Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op het vragen van lid Maes over de artikelen 'Jury Biënnale van Venetië treedt vlak voor kunstevenement af' en 'Rel rond Russische aanwezigheid bij Biënnale Venetië'

Antwoord van Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) en de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (ontvangen 28 mei 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de artikelen «Jury Biënnale van Venetië treedt vlak voor kunstevenement
af»1 en «Rel rond Russische aanwezigheid bij Biënnale Venetië»?2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de opstelling van de directeur van de Biënnale die stelt dat de Biënnale
boven geopolitieke conflicten staat en dat kunst de dialoog op gang brengt?

Antwoord 2

Het kabinet gaat niet in op uitspraken van de directeur van een autonome culturele
instelling. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de aanwezigheid
van Rusland ten zeerste veroordeeld, net als vele andere Europese Ministers. Tegelijkertijd
is het evenement benut om steun te betuigen aan Oekraïne.

Vraag 3

Is over de aanwezigheid van het Koninklijk paar bij de opening een bewust besluit
genomen waar u als Minister van Buitenlandse Zaken bij betrokken was? Zo ja, is kunt
u toelichten wat uw afweging was om hiermee in te stemmen?

Antwoord 3

Er is afstemming geweest binnen het kabinet over de aanwezigheid van het Koninklijk
Paar en de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bij de opening van het Nederlandse
paviljoen voorafgaand aan de opening, gezien het zestigste jubileum van de Nederlandse
bijdrage aan de Biënnale. Er was geen Nederlandse delegatie aanwezig bij de algemene
opening van de Biënnale.

Het kabinet blijft Oekraïne onverminderd steunen en zet maximale druk op Rusland door
het land economisch en politiek zoveel mogelijk te isoleren. Deelname van Rusland
aan internationale culturele evenementen is voor Nederland dan ook onaanvaardbaar.
Oekraïne heeft delegaties van andere landen, waaronder Nederland, verzocht om aanwezig
te zijn op de Biënnale om een tegengeluid te geven aan Russische aanwezigheid. De
Nederlandse delegatie is onder meer aanwezig geweest om steun te betuigen aan Oekraïne.
Zo hebben het Koninklijk Paar en de Minister een ontmoeting gehad met de Oekraïense
Minister van cultuur.

Tegelijkertijd is de Biënnale één van de belangrijkste evenementen op de internationale
culturele agenda. De Biënnale is in essentie het platform van kunstenaars, waarbij
artistieke vrijheid belangrijk is. Die vrijheid moeten we beschermen. De Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is er ook geweest om dat te benadrukken.

Er is voor gekozen Nederlandse kunst te steunen en tegelijkertijd te blijven benadrukken
dat we de keuze van de Biënnale om Rusland toe te laten betreuren.

Vraag 4

Deelt u de zorg dat de aanwezigheid van het staatshoofd bij de opening van een evenement
waar tegelijkertijd officiële, door het Kremlin gefinancierde kunst te zien is, onbedoeld
een signaal van legitimering of normalisering van de Russische aanwezigheid kan afgeven?

Antwoord 4

Zoals eerder benoemd is deelname van Rusland aan internationale culturele evenementen
voor Nederland onaanvaardbaar. Daarom heeft de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, samen met 21 andere Europese cultuurministers en in afstemming met het
Ministerie van Buitenlandse Zaken, een protestbrief gestuurd aan de organisatoren
van de Biënnale en een verklaring ondertekend vanuit Oekraïne tegen de deelname van
Rusland. Oekraïne heeft delegaties van andere landen, waaronder Nederland, verzocht
om aanwezig te zijn op de Biënnale om een tegengeluid te geven aan Russische aanwezigheid.
De Nederlandse delegatie is onder meer aanwezig geweest om steun te betuigen aan Oekraïne.

Er zijn daarnaast verschillende maatregelen genomen om interactie met Rusland te voorkomen
in overeenstemming met bestaand beleid. Uiteraard waren de Russische autoriteiten
en vertegenwoordigers van de Russische inzending vanzelfsprekend niet uitgenodigd
voor de opening van het Nederlandse paviljoen op 6 mei jl. Ook heeft Nederland niet
deel genomen aan de algemene opening van de Biënnale op 9 mei jl. Daarnaast heeft
de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in haar openingsspeech van het Nederlands
paviljoen ook nog expliciet aangegeven dat de Russische deelname aan de Biënnale voor
Nederland onacceptabel is.

Vraag 5

Hoe rijmt u de aanwezigheid van het staatshoofd met het Nederlandse beleid om Rusland
internationaal zoveel mogelijk te isoleren zolang de agressieoorlog in Oekraïne voortduurt?

Antwoord 5

Het kabinet blijft Oekraïne onverminderd steunen en zet maximale druk op Rusland door
het land economisch en politiek zoveel mogelijk te isoleren. Deelname van Rusland
aan internationale culturele evenementen is voor Nederland dan ook onaanvaardbaar.
Er is voor gekozen Nederlandse kunst te steunen, Oekraïne te ondersteunen en tegelijkertijd
aan te geven dat we de keuze van de Biënnale om Rusland toe te laten betreuren. Ook
werd elk contact vermeden met de Russische autoriteiten en vertegenwoordigers van
de Russische inzending. Tevens waren de Russische autoriteiten en vertegenwoordigers
van de Russische inzending niet uitgenodigd voor de opening van het Nederlandse paviljoen
op 6 mei jl.

Vraag 6

Als de Biënnale boven geopolitieke conflicten gaat, hoe rijmt u dat dan met de opstelling
van de jury om geen prijzen toe te kennen aan landen die door het Internationaal Strafhof
worden beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid?

Antwoord 6

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 7

Hoe beoordeelt u de deelname van Rusland aan de Biënnale, een land dat een agressieoorlog
voert tegen Oekraïne, sinds 2022 om die reden is uitgesloten van deelname en nu deelneemt
met een volledig door de Russische regering gefinancierde delegatie kunstenaars?

Antwoord 7

Zoals eerder benoemd is deelname vanuit Rusland aan internationale culturele evenementen
onaanvaardbaar. Hierover heeft Nederland zich uitgesproken, zie hiervoor vraag 4.

Vraag 8

Wat zegt u dit over hoe Italië kijkt naar de Russische oorlog in Oekraïne, aangezien
ook bij de paralympics in Milaan opeens Russische sporters weer onder Russische vlag
mochten deelnemen? Is dit onderwerp van gesprek met uw Italiaanse counterpart?

Antwoord 8

Italië is gastland van de Biënnale en afgelopen jaar van de Paralympics. Beide events
worden georganiseerd door onafhankelijke organisaties, namelijk het bestuur van de
Biënnale en het Internationaal Paralympisch Comité (IPC). De internationale sport
en cultuursector opereren autonoom. Besluiten van internationale sportfederaties of
cultuurinstellingen over deelname aan internationale evenementen zijn in beginsel
aan hen, en die autonomie hebben wij te respecteren.

Italië heeft ook haar onvrede uitgesproken over deelname van Rusland aan de Biënnale
en de paralympics en heeft het bestuur van de Biënnale en het IPC opgeroepen het besluit
te herzien, in overeenstemming met andere landen en de Europese Commissie. Verder
heeft zij ook aangegeven als gastland in gesprek te zijn met beide organisaties en
na te gaan in hoeverre zij druk kunnen uitoefenen om tot herziening van besluit te
komen. Over beide evenementen heeft Nederland in nauw contact gestaan met Europese
partners inclusief Italië.

Vraag 9

Deelt u de analyse dat in het huidige autocratische Rusland kunst en cultuur nooit
losstaan van de staat, maar juist door het Kremlin worden ingezet als instrument voor
(binnenlandse) propaganda en het normaliseren van een paria-status?

Antwoord 9

Het kabinet deelt de analyse dat het Kremlin kunst en cultuur actief inzet als instrument
van de staat. Onder president Poetin is de ruimte voor onafhankelijke kunst en cultuur
sterk ingeperkt en worden grote, door de staat gesteunde instellingen en projecten
nadrukkelijk gebruikt voor binnenlandse propaganda, imperiale beeldvorming en het
legitimeren van het huidige beleid.

Tegelijk is het belangrijk te onderstrepen dat niet alle Russische kunstenaars en
culturele instellingen met het regime vereenzelvigd kunnen worden. Er zijn nog altijd
onafhankelijke en kritische stemmen, zowel binnen Rusland als in de ballingschap.
Onder grote druk en risico’s blijven zij hun werk voortzetten.

Vraag 10

Deelt u de mening dat het toestaan van een officiële Russische delegatie ontmoedigend
is voor de Oekraïense bevolking die vecht voor hun en onze vrijheid, omdat Rusland
hiermee als een gelijkwaardige partner wordt behandeld?

Antwoord 10

Oekraïne heeft delegaties van andere landen actief verzocht om aanwezig te zijn bij
de Biënnale, om een tegengeluid te geven aan de Russische deelname. Nederland heeft
mede daarom ervoor gekozen om aanwezig te zijn en Oekraïne in hun oproep te steunen.

Vraag 11

Bent u bereid om in EU-verband te pleiten voor het opschorten van Europese subsidies
aan de Biënnale zolang een officiële Russische delegatie wordt toegelaten, in lijn
met de eerdere waarschuwing van de Europese Commissie?

Antwoord 11

De Commissie heeft in de Raad Buitenlandse Zaken van april aangegeven dat het besloten
heeft om de EU-financiering aan de Biënnale stop te zetten. Zoals eerder benoemd betreurt
Nederland de deelname van Rusland aan de Biënnale. Nederland heeft het bestuur van
de Biënnale in EU-verband opgeroepen het besluit om Rusland toe te laten te herzien.