Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Faber-van de Klashorst over het ingezetenencriterium ofwel het i-criterium (dat inhoudt dat enkel personen die in een Nederlandse gemeente staaningeschreven een coffeeshop mogen betreden),

Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 8 juni 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1926.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Ervaringen ingezetenencriterium»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe kan het dat ondanks het i-criterium, welke sinds 1 januari 2013 deel uitmaakt
van de Opiumwet en gemeentes verplicht dit in het lokale beleid op te nemen, er nog
steeds gemeentes zijn die deze plicht verzaken?

Antwoord 2

Op 1 januari 2013 werd het landelijk ingezetenencriterium (i-criterium) ingevoerd
door opneming daarvan in de Aanwijzing Opiumwet van het Openbaar Ministerie (OM).

Het lokale bestuur stelt het lokale coffeeshopbeleid vast en voert daarop de regie.
Burgemeesters zijn niet verplicht het landelijk i-criterium over te nemen in hun beleid
en erop te handhaven, maar veel gemeenten hebben dit wel gedaan. Indien dit wordt
opgenomen in het lokale beleid, kan bestuursrechtelijk worden gehandhaafd. Daarnaast
kan het OM strafrechtelijk handhaven bij overtreding van dit criterium. Een verplichting
daartoe bestaat niet: op grond van het opportuniteitsbeginsel komt het OM beleidsvrijheid
toe om te bepalen welke zaak wordt opgepakt en welke niet.

De lokale driehoek (burgemeester, OM en politie) vult het beleid concreet in en stelt
prioriteiten bij de handhaving. De gedachte hierbij is dat de uitvoering van het beleid
lokaal maatwerk dient te zijn, zodat er aansluiting is met de dagelijkse praktijk
in de betreffende gemeente. Afstemming over lokaal maatwerk vindt tevens plaats in
de lokale driehoek. In afstemming met het OM en politie, en in lijn met het lokale
coffeeshop- en/of veiligheidsbeleid, beslist de burgemeester dus over het wel of niet
opnemen van het i-criterium in het lokale beleid en de prioriteit die hieraan al dan
niet moet worden gegeven.

Vraag 3 en 4

Bent u het ermee eens dat het onacceptabel is dat gemeentes die het i-criterium wel
in hun lokale beleid hebben opgenomen dit niet handhaven? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, welke actie gaat u hierop ondernemen?

Is het gedogen van eerdergenoemd gedrag door gemeentes geen vorm van ondermijning
van de rechtsstaat? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke actie gaat u hierop ondernemen?

Antwoord 3 en 4

Nee, ik vind dat niet onacceptabel of een vorm van ondermijning van de rechtsstaat.
De prioritering van de handhaving op het i-criterium wordt bepaald binnen de lokale
driehoek. Deze partijen hebben immers het beste zicht op de veiligheid in de gemeente
en welke inzet daarvoor nodig is. Het blijkt bovendien dat handhaving van het criterium
in de ene gemeente een heel ander effect kan hebben dan in de andere gemeente. Handhaving
van het criterium kan bijvoorbeeld ook voor meer overlast zorgen. Om die reden vind
ik het passend, en zeker geen vorm van ondermijning, dat de afweging of het I-criterium
wordt gehandhaafd op lokaal niveau wordt bezien.

Vraag 5

Als de overheid zich al niet houdt aan wet- en regelgeving, wat verwacht u dan van
de burger? Is dit geen fout voorbeeld?

Antwoord 5

Nee, ik vind dit geen verkeerd voorbeeld. Er is immers geen sprake van overtreding
van de wet- en regelgeving door de overheid, maar juist van een fijnmazige afweging
wanneer wel of niet wordt gehandhaafd op deze specifieke regel. Daarmee wordt recht
gedaan aan de uiteenlopende effecten die handhaving van dit criterium in de concrete,
lokale praktijk kan hebben.

Vraag 6

Wekt het niet uitvoeren en handhaven van het i-criterium het wiettoerisme, met de
bijbehorende overlast, niet in de hand?

Antwoord 6

Zoals blijkt uit het onderzoek van Breuer&Intraval wordt in 25 gemeenten (24%) het
i-criterium met lage prioriteit gehandhaafd.2 Het is niet onderzocht of het beperkt of niet handhaven op het i-criterium leidt
tot meer drugstoerisme en/of overlast. Uit het onderzoek blijkt wel dat deze gemeenten
geen actief toezicht houden, omdat (problematisch) drugstoerisme juist ontbreekt.
Handhaving vindt in deze gemeenten meestal plaats bij signalen van overlast.