Amendement : Amendement van het lid Bikker over het beperken van stemmen bij volmacht tot één volmacht

Nr. 15
AMENDEMENT VAN HET LID BIKKER

Ontvangen 9 juni 2026

De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:

I

Aan het opschrift wordt toegevoegd «en het beperken van stemmen bij volmacht».

II

Aan de beweegreden wordt toegevoegd «en dat het tevens wenselijk de mogelijkheid van
het stemmen bij volmacht te beperken».

III

Aan artikel I wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:

C

In artikel L 4 wordt «twee aanwijzingen» vervangen door «één aanwijzing».

Toelichting

Indiener van dit amendement deelt de doelstelling van de regering om meer kiezers
zelfstandig naar het stemhokje te krijgen door de wettelijke mogelijkheden om hulp
in het stemhokje te ontvangen, uit te breiden. Het zoveel als mogelijk zelfstandig
kunnen uitbrengen van een stem geniet in de ogen van de indiener van dit amendement
de voorkeur.

Voor kiezers die op de verkiezingsdag niet zelf naar het stembureau kunnen gaan, zoals
kiezers die tijdelijk in het buitenland verblijven of fysiek niet in staat zijn om
een stembureau te bezoeken, vervult het stemmen bij volmacht een belangrijke functie.
Tegelijkertijd brengt deze uitzondering op het uitgangspunt dat iedere kiezer persoonlijk
zijn of haar stem uitbrengt risico’s met zich mee. Het stemmen bij volmacht staat
op gespannen voet met de bescherming van het stemgeheim en de stemvrijheid, omdat
niet kan worden vastgesteld of de gemachtigde daadwerkelijk stemt overeenkomstig de
wens van de volmachtgever en omdat de regeling ruimte laat voor ongewenste beïnvloeding.
De recente gebeurtenissen in de gemeente Gorinchem onderstrepen de noodzaak voor het
aanpassen van de regels met betrekking tot volmachtstemmen.

Dit amendement wijzigt het aantal volmachten dat een kiezer mag uitbrengen van twee
naar één. Internationale organisaties hebben Nederland herhaaldelijk gewezen op de
te ruime mogelijkheden voor het stemmen per volmacht. Onder meer de verkiezingswaarnemers
van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) hebben kritiek
geuit op het Nederlandse systeem van volmachtstemmen.1 Ook de Group of States against Corruption (GRECO) heeft in bredere zin benadrukt
dat verkiezingsprocessen zodanig moeten worden ingericht dat risico’s op ongewenste
beïnvloeding, misbruik en fraude zoveel mogelijk worden beperkt.

Door het maximumaantal volmachten per kiezer terug te brengen van twee naar één wordt
het risico op het verzamelen en concentreren van stemmen verkleind. Daarmee wordt
beter aangesloten bij het uitgangspunt dat iedere stem een persoonlijke keuze van
de kiezer behoort te zijn. Tegelijkertijd blijft de mogelijkheid bestaan om via een
volmacht deel te nemen aan de verkiezingen wanneer persoonlijk stemmen niet mogelijk
is.

Het amendement beoogt daarmee een evenwicht te vinden tussen toegankelijkheid van
het kiesrecht enerzijds en de bescherming van de integriteit, transparantie en betrouwbaarheid
van het verkiezingsproces anderzijds.

Bikker