Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Schilder over het bericht 'Plofkraakgolf: dit is waarom criminelen het weer gemunt hebben op contant geld'

Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid), mede namens de Minister van
Financiën (ontvangen 30 april 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2025–2026, nr. 1634.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Plofkraakgolf: dit is waarom criminelen het weer gemunt
hebben op contant geld»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u de toename in het aantal plofkraken duiden en aangeven op welke manier het
kabinet haar beleid hierop toespitst?

Antwoord 2

De toename in het aantal plofkraken is gerelateerd aan sealbag (afstort)automaten.
Dit zijn automaten waarin ondernemers geld kunnen afstorten in een verzegelde plastic
zak (sealbag). Criminelen hebben een nieuwe modus operandi ontwikkeld en concentreren
zich daarbij op dit type automaten.

De onlangs ingestelde gedeeltelijke sluiting van dit type automaat is een tijdelijke
noodmaatregel van Geldmaat. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie
van Financiën zijn in gesprek met Geldmaat, de politie, De Nederlandsche Bank en de
grootbanken om tot structurele passende maatregelen te komen. Zie ook de beantwoording
van vraag 9.

Vraag 3

Kunt u aangeven op welke manier met de sector en Geldmaat gesproken wordt om plofkraken
niet van invloed te laten zijn op de beschikbaarheid van contant geld?

Antwoord 3

Mijn ministerie heeft samen met het Ministerie van Financiën doorlopend overleg met
Geldmaat, politie, banken en De Nederlandsche Bank (DNB). Samen zoeken wij steeds
naar een zorgvuldige balans tussen het borgen van de veiligheid van passanten en omwonenden
en het waarborgen van de beschikbaarheid en toegankelijkheid van contant geld.

Vraag 4

Kunt u aangeven hoeveel geldautomaten er de afgelopen tien jaar gesloten zijn als
gevolg van (aanhoudende) plofkraken en welke oplossingen worden geboden indien er
sprake is van zo’n verwijdering?

Antwoord 4

De afgelopen jaren zijn er diverse geldautomaten gesloten, zowel geldautomaten om
contant geld op te nemen als af te storten. Dit had niet alleen te maken met een reeks
plofkraken, maar ook met de transitie van geldautomaten van individuele banken naar
één landelijk dekkend netwerk van Geldmaat-automaten. Hierbij zijn locaties ontdubbeld
en zijn automaten losgekoppeld van banklocaties en elders herplaatst. Om die reden
is het lastig te zeggen welke automaten gesloten zijn vanwege plofkraken.

Indien een automaat wordt verwijderd als gevolg van een plofkraak, betekent dit vaak
dat elders een automaat wordt bijgeplaatst.

In 2022 hebben de banken, vertegenwoordigers van consumentenorganisaties en toonbankinstellingen
afspraken met elkaar vastgelegd in het Convenant contant geld om te borgen dat contant
geld beschikbaar, bereikbaar, betaalbaar en veilig blijft. Onderdeel van deze afspraken
is dat Geldmaat een minimumaantal automaten zal aanbieden, met een minimale bereikbaarheid
in afstand of autorijminuten. Momenteel werkt de overheid aan de Wet chartaal betalingsverkeer
om deze vrijwillige afspraken om te zetten in wetgeving.

Vraag 5

Kunt u aangeven in hoeveel procent van de plofkraken er sprake is van een grensoverschrijdend
karakter, zoals bijvoorbeeld het vluchten over de grens na afloop van de plofkraak?

Antwoord 5

De in Nederland gepleegde plofkraken worden gepleegd door in Nederland woonachtige
daders. Bij de politie zijn geen zaken bekend waar sprake is van grensoverschrijdend
vluchtgedrag als plofkraken in Nederland gepleegd worden.

Vraag 6

Bent u van mening dat grenscontroles bij kunnen dragen aan het op heterdaad oppakken
van daders van plofkraken, nu de NOS bericht het doelwit van veel plofkrakers zich
verplaatst van Duitsland naar Nederland?2

Antwoord 6

De plofkraken in Duitsland worden met name gepleegd door in Nederland woonachtige
daders. Bij de huidige reeks aan plofkraken in Nederland passeren de daders niet de
grens tussen Nederland en Duitsland. De Nederlandse binnengrenscontroles zijn gericht
op het tegengaan van irreguliere migratie en aan migratie gerelateerde grensoverschrijdende
criminaliteit, zoals mensensmokkel of documentfraude. Hierdoor zullen binnengrenscontroles
niet direct bijdragen aan het op heterdaad oppakken van daders van deze reeks plofkraken.
Uiteraard kunnen grenswachters van de Koninklijke Marechaussee die de binnengrenscontroles
uitvoeren, doorpakken als zij tijdens deze controles stuiten op strafbare feiten.

Vraag 7

Op welke vlakken verschillen de aanpak van Duitsland en Nederland op dit gebied, nu
de NOS aangeeft dat door de effectieve Duitse aanpak de focus terug op Nederland is
komen te liggen?

Antwoord 7

De aanpak in Nederland en Duitsland verschilt niet. In beide landen is er aandacht
voor preventie, het opsporen van daders en het versterken van heterdaadaanhoudingen.
Ondanks hele goede beveiliging blijven daders altijd zoeken naar mogelijkheden om
het te omzeilen.

Met name de intensieve operationele samenwerking tussen de Nederlandse en Duitse opsporingsinstanties
heeft ervoor gezorgd dat het aantal plofkraken op reguliere geldautomaten in Duitsland
aanzienlijk is afgenomen en blijft afnemen.

Vraag 8

Kunt u aangeven hoeveel plofkraken er in buurlanden worden gepleegd door daders uit
Nederland of die naar Nederland vluchten na afloop van een plofkraak?

Antwoord 8

De politie registreert niet alle zaken in het buitenland; alleen die zaken waarvan
zij vermoeden dat Nederlandse daders betrokken zijn. Bij die zaken ziet de politie
dat Nederlandse daders vanuit het buitenland terug Nederland in vluchten.

Aanvallen op Geldautomaten in Nederland, Duitsland, België, Luxemburg, Zwitserland
en Oostenrijk in 2025 en 2026 (Bron: Politie LCFCT)1

Land

2025

2026

Nederland

3

11

Duitsland

103

6

België

1

0

Luxemburg

2

0

Zwitserland

7

2

Oostenrijk

22

0

X Noot

1

Peildatum: 10 april 2026

Vraag 9

In hoeverre ziet u dat de beschikbaarheid van contant geld voor zowel burgers als
ondernemers onder druk is komen te staan door plofkraken en de daartegen genomen maatregelen?

Antwoord 9

Sinds de recente toename van het aantal plofkraken heeft Geldmaat aanvullende maatregelen
genomen. Zo zijn er tijdelijk 218 sealbag automaten met boven- en nevenbewoning gesloten.
Voor de circa 240 overige sealbag automaten gelden tijdelijk aangepaste openingstijden
van 7.00 tot 14.00, met uitzondering van de 44 sealbag automaten in Geldmaatwinkels.
Deze hanteren hun reguliere openingstijden. Op de locatiewijzer van Geldmaat kunnen
de actuele openingstijden gevonden worden. Deze maatregelen waren op korte termijn
nodig om het risico op nieuwe plofkraken op dit type automaten te verkleinen. De sluiting
van sealbag automaten heeft vrijwel geen gevolgen voor het opnemen van contant geld
door ondernemers en burgers (de beschikbaarheid van contant geld), maar heeft wel
gevolgen voor het kunnen afstorten van contant geld door ondernemers. Dit kan het
voor ondernemers minder aantrekkelijk maken om contant geld te accepteren en kan daarmee
gevolgen hebben voor de bruikbaarheid van contant geld. Er wordt gewerkt aan structurele
veiligheidsmaatregelen, zodat gesloten sealbag automaten zo spoedig mogelijk en op
verantwoorde wijze weer kunnen worden opengesteld.