Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over gevangenisbussen voor Oekraïne

Antwoord van Staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 18 juni
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2284.

Vraag 1 en 2

Kan de Kamer het Oekraïense verzoek gericht aan Nederland voor de levering van gevangenisbussen
ontvangen?

Kan de Kamer (daarnaast) alle overige communicatie ontvangen tussen de Nederlandse
regering en Oekraïne over de twintig gevangenisbussen die Nederland heeft geleverd
aan Oekraïne?

Antwoord 1 en 2

Op 13 mei 2026 is een verzoek op grond van de Wet Open Overheid (WOO) van gelijke
strekking ingediend. Bij dit verzoek is er om openbaarmaking van dezelfde documenten
verzocht. Naar verwachting zal het besluit op dit WOO-verzoek in de zomer volgen,
waarmee de informatie waar mogelijk openbaar zal zijn. Ik zal het besluit op het WOO-verzoek
met uw Kamer delen.

Vraag 3

Op welke wijze staat het Oekraïense gevangeniswezen precies «onder druk»? Is het aantal
gevangen in Oekraïne de afgelopen jaren niet juist heel sterk gedaald?1 Vanwaar die plotselinge Oekraïense behoefte aan extra «gevangenisbussen»? «Vanwege
een tekort aan transportcapaciteit voor gedetineerden»?2 Dat ligt toch niet voor de hand bij een (sterk) dalende gevangenispopulatie?

Antwoord 3

Het gevangeniswezen in Oekraïne betreft, wanneer het over de gevangenispopulatie gaat,
een van de grotere systemen in Europa.3

Het gevangeniswezen van Oekraïne staat onder directe druk door de aanhoudende oorlog
en de situatie in de door het conflict getroffen en/of risicovolle gebieden: van de
91 bestaande gevangenissen zijn er zeven door Rusland bezet, zijn er twee volledig
verwoest en hebben er twaalf aanzienlijke schade opgelopen. Sinds 2022 heeft Oekraïne
twaalf gevangenissen en ongeveer 4000 gevangenen moeten verplaatsen. Oekraïne heeft
aangegeven dat er een groot tekort is aan materieel binnen het gevangeniswezen, waaronder
transportcapaciteit voor gedetineerden. Oekraïne heeft via Europris – de Europese
netwerkorganisatie voor het gevangeniswezen – een oproep gedaan om hulp van andere
Europese landen op dit gebied. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) zag hierop
de mogelijkheid om twintig, in Nederland reeds afgeschreven, gedetineerden bussen
te schenken. Deze gebruikte bussen helpen om transport van gedetineerden veilig en
humaan te organiseren en het schenken daarvan past bij de steun van dit Kabinet aan
Oekraïne.

Vraag 4

Bent u bekend met de talloze berichten en video’s, niet alleen op de sociale media
maar inmiddels zelfs ook in de mainstreammedia, van Oekraïners die met (veel) geweld
en tegen hun zin, plotseling van straat of zelfs uit hun woning worden getrokken en
door militairen vervolgens in mobilisatiebussen worden geslagen, geduwd en afgevoerd?4

Antwoord 4

Ja.

Vraag 5

Lig het niet veel en veel meer voor de hand dat de twintig gevangenisbussen die Nederland
heeft geleverd hiervoor gebruikt zullen gaan worden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

De bussen zijn overgedragen aan het Ministerie van Justitie van Oekraïne ten behoeve
van het Oekraïense gevangeniswezen voor specifiek gebruik binnen detentie en transport
van gedetineerden. Met deze bussen kan Oekraïne zorgdragen voor het veilig en humaan
vervoeren van gedetineerden. De bussen zijn hiervoor ontwikkeld en met dit doel heeft
Nederland de bussen geschonken. Nadat de bussen zijn overgedragen is Oekraïne de eigenaar
geworden van de bussen.

Vraag 6 en 7

Kunt u aan Oekraïne vragen of de Nederlandse gevangenisbussen worden gebruikt voor
het (met geweld) afvoeren (naar het front) van Oekraïners die tegen hun zin gemobiliseerd
worden? Zo nee, waarom niet?

Vindt u het wenselijk dat Nederlandse gevangenisbussen gebruikt worden voor het vervoeren
van Oekraïners die, vaak met veel geweld, gedwongen worden gemobiliseerd?

Antwoord 6 en 7

Zoals bij de beantwoording van vraag 5 aangegeven zijn de bussen overgedragen aan
het Ministerie van Justitie van Oekraïne specifiek voor de inzet binnen detentie en
het transport van gedetineerden zodat dit veilig en humaan kan plaatsvinden. Het Ministerie
van Justitie van Oekraïne is daarmee verantwoordelijk voor de wijze waarop deze bussen
ten behoeve van het Oekraïense gevangeniswezen worden ingezet. De mobilisatie wordt
in Oekraïne uitgevoerd door het Ministerie van defensie.