6

Is helder welke oorzaken ten grondslag liggen aan het ontwikkelen van obesitas als
minderjarige?

Antwoord 6

Overgewicht wordt veroorzaakt door een complex samenspel van persoonlijke, leefstijl
en omgeving gerelateerde oorzaken, waaronder ongezonde voeding. Mensen, ook kinderen
en jongeren en hun ouders en verzorgers, worden in grote mate onbewust beïnvloed in
de voedingskeuzes die zij maken. Gezonde voeding, voldoende bewegen en mentaal welbevinden
zijn twee van de belangrijkste leefstijlfactoren in het streven naar een gezond gewicht,
naast aandacht voor onderliggende determinanten van gezondheid als bijvoorbeeld kansengelijkheid
en armoedebestrijding. Mensen worden dagelijks bewust en in grote mate onbewust beïnvloed
in de voedingskeuzes die zij maken. Er is op veel plekken vaak een overwegend groter
aanbod ongezonde opties dan gezonde opties en niet iedereen heeft de juiste gezondheidsvaardigheden
om gezonde voedingsopties te kiezen. Daarnaast kunnen onderliggende problemen in het
gezin een gezonde leefstijl in de weg staan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan medische,
psychische en psychosociale factoren of sociaal-maatschappelijke problemen zoals schulden
of werkloosheid. Voor een duurzame verandering is daarom meer nodig dan alleen ondersteuning
van het kind gericht op voeding, beweging en slaap.

Vraag 7

Wat kunnen ouders doen om te voorkomen dat een zware medische ingreep noodzakelijk
gaat worden?

Antwoord 7

Jongeren zijn vatbaarder voor het aanleren van zowel gezonde als ongezonde gewoonten.
En een gezonde thuisomgeving vormt een belangrijke basis voor een gezonde start.7

De gezondheid van kinderen wordt beïnvloed door factoren in de thuissituatie, zoals
opvoeding, voedingspatronen, beweging, schermgebruik en sociale omstandigheden. Ouders
en andere opvoeders spelen hierbij een belangrijke rol. Jong geleerd is immers ouder
gedaan.8 Tegelijkertijd kunnen ouders dit niet alleen. Hier zet het kabinet dan ook op in
vanuit de preventiestrategie.

Voor kinderen en jongeren die al overgewicht hebben is het belangrijk om tijdig na
te gaan of er passende hulp en ondersteuning nodig is. Ouders kunnen hun zorgen bespreken
met bijvoorbeeld de JGZ, met het sociaal wijkteam, en met zorgprofessionals zoals
de huisarts of de kinderarts. Vanuit het AZWA continueert het kabinet de inzet op
de ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas. Op deze manier investeert
het kabinet in een langdurig systeem waarin altijd eerst gekeken wordt naar onderliggende
oorzaken, voorkomen we onnodige medicalisering (en bijkomende kosten) en helpen we
kinderen en gezinnen door in te zetten op een duurzame behandeling.

Maar zoals ook in het antwoord op vraag 6 is toegelicht, ontstaan overgewicht en obesitas
door een complex samenspel van verschillende factoren. Een zware medische ingreep
is simpelweg niet altijd te voorkomen.