Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Heera Dijk over de noodkreet van de BES-eilanden over veiligheid

Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) en van Staatssecretaris Van
der Burg (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), mede namens de Minister van
Asiel en Migratie, de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid en de Staatssecretaris
van Financiën (ontvangen 15 april 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2025–2026, nr. 1377.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de oproep vanuit de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius
en Saba) tot structurele versterking van de justitieketen in Caribisch Nederland?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u de situatie zoals deze door de gezaghebbers van Saba, Bonaire en Sint-Eustatius
wordt geschetst en wat is uw reactie op de drie concrete oproepen zoals deze zijn
opgenomen in het bericht richting de beide Kamers en richting het kabinet?

Antwoord 2

Wij herkennen de situatie zoals geschetst door de gezaghebbers van Bonaire, Sint Eustatius
en Saba. Vanuit onze eigen verantwoordelijkheden onderhouden wij in verschillende
overlegstructuren nauw contact met onze diensten en de bestuurders in Caribisch Nederland
(CN).

In de brief wordt aandacht gevraagd voor de personele en materiële tekorten bij de
uitvoerende diensten in CN, onder andere bij het Korps Politie Caribisch Nederland
(KPCN). In dit kader kan gemeld worden dat de Nationale Politie nauw met KPCN en de
andere politiekorpsen in het Caribisch deel van het Koninkrijk samenwerkt. Zo wordt
sinds februari 2025 KPCN tijdelijk ondersteund door de Nationale Politie en de KMar
om de bezetting van primair de noodhulp op Bonaire te vergroten. Op zijn beurt ondersteunt
KPCN de KMar op Saba en Sint Eustatius bij de controles op de aankomsten en afvaarten
van de ferries. Onlangs zijn de afspraken hierover verlengd tot begin 2027. Voor een
verdere toelichting op de personele bezetting, waaronder die van de overige genoemde
diensten, verwijzen wij graag naar vraag 3.

In hun brief vragen de gezaghebbers ook aandacht voor een betere onderlinge samenwerking
tussen KMar, KPCN, Douane en Kustwacht. De genoemde diensten werken regelmatig met
elkaar samen, op zowel strategisch niveau als operationeel. Dat manifesteert zich
bijvoorbeeld in de Multidisciplinaire Maritieme Hub Bonaire (MMHB), waarin ook het
Openbaar lichaam Bonaire participeert. De MMHB geeft invulling aan integraal maritiem
toezicht rondom Bonaire. In algemene zin zullen wij de algehele samenwerking van onze
diensten, onder meer met het oog op een zo goed mogelijke informatiepositie, blijven
bevorderen, met inachtneming van hun mogelijkheden en respectievelijke bevoegd- en
verantwoordelijkheden. Zowel waar het de onderlinge samenwerking betreft, als die
met andere (al dan niet lokale) diensten. Daarnaast wordt de samenwerking verder verdiept
door gezamenlijke leertrajecten en kennisdeling, bijvoorbeeld door de start van een
gezamenlijke opleiding van aspiranten voor de Kustwacht Caribisch Gebied en KPCN in
augustus 2026.

Vraag 3

Wat is de meest recente stand van zaken met betrekking tot de personele bezetting
van politie-, justitie- en veiligheidspersoneel op de BES-eilanden (Bonaire, Sint
Eustatius en Saba), uitgedrukt in fulltime-equivalent (fte), bezette versus openstaande
vacatures en de verhouding tot de beleidsdoelstelling?

Antwoord 3

De personele bezetting van KPCN, KMar, Douane Caribisch Nederland (Douane CN) en de
Justitiële Inrichting Caribisch Nederland (JICN), wordt onderstaand uiteengezet uitgedrukt
in fulltime-equivalent (fte). De verhouding tussen bezette versus openstaande vacatures
en de verhouding tot de beleidsdoelstelling wordt daarbij steeds aangegeven. Voor
alle onderstaande gegevens is peildatum 31 december 2025 aangehouden.

KPCN

– De formatie: 208 fte (waarvan 10 aspiranten).

– De bezetting: 182,88 fte (waarvan 12 aspiranten).

– De vacatureruimte: 27,12 fte (aspiranten niet meegeteld).

KMar

– De formatie: 62 fte.

– De bezetting: 86 fte (bovenop de formele formatie heeft de KMar 24 fte tijdelijk tewerkgesteld
ter versterking van het grenstoezicht CN).

– De vacatureruimte: 0 fte.

Douane

– De formatie: 62 fte.

– De bezetting: 48 fte.

– De vacatureruimte: 14 fte.

JICN

– De formatie: 201 fte.

– De bezetting: 203 fte (dit is inclusief 9 uitzendkrachten).

– De vacatureruimte: 8 fte (met name in de beveiliging).

