Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Vervuurt en Vellinga-Beemsterboer over de huisartsenzorg op de Waddeneilanden

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 24 juni
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de uitdagingen en problemen rondom de organisatie van de huisartsenzorg
op de Waddeneilanden?

Antwoord 1

Ja, VWS heeft navraag gedaan bij betrokken partijen en wij zijn op de hoogte van deze
uitdagingen.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat de continuïteit en kwaliteit van zorg ook op de Waddeneilanden
gewaarborgd moet blijven worden, ook op de lange termijn?

Antwoord 2

Ja, het kabinet deelt de opvatting dat de continuïteit en kwaliteit van zorg niet
alleen op de (Friese) Waddeneilanden, maar overal in Nederland gewaarborgd moet blijven,
ook op de lange termijn. In lijn met afspraken uit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord
(AZWA) zet het kabinet erop in dat huisartsen, regionale huisartsenorganisaties en
zorgverzekeraars in elke regio afspraken maken over continuïteit van huisartsenzorg.
Uitkomst van deze afspraken kan zijn dat de zorgverzekeraar naast de reguliere vergoeding
van huisartsenzorg ook gericht financieel maatwerk biedt in een bepaalde regio of
situatie. De bekostiging biedt hier ruimte voor.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat de geïsoleerde ligging en de variabele bevolkingsopbouw van
de (Friese) Waddeneilanden ervoor zorgt dat huisartsenzorg daar wezenlijk verschilt
van huisartsenzorg op het vasteland? En dat dit zich onder andere uit in het leveren
van meer en andere zorg dan huisartsen op het vasteland (onder andere verloskunde,
passantenzorg, SEH, apotheekzorg en verplaatste tweedelijnszorg zoals traumatologie)
en het dragen van meer verantwoordelijkheid?

Antwoord 3

Ja, zowel partijen uit de regio als landelijke partijen geven aan dat huisartsen op
de (Friese) Waddeneilanden breed worden ingezet, breder dan de gemiddelde huisarts
in Nederland. Vanwege de door de leden genoemde factoren vraagt huisartsenzorg op
de (Friese) Waddeneilanden om maatwerk.

Vraag 4

Hoe beoordeelt u het feit dat huisartsen op de Waddeneilanden tot wel 6.136 ANW-uren
per jaar draaien, tegenover circa 200 uur op het vasteland, maar daar naar rato minder
voor vergoed krijgen?

Antwoord 4

Het klopt dat de ANW-huisartsenzorg op de (Friese) Waddeneilanden anders is georganiseerd
dan op de meeste plekken op het vasteland. In de meeste regio’s wordt de ANW-zorg
verzorgd via een Huisartsendienstenstructuur (HDS), waarin huisartsen gezamenlijk
de avond-, nacht- en weekendzorg organiseren vanuit een of meer huisartsenposten.
Op de (Friese) Waddeneilanden ontbreekt deze structuur en zijn geen huisartsenposten
gevestigd. Daardoor blijft de individuele praktijkhouder verantwoordelijk voor de
continuïteit van spoedzorg voor de ingeschreven patiënten, ook tijdens ANW-uren. Deze
verantwoordelijkheid geldt dus voor het aantal uren dat in deze vraag genoemd is.

Die verantwoordelijkheid kan in de praktijk een aanzienlijk beroep doen op de betreffende
huisartsen. Tegelijkertijd betekent dit niet noodzakelijk dat de praktijkhouder al
deze uren zelf beschikbaar of bereikbaar moet zijn, omdat de zorg ook kan worden georganiseerd
met waarnemers of collega-huisartsen. Ook verschilt de aard en omvang van de zorgvraag
van die op een gemiddelde huisartsenpost op het vasteland.

Het klopt ook dat de vergoeding verschilt voor ANW-uren binnen en buiten een HDS.
In het geval van ANW-zorg die buiten een HDS wordt georganiseerd, zoals op de (Friese)
Waddeneilanden, gelden door de NZa vastgestelde prestaties en tarieven voor ANW-verrichtingen
buiten de HDS.

Vraag 5

Bent u ermee bekend dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de tarieven voor ANW-diensten
op het vasteland in 2023 heeft verhoogd, maar voor huisartsen op de Wadden die zelf
de ANW-diensten moeten doen dit niet is gebeurd? En dat een huisartsenpost zijn tarieven
mag aanpassen aan stijgende kosten, maar dat dat niet mag voor huisartsen op de Wadden
omdat die buiten de huisartsenpost (HAP) werken?

Antwoord 5

Sinds 1 januari 2023 is het maximum uurtarief voor de spoedeisende huisartsenzorg
in de ANW-uren door de NZa is aangepast. Deze tariefsverhoging en -differentiatie
per 1 januari 2023 vloeit voort uit afspraken die het kabinet met huisartsenpartijen
heeft gemaakt in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en zijn gekoppeld aan aansluiting
bij een huisartsenpost. Het betreft de tarieven die de NZa vaststelt voor ANW-zorg
binnen een HDS. Doel was om huisartsen de ruimte te geven om binnen een HDS de diensten
onderling beter te verdelen tussen praktijkhouders en waarnemend huisartsen en daarmee
de werkdruk te verlagen.

Huisartsen op de (Friese) Waddeneilanden zijn niet aangesloten bij een HDS en vallen
zoals toegelicht in het antwoord op vraag 4 buiten de reikwijdte van de betreffende
tarieven. De ANW-zorg voor deze huisartsen wordt gereguleerd via prestaties en tarieven
voor ANW-verrichtingen buiten de HDS. Daarnaast biedt de bekostiging ruimte om maatwerkafspraken
te maken tussen zorgverzekeraars en huisartsenpraktijken, bijvoorbeeld als de continuïteit
van huisartsenzorg nu of in de toekomst in de knel dreigt te komen.

Vraag 6

Bent u bekend met het «Actieplan werkdruk in de ANW» van de LHV, VPH, InEen en NHG
en het feit dat dit actieplan aansluiting bij een huisartsenpost expliciet niet verplicht
stelt wanneer de dienststructuur lokaal wordt geregeld, en dat huisartsen op de Wadden
hier dus aan voldoen?

Antwoord 6

Ja, het kabinet is bekend met het ANW-actieplan. Het plan beoogt een eerlijkere verdeling
van diensten onder alle huisartsen en richt zich daarbij primair op ANW-zorg die via
HDS’en is georganiseerd.

Vraag 7

Hoe legt u uit dat de NZa de aangepaste ANW-tarieven toch niet uitkeert aan huisartsen
op de Wadden, terwijl zij precies doen wat het actieplan toestaat?

Antwoord 7

De gedifferentieerde ANW-prestaties en tarieven gelden alleen voor huisartsen die
aangesloten zijn bij de HDS-structuur. Huisartsenpraktijken op de Wadden kunnen hier
dus geen gebruik van maken, omdat de ANW-zorg in hun situatie wordt bekostigd via
prestaties en tarieven voor ANW-zorg buiten een HDS. Wel is er – zoals aangegeven
in antwoord op vraag 5 – de mogelijkheid voor huisartsen om met de preferente zorgverzekeraar
tot passende maatwerkafspraken te komen.

De preferente zorgverzekeraar heeft mij aangegeven dat er in dit geval ook maatwerkafspraken
zijn gemaakt. Ik heb van betrokken partijen begrepen dat dit nog niet naar tevredenheid
is van de betreffende huisartsen.

Vraag 8

Bent u bereid de NZa te vragen de aangepaste ANW-tarieven alsnog toe te passen op
huisartsen die de diensten lokaal regelen, zoals op de Waddeneilanden?

Antwoord 8

De aangepaste ANW-tarieven hebben alleen betrekking op ANW zorg die via HDS’en wordt
georganiseerd. Dat gaat het kabinet niet aanpassen. Deze systematiek past niet bij
huisartsenpraktijken die zelf de ANW-zorg organiseren. Zoals afgesproken in het AZWA,
is het aan huisartsen en zorgverzekeraars om samen tot plannen te komen voor continuïteit
van huisartsenzorg in een regio. Bij uitstek op de (Friese) Waddeneilanden vraagt
dat om maatwerk. De afspraak in het AZWA is dan ook dat zorgverzekeraars financieel
maatwerk bieden in regio’s waar de toegankelijkheid van huisartsenzorg nu of in de
toekomst in gevaar dreigt te komen. In algemene zin is het daarvoor van belang dat
huisartsen transparant zijn over de financiële knelpunten waarvoor zij maatwerk behoeven,
zodat de preferente verzekeraar passende en doelmatige financiering kan organiseren.
De bekostigingssystematiek biedt zorgverzekeraars de ruimte om het benodigde maatwerk
te bieden en zij hebben mij aangegeven dat dat in dit geval ook gebeurt. Het is dit
kabinet bekend dat dat nog niet tot tevredenheid van alle betrokken partijen is, maar
het is in principe aan partijen zelf om daar uit te komen. De NZa houdt hierbij toezicht
op de zorgplicht van de zorgverzekeraar.

Vraag 9

Deelt u de zorgen van eilandbewoners en -artsen dat aansluiting bij Dokterswacht Friesland
kan leiden tot meer onnodige doorverwijzingen naar duurdere zorg op het vasteland,
met hogere kosten en extra belasting voor patiënten tot gevolg?

Antwoord 9

Ik heb inderdaad begrepen dat verschillende partijen aansluiting bij Dokterswacht
Friesland geen passende oplossing vinden. Een van de zorgen van partijen is dat dit
leidt tot een minder efficiënte organisatie van zorg, onder meer vanwege de extra
reisbewegingen die artsen en patiënten in dat geval moeten maken. Het is niet aan
het kabinet om hier een oordeel te vellen over de weging van voor- en nadelen van
aansluiting bij Dokterswacht Friesland. Het kabinet verwacht van huisartsen, de regionale
huisartsenorganisaties en zorgverzekeraars dat zij met elkaar blijven zoeken naar
een oplossing die passend en toekomstbestendig is. De NZa houdt hierbij toezicht op
de zorgplicht van de zorgverzekeraar.

Vraag 10

Hoe beoordeelt u het feit dat geen van de drie onderzochte oplossingsrichtingen, aansluiting
bij Dokterswacht Friesland, een eigen huisartsenpost en aanpassing van de ANW-vergoeding,
tot een passende oplossing heeft geleid? Wat gaat u hier concreet aan doen?

Antwoord 10

Het kabinet zet met afspraken uit het AZWA en het regeerakkoord in op toegankelijke
huisartsenzorg voor iedere inwoner, ook op de (Friese) Waddeneilanden. Daarbij past
dat partijen in deze bijzondere regio samen zoeken naar oplossingen voor dit vraagstuk.
Het is positief dat partijen verschillende opties hebben verkend, maar jammer dat
deze verkenning tot op heden nog niet heeft geleid tot een richting die voor alle
betrokkenen acceptabel is. Het kabinet verwacht van partijen dat zij elk vanuit hun
eigen verantwoordelijkheid met elkaar blijven werken aan continuïteit van huisartsenzorg
op de (Friese) Wadden.