Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over het artikel 'NADI dreigt vast te lopen door gebrek aan relevant budget'

Antwoord van Minister Herbert (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 24 juni 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) over
het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI)?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat het NADI-ontwerpvoorstel dat op 9 februari jl. met de Kamer
is gedeeld, het huidige ontwerp betreft dat verder wordt uitgewerkt, inclusief doelen,
werkwijze en besluitvorming?

Antwoord 2

Ja, het NADI-ontwerpvoorstel dat door mijn voorganger met uw Kamer is gedeeld is leidend
voor de oprichting van NADI.

Vraag 3

Deelt u de lezing van het IPE dat het ontwerp en het beoogde doel van NADI alleen
kunnen worden gerealiseerd indien het agentschap beschikt over risicodragend kapitaal
zonder minimumrendementseisen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3

Ja, die analyse deel ik grotendeels. Het doel van NADI is om technologische oplossingen
te ontwikkelen voor grote maatschappelijke uitdagingen. Daarbij gaat het om high-risk/high-reward
trajecten die in het reguliere innovatiebeleid vaak moeilijk van de grond komen. Een
volledige revolverendheidsdoelstelling staat naar verwachting op gespannen voet met
de risicotolerantie die nodig is om de organisatie effectief te laten opereren.

Tegelijkertijd verwacht ik dat NADI mogelijk wel voor een klein deel revolverend kan
worden vormgegeven, bijvoorbeeld via terugbetalingsverplichtingen bij succesvolle
projecten, met een verwachte terugbetalingstermijn van 10 tot 15 jaar. Daarbij is
het wel van belang dat deze afspraken zo worden vormgegeven dat zij geen drempel vormen
voor partijen om aan een NADI-programma deel te nemen.

Ik ben bezig met de uitwerking waaronder de vormgeving en de voorgenomen financiering
uit het Coalitieakkoord. U wordt hierover binnenkort geïnformeerd.

Vraag 4

Kunt u uiteenzetten of de voorgenomen kapitaalstorting van 500 miljoen euro in NADI
naar verwachting leidt tot een toename van de EMU-schuld, en zo nee, op basis van
welke beoordeling u tot die conclusie komt?

Antwoord 4

Bij een niet saldo-relevante storting zal de staatsschuld oplopen, maar verslechtert
het EMU-saldo niet.

Vraag 5, 6 en 7

Kunt u uiteenzetten wat het gevolg is van een niet-EMU-saldorelevante kapitaalstorting
voor het ontwerp, het beoogde doel en de effectiviteit van NADI?

Kunt u aangeven welke concrete dekkingsopties op dit moment door het kabinet worden
overwogen voor de kapitaalstorting in NADI?

Bent u bereid alternatieve dekkingsopties te onderzoeken indien blijkt dat de doelen
van het NADI-ontwerpvoorstel niet haalbaar zijn met de huidige voorgenomen financieringsopties?

Antwoord 5, 6 en 7

In lijn met mijn antwoord op vraag 3, ben ik de vormgeving in combinatie met de kapitaalstorting
in het Coalitieakkoord aan het uitwerken. Ik kan hier niet op vooruitlopen, maar u
wordt hierover binnenkort geïnformeerd.

Vraag 8

Hoe beoordeelt u het voorstel van IPE om de Innovatiebox te versoberen om NADI te
financieren, mede in het licht van de beperkte effectiviteit en doelmatigheid van
deze regeling?

Antwoord 8

Het voorstel van IPE gaat voorbij aan het hoofddoel van de innovatiebox: het bevorderen
van het fiscale vestigingsklimaat voor innovatieve bedrijven. De innovatiebox bewerkstelligt,
kort samengevat, dat winsten uit succesvolle R&D-activiteiten in Nederland effectief
minder zwaar worden belast dan andere winsten. Als een innovatief bedrijf met kwalificerende
activiteiten hogere winsten behaalt, dan heeft dat bedrijf een groter innovatieboxvoordeel
maar betaalt het dus ook meer vennootschapsbelasting in Nederland. Dit voordeel is
derhalve relatief.

Het kabinet hecht een groot belang aan een stabiel en voorspelbaar fiscaal vestigingsklimaat.
Het kabinet onderschrijft in dat kader de primaire doelstelling van de innovatiebox,
namelijk het bevorderen van het vestigings- en investeringsklimaat voor innovatieve
ondernemingen. Uit de evaluatie blijkt dat de regeling hieraan bijdraagt door Nederland
aantrekkelijk te houden voor R&D-investeringen en hoogwaardige werkgelegenheid. Het
kabinet ziet daarom geen enkele aanleiding om de bestaande regeling te versoberen.

Vraag 9

Het IPE stelt dat voor een EMU-relevante dekking circa 150 miljoen euro per jaar nodig
is; herkent u dit bedrag en kunt u dit toelichten?

Antwoord 9

Zoals eerder gezegd kan ik niet vooruitlopen op besluitvorming over de vormgeving
van NADI in combinatie met de in het Coalitieakkoord voorziene kapitaalstorting.

Tegelijkertijd begrijp ik dat het IPE op dit bedrag uitkomt, kijkend naar de jaarbudgetten
van vergelijkbare organisaties in het buitenland, zoals de ARPA-organisaties in de
Verenigde Staten (jaarbudget ca. € 7,5 miljard), SPRIND in Duitsland (jaarbudget ca.
€ 250 miljoen) en ARIA in het Verenigd Koninkrijk (jaarbudget ca. € 300 miljoen).

Vraag 10

Hoe beoordeelt u de conclusie van het IPE dat deze dekking cruciaal is om NADI zodanig
vorm te geven dat het daadwerkelijk kan functioneren conform het beoogde doel?

Antwoord 10

Die conclusie kan ik volgen. Maar in lijn met mijn eerdere antwoorden kan ik niet
vooruitlopen op de besluitvorming hierover. Ik zal uw Kamer hier binnenkort over informeren.

Vraag 11

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het geplande commissiedebat Innovatie op 25 juni
2026?

Antwoord 11

Ja.