Voor alle bovengenoemde diensten geldt dat 100% bezetting het streven blijft. Om KPCN
in staat te stellen om zijn taken in de afdelingen basispolitiezorg en opsporing conform
de beleidsdoelstellingen uit te kunnen voeren, wordt het korps tijdelijk ondersteund
met 10 fte van de Nationale Politie en 2 fte van de KMar. Deze ondersteuning loopt
minimaal tot Q2 2027. Met de BES-claim wordt de formatie van de KMar in Caribisch
Nederland uitgebreid. Dit proces is reeds in gang gezet, afgelopen maand is een nieuwe
initiële opleiding voor personeel van de Rijksdienst Caribisch Nederland-collega’s
(RCN) gestart. In de komende jaren zal de KMar verder invulling geven aan de personele
uitbreiding.

Bij de JICN zat de vacatureruimte in december jl. met name in de beveiliging. De in-
en uitstroom van personeel is echter een continu proces. Daarom wordt er actief geworven
om openstaande vacatures zo snel als mogelijk op te vullen.

De vacatureruimte bij de Douane CN is op dit moment bijna weer ingevuld. Daarnaast
wordt verzocht om uitbreiding van de formatie. De beleidsdoelstellingen uit de Rijksbegroting
voor Douane CN richten zich op professionalisering, het versterken van de uitvoeringskwaliteit
en het moderniseren van systemen en organisatie. Douane CN sluit hierop aan door actief
te investeren in personeelsontwikkeling, risicogericht toezicht en procesverbetering,
evenals in de werving van nieuw personeel om de capaciteit te versterken. Daarnaast
wordt de samenwerking binnen de keten geoptimaliseerd om toezicht en handhaving efficiënter
en meer in lijn met de Nederlandse uitvoeringsstandaarden te organiseren. Deze inzet
draagt gezamenlijk bij aan het realiseren van de rijksbrede opgave om de uitvoeringskwaliteit
structureel te verbeteren.

Vraag 4

Welke concrete stappen heeft het u al gezet of gepland om het structurele personeelstekort
bij het Korps Politie Caribisch Nederland en de Douane op de BES-eilanden aan te pakken?

Antwoord 4

Voor KPCN geldt dat er sinds 2023 intensief gewerkt wordt aan het opleiden van nieuwe
politiemensen voor het korps. Daarbij zijn de volgende maatregelen genomen, dan wel
zullen de volgende maatregelen genomen worden:

– De lichting 2023–2025 is met 18 nieuwe politiemensen inmiddels ingestroomd.

– De lichting 2025–2027 is halverwege: 12 aspiranten waren op 31-12-2025 in opleiding,
waarbij de verwachting is dat de instroom in het voorjaar van 2027 gereed is. Voor
deze lichting wordt tijdens de opleiding samen opgetrokken met het Korps Politie Sint
Maarten.

– Voor de lichting 2026–2028 loopt de werving. De inzet is in augustus 2026 te starten
met deze opleiding, waarbij de verwachte instroom eind 2028 is. Voor deze lichting
wordt samen opgetrokken met de Kustwacht Caribisch Gebied.

Naast de opleiding van nieuwe collega’s wordt er permanent geworven voor reeds ervaren
collega’s uit andere delen van het Koninkrijk. In 2025 stroomden op deze wijze 12
fte in.

De tijdelijke ondersteuning vanuit de Nationale Politie en de KMar, die in de eerste
plaats de basispolitiezorg op Bonaire borgt, wordt ook benut om de recent ingestroomde
collega’s en aspiranten te begeleiden waarmee hun leerproces in de praktijk wordt
gecontinueerd.

Douane CN is in 2025 gestart met een intensief werving- en selectie traject dat voorspoedig
verloopt. Medio maart 2026 is de eerste instroom van 12 nieuwe medewerkers voor structurele
inzet. De vacatureruimte (zie vraag 3) komt daarmee in april 2026 op 2 fte. Daarnaast
komt er per 1 mei 2026 8 fte tijdelijke extra bijstand vanuit Douane Nederland bij.
Deze bijstand richt zich op Fysiek Toezicht en Risicomanagement. Momenteel wordt gekeken
of en welke aanvullende menskracht nodig is.

Vraag 5

Welke informatie heeft u over de omvang en aard van de wapenproblematiek op de BES-eilanden,
en welke maatregelen worden overwogen?

Antwoord 5

De afgelopen tijd zijn meermaals signalen ontvangen dat de problematiek omtrent vuurwapenbezit
en -gebruik is toegenomen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De Raad voor de Rechtshandhaving
wijst in haar rapport «Staat van de rechtshandhaving Caribisch Nederland 2024» naar de meest recent verschenen criminaliteitsbeeldanalyse Caribisch Nederland 2020–2024.
Sinds 