Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Heutink over het artikel dat jongeren vaker betrokken zijn bij gevaarlijke situaties rond spoorwegovergangen

Antwoord van Staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 26 mei
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de inhoud van dit artikel?1

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met de inhoud van dit artikel en met de campagne die ProRail voert
om jongeren bewust te maken van overwegenrisico’s.

Vraag 2

Denkt u dat deze campagne wél effect heeft nu blijkt dat, ondanks meerdere campagnes
van ProRail in het verleden, het aantal gevaarlijke situaties met jongeren zelfs is
toegenomen? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

Weggebruikers bewust maken van de risico’s van onoplettendheid bij overwegen draagt
bij aan de veiligheid van overwegen. Risicogedrag of onoplettendheid op overwegen
zijn vaak de oorzaak van overwegongelukken: in de afgelopen vijf jaar waren circa
de helft van de ongelukken daaraan te wijten. Deze campagnes hebben als doel om het
gedrag van weggebruikers op overwegen positief te beïnvloeden.

ProRail richt deze campagne op jongeren omdat ze zien dat het aandeel jongeren in
ongelukken op overwegen stijgt. In absolute zin is het aantal incidenten met jongeren
de afgelopen 20 jaar overigens sterk gedaald, net als bij andere leeftijdscategorieën.

Vraag 3

Wat zijn de totale kosten voor de aanstaande campagne van ProRail en hoe worden deze
bekostigd?

Antwoord 3

Deze campagne is bekostigd vanuit het communicatiebudget van ProRail, onderdeel van
de apparaatskosten. ProRail geeft aan dat deze campagne in totaal ca. € 150.000 kost.

Vraag 4

Hoe duur waren de campagnes van ProRail ten aanzien van dit probleem in de afgelopen
tien jaar? Kunt u per campagne een kostenplaatje overleggen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

ProRail voert periodiek campagnes om weggebruikers te attenderen op overwegenrisico’s.
Sinds 2018 heeft ProRail de volgende campagnes gerealiseerd:

2018 Veiligheidscampagne gericht op senioren: Doelgroep informeren over hoe ze zich
veilig moeten gedragen op en rond de overweg en op transferplaatsen op en rond het
station.

2018 Meldpunt gevaarlijke situaties rondom het spoor: Oproep om melding te maken van
gevaarlijke situaties rondom overwegen.

2019 Jongerencampagne Victim Fashion by accident: jongeren bewust maken van gevaarlijk
gedrag en de gevolgen op en rond het spoor.

2020 Spoorlopers campagne: jongeren bewust maken van gevaarlijk gedrag op en rond
het spoor.

2021 Jongerencampagne: Oppassen rond het spoor is van levensbelang.

2022 Jongerencampagne: Niets is gevaarlijker dan het spoor.

2023 Beroepschauffeurs, schat de situatie niet verkeerd in: stop altijd voor rood
licht, vermijd stilstaan en voorkom filevorming.

2024 Overwegcampagne langzaam wegverkeer: risicogedrag bij overwegen.

2026 Jongerencampagne: risico’s van onoplettendheid bij overwegen.

ProRail geeft aan dat elk van deze campagnes gemiddeld ca. € 150.000 heeft gekost.

Vraag 5

Hoeveel onbewaakte spoorwegovergangen (Niet Actief Beveiligde Overweg, hierna: NABO)
zijn er nog in Nederland en kan de Staatssecretaris bevestigen dat in verhouding hier
de meeste onveilige situaties plaatsvinden?

Antwoord 5

Elke overweg heeft een intrinsiek risico. Op onbeveiligde overwegen wordt veel van
de weggebruiker verwacht: die moet zich vergewissen dat er geen trein nadert. Bij
openbare wegen is de weggebruiker niet altijd hier goed van op de hoogte. Met het
in 2018 gestarte NABO-programma wordt gewerkt aan het opheffen of beveiligen van de
180 onbeveiligde openbaar toegankelijke overwegen op het gemengde net.2 Per 1 januari 2026 resteren er 9. Over de voortgang van het NABO-programma heeft
mijn voorganger de Tweede Kamer in december geïnformeerd.3

Naast openbaar toegankelijke onbeveiligde overwegen, resteren er 391 onbeveiligde
overwegen op haven- en industrielijnen en 63 particuliere onbeveiligde overwegen op
het gemengde net. Ook deze overwegen hebben risico’s, maar deze zijn relatief lager
bijvoorbeeld omdat de snelheden lager zijn of omdat enkel rechthebbenden van die overweg
gebruik mogen maken.

Op de circa 1700 beveiligde overwegen op het gemengde net vinden inmiddels naar verhouding
de meeste impactvolle incidenten plaats.

Vraag 6

Hoeveel van de twaalf omgekomen jongeren, tussen 2021 en 2025, zijn om het leven gekomen
bij een onbewaakte overgang (een NABO)?

Antwoord 6

Van de twaalf omgekomen jonge overweggebruikers tussen 2021 en 2025, kwam er één om
op een onbeveiligde overweg. Dit betrof een ongeluk in maart 2021 op een inmiddels
door het NABO-programma opgeheven openbaar toegankelijke overweg.

Vraag 7

Kunt toelichten hoeveel van de geregistreerde onveilige situaties met jongeren zich
hebben afgespeeld bij een onbewaakte overgang (een NABO)?

Antwoord 7

Van onveilige situaties heeft ProRail geen betrouwbare gegevens over de leeftijd,
omdat de leeftijd niet altijd goed ingeschat kan worden. Zoals aangegeven in het antwoord
op vraag 5 resteren er weinig openbaar toegankelijke onbeveiligde overwegen op het
gemengde net. De huidige nog resterende onbeveiligde overwegen op het reizigersnet
worden voornamelijk gebruikt door agrariërs en niet door studenten of schoolgaande
jeugd. Het merendeel van de onveilige situaties doet zich dan ook voor op beveiligde
overwegen.

Vraag 8

Welke concrete maatregelen zijn er genomen en/of worden er op korte termijn genomen
om te voorkomen dat jongeren in gevaarlijke situaties bij spoorwegovergangen terechtkomen?

Antwoord 8

Het aantal ongelukken op overwegen is relatief laag, dankzij de aanwezigheid van slagbomen,
bellen en lichten op de meeste overwegen. Met deze campagne wil ProRail een grote
groep jongeren bereiken en attenderen op hun verantwoordelijkheid om veilig over te
steken, bijvoorbeeld pas als de rode lichten niet meer knipperen.

Specifiek voor scholieren heeft ProRail een lesprogramma waarmee op scholen voorlichting
gegeven wordt over de risico’s op het spoor en rondom overwegen. Deze wordt door ProRail
aan scholen aangeboden.4

Vraag 9

Kun u deze vragen één voor één beantwoorden voor het commissiedebat Spoorveiligheid
en ERTMS op woensdag 27 mei 2026?

Antwoord 9

Ja.