Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording vragen van de leden Van den Berg en El Boujdaini over robotisering in de maakindustrie

Mededeling van Staatssecretaris Aerdts (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
18 mei 2026).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het TNO-rapport «Zonder Robotisering verdwijnt de Nederlandse
Maakindustrie: Urgente actie is noodzakelijk»1?

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de constatering in dit rapport dat de robotiseringsgraad van de Nederlandse
maakindustrie achterblijft ten opzichte van internationale koplopers?

Vraag 3

Kunt u de Kamer een actuele, sectorale uitsplitsing sturen van robotadoptie in de
Nederlandse maakindustrie, inclusief een onderscheid tussen het mkb en het grootbedrijf?

Vraag 4

Welke belemmeringen voor robotisering in de Nederlandse maakindustrie wegen volgens
u op dit moment het zwaarst?

Vraag 5

Op welke Nederlandse evaluaties, studies of modelanalyses baseert het kabinet zijn
oordeel over het effect van robotisering op arbeidsproductiviteit, leveringszekerheid
en concurrentiekracht?

Vraag 6

Welke bestaande rijksinstrumenten kunnen mkb-maakbedrijven momenteel benutten voor
automatisering, digitalisering en robotisering? Kunt u ook aangeven hoe vaak hier
gebruik van wordt gemaakt?

Vraag 7

Zijn er fiscale prikkels, vereenvoudigingen van procedures en/of maatregelen die de
regeldruk verlagen om robotinvesteringen te versnellen? Zoja, welke zijn het kansrijkst?

Vraag 8

In hoeverre vormen energiekosten, netcongestie en langdurige vergunningsprocedures
momenteel een belemmering voor robotisering in de Nederlandse maakindustrie?

Vraag 9

Kunt u in kaart brengen in welke mate Nederlandse maakbedrijven afhankelijk zijn van
niet-Europese leveranciers van industriële robots, sensoren, controllers, AI-software
en cloud- of operationele technologiecomponenten?

Vraag 10

Welke inzet pleegt het kabinet op het gebied van standaardisatie en interoperabiliteit
bij industriële robotica en hoe wordt vendor lock-in daarbij voorkomen?

Vraag 11

Hoe beoordeelt het kabinet de rol van open-sourcecomponenten in industriële robotica, mede in het licht van beheerkosten, aansprakelijkheid en cybersecurity?

Vraag 12

Welke ondersteuning is of wordt beschikbaar gesteld aan maakbedrijven, in het bijzonder
mkb-bedrijven, om verbonden robots en andere operationele technologie-systemen cyberveilig
in te richten en te beheren?

Vraag 13

Beschikt het kabinet over een actuele raming van de behoefte aan personeel met kennis
van robotica, systeemintegratie, onderhoud, data en operationele technologie-cybersecurity
in de maakindustrie? En sluiten de huidige mbo-, hbo- en wo-opleidingen en bestaande
om- en bijscholingsinstrumenten daarop aan?

Vraag 14

Hoe verbindt het kabinet civiele robotisering in de maakindustrie met dual-use toepassingen
en de versterking van de Nederlandse defensie-industrie?

Vraag 15

Bent u bereid de Kamer een integrale kabinetsreactie op dit rapport van TNO te sturen,
waarin in ieder geval wordt ingegaan op het aspect of een nationale robotiseringsagenda
noodzakelijk is?

Vraag 16

Kunt u iedere vraag afzonderlijk van elkaar beantwoorden?

Mededeling

De vragen van het lid Van den Berg (JA21) en El Boujdaini (D66) over robotisering
in de maakindustrie (2026Z07901) kunnen niet binnen de gebruikelijke termijn worden beantwoord vanwege nog lopende
afstemming. Ik zal uw Kamer zo spoedig mogelijk de antwoorden op de vragen doen toekomen.