Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vondeling over het bericht dat wanbetalende Oekraïners lastig aan te pakken zijn door maas in de wet

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 22 april 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1420.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Wanbetalende Oekraïners zijn lastig aan te pakken door
maas in de wet: Kostbaar en omslachtig»?1

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met dit bericht.

Vraag 2

Hoeveel Oekraïense ontheemden die een eigen bijdrage moeten betalen hebben dit geweigerd?
Hoeveel van deze wanbetalers zijn er tot nu toe mee weggekomen zonder enige serieuze
consequentie? Hoe hoog is het totale bedrag dat daardoor niet is ingevorderd?

Antwoord 2

Er is geen landelijk beeld van het aantal ontheemden uit Oekraïne dat een eigen bijdrage
dient te betalen en deze (nog) niet heeft betaald. Een landelijk totaalbedrag is daardoor
niet bekend. Gemeenten hebben wel voor hun eigen gemeente inzichtelijk welke ontheemden
de eigen bijdrage (nog) niet heeft betaald.

Het is belangrijk dat gemeenten de eigen bijdrage kunnen innen. Op verschillende manieren
probeert het Rijk gemeenten hierbij te ondersteunen. Naast algemene communicatie is
een handreiking geschreven om gemeenten te ondersteunen bij de invoering. Bekend is
dat enkele gemeenten zijn gestart met gerechtelijke procedures om inning van de eigen
bijdrage af te dwingen. Juridische kosten die gemeenten maken als gevolg van deze
procedures worden door het Rijk vergoed.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het schandalig is dat Oekraïners, die al geen zorgpremie en
eigen risico hoeven te betalen, zelfs weigeren hun minimale eigen bijdrage voor opvang
te betalen, terwijl de hardwerkende Nederlandse belastingbetaler voor alles opdraait?
Zo nee, waarom vindt u voorkeursbehandeling voor wanbetalende Oekraïners acceptabel?

Antwoord 3

Ontheemden uit Oekraïne die werken en/of eigen inkomsten hebben, dienen sinds 1 juli
2024 een eigen bijdrage voor hun opvang in de gemeentelijke opvang te betalen. Het
is onwenselijk dat ontheemden met werk en/of eigen inkomsten geen eigen bijdrage betalen.
Ontheemden met werk of eigen inkomsten dragen met het betalen van de eigen bijdrage
bij aan de kosten voor opvang, net zoals andere vluchtelingen en asielzoekers. Deze
regels staan opgenomen in de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) en daar hoort
iedereen zich aan te houden. Daarnaast is de eigen bijdrage per 1 oktober 2025 verhoogd
om het bedrag passender te maken voor de voorzieningen die worden geboden. Met de
verhoging is eveneens aansluiting gezocht bij het maximale bedrag dat asielzoekers
in de COA-opvang betalen indien zij inkomsten genieten. In de gevallen waar ontheemden
dit weigeren kunnen gemeenten deze alsnog innen via een gerechtelijke procedure.

Vraag 4

Waarom is er nog geen wetsvoorstel ingediend om het vorderen van de eigen bijdrage
van Oekraïners door gemeenten makkelijker te maken, zoals de PVV al een jaar geleden
heeft voorgesteld onder andere via een dwangbevel? Bent u bereid alsnog met spoed
een wetsvoorstel naar de Kamer te sturen om dit te regelen?

Antwoord 4

De huidige werkwijze is dat gemeenten een eigen bijdrage kunnen innen via een gerechtelijke
procedure indien niet (tijdig) wordt betaald. Bekend is ook dat enkele gemeenten deze
procedures gestart zijn.

Op dit moment is er geen wettelijke grondslag voor gemeenten om de eigen bijdrage
te innen per dwangbevel. In de verzamelbrieven d.d. 4 juli 2025 en 25 november 2025
is aan uw kamer gecommuniceerd dat in de voorbereiding van het lange termijn beleid
voor ontheemden uit Oekraïne voor de periode na afloop van de Richtlijn Tijdelijke
Bescherming (RTB), ook de mogelijkheid tot het dwangbevel is meegenomen.