Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Jimmy Dijk over het bericht dat Moerdijk mogelijk mag blijven bestaan

Antwoord van Staatssecretaris De Bat (Economische Zaken en Klimaat), mede namens de
Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en van Infrastructuur en Waterstaat
(ontvangen 23 juni 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026,
nr. 2270.

Vraag 1

Hoe reageert u op de berichtgeving vanuit het bestuur van Moerdijk dat het dorp mogelijk
mag blijven bestaan?1

Antwoord 1

Het kabinet is bekend met de berichtgeving. Het kabinet heeft op 29 mei 2026 met een
brief2 de Tweede Kamer geïnformeerd over het verkennen van een scenario met een kleiner
ruimtebeslag waarbij het dorp Moerdijk kan blijven bestaan.

Vraag 2

Is de lijst van zaken die volgens de gemeente verduidelijkt moet worden volledig,
of liggen er nog andere vragen voor?

Antwoord 2

Het kabinet is in gesprek met gemeente Moerdijk en provincie Noord-Brabant over de
randvoorwaarden voor een alternatief scenario, met kleinere opgave. De hoofdpunten
hierin zijn het borgen van de leefbaarheid van de omgeving en woonkernen en de lange
termijn levensvatbaarheid van het haven- en industriecluster.

Vraag 3

Klopt het dat er mogelijk minder ruimte nodig is voor energieprojecten en industrie
in Moerdijk? Zo ja, waar zit dit verschil in met eerdere plannen? Waarom kon dit niet
eerder duidelijk worden?

Antwoord 3

Het klopt dat er mogelijk minder ruimte nodig is voor energieprojecten en industrie
in Moerdijk. Een aantal ontwikkelingen, zoals de nationale energieprojecten die al
in procedure zijn, worden met grote zekerheid gerealiseerd in de regio Moerdijk. Hetzelfde
geldt voor de verduurzaming van de bestaande industrie. Voor andere ontwikkelingen,
zoals additionele circulaire en industriële activiteiten en energie-infrastructuur
na 2040 zijn nog andere ruimtelijke keuzes te maken. Die hoeven niet per se in Moerdijk
te landen. Het niet realiseren van deze projecten in Moerdijk betekent wel dat de
ruimtelijke druk op andere gebieden in Nederland zal toenemen, bijvoorbeeld in de
andere energie-intensieve haven- en industrieclusters van nationaal belang. Hiervoor
werkt het kabinet, in lijn met het coalitieakkoord, verder aan een nationale ruimtelijk-economische
strategie voor de haven- en industrieclusters van nationaal belang. Het niet afwentelen
op andere ruimtelijke opgaven is hierbij van essentieel belang en wordt meegewogen
in de besluitvorming.

Vraag 4

Wanneer komt er duidelijkheid vanuit het Rijk voor de inwoners van Moerdijk? Hoe veel
langer heeft het Rijk nodig voor haar onderzoek en besluitvorming? Kunt u hiervoor
een tijdspad schetsen?

Antwoord 4

Dat is onderdeel van gesprek tussen het kabinet, de gemeente Moerdijk en de provincie
Noord-Brabant. Het kabinet is van mening dat inwoners en ondernemers uit dorp Moerdijk
en bredere omgeving zo spoedig mogelijk duidelijkheid moeten krijgen. Het kabinet
vindt tegelijkertijd dat een besluit niet lichtvaardig genomen moet worden en wil
daarom tijd nemen om tot goede besluitvorming te komen. Ook is het belangrijk om hierin
gezamenlijk op te trekken met de gemeente Moerdijk en provincie Noord-Brabant. Het
is daarom lastig voor het kabinet om eenzijdig inschattingen over het tijdspad te
geven.

Vraag 5

Deelt u de mening dat inwoners rust verdienen?

Antwoord 5

Zie antwoord op vraag 4. Het kabinet begrijpt dat gesprekken over de toekomst van
het dorp en het uitstellen van besluitvorming tot onzekerheid leiden bij inwoners
en ondernemers uit de regio.

Vraag 6

Deelt u de mening dat wanneer er duidelijkheid is dat het dorp kan blijven hiervoor
dan ook langjarige garanties moeten worden afgegeven, zodat deze discussie niet wéér
op kan laaien binnen een paar jaar? Welke juridische of bestuurlijke middelen bestaan
er om zulk een garantie af te geven?

Antwoord 6

Het kabinet is aan het onderzoeken welke garanties er gegeven kunnen worden aan mensen
in de regio, de gemeente en provincie, zodat de discussie niet opnieuw oplaait. In
de ruimtelijke ordening kunnen overheden toezeggingen doen die enige zekerheid bieden,
maar absolute juridische garanties kunnen niet gegeven worden. Ruimtelijke plannen
kunnen namelijk weer gewijzigd worden op een later moment in de tijd.

Vraag 7

Hoe gaat u zorgen dat wanneer het dorp mag blijven, de leefbaarheid, voorzieningen
en omgevingskwaliteit hier gegarandeerd worden?

Antwoord 7

Het kabinet is met gemeente Moerdijk en provincie Noord-Brabant in gesprek over hoe
de gestelde randvoorwaarden door de gemeente zo goed mogelijk ingevuld kunnen worden,
waaronder de leefbaarheid, voorzieningen en omgevingskwaliteit van en rondom het dorp
Moerdijk, de overige kernen en het buitengebied.

Vraag 8

Als het Rijk de voorkeur heeft het dorp op te heffen, hoeveel tijd en financiering
zou het kosten om hierover een bindend referendum onder de bewoners te organiseren,
waarbij zij de kans krijgen zich voor of tegen uit te spreken en voorwaarden te stellen?
Kunt u deze vraag serieus en inhoudelijk beantwoorden, ook als u niet van mening bent
dat er een referendum zou moeten komen?

Antwoord 8

Een juridisch bindend referendum zoals in de vraag geformuleerd is in Nederland staatsrechtelijk
niet mogelijk. Dat vergt een grondwetswijziging die o.a. onderdeel is van het initiatiefwetsvoorstel
tot aanpassing van de Grondwet voor een bindend correctief referendum.

Daarbij doet een bindend referendum gericht op het gebied alleen geen recht aan de
complexiteit en de afwegingen die gemaakt dienen te worden. In Powerport Moerdijk
komen nationale, regionale en lokale belangen samen. Het is wel van groot belang dat
de belangen, wensen en meningen van het dorp Moerdijk en de omliggende woonkernen
meegewogen worden. Daarom wordt ingezet op een zorgvuldig participatietraject met
omwonenden. Daarnaast is het lastig in te schatten hoeveel tijd en financiering het
kost om een referendum te organiseren voor bewoners, omdat dit sterk afhangt van de
hoeveelheid mensen die in aanmerking komen voor het referendum. De verwachting is
dat het organiseren van een referendum voor het dorp Moerdijk enkele maanden tot een
halfjaar zou duren en enkele tienduizenden euro’s kost. Voor een precieze inschatting
zou nader onderzoek gedaan moeten worden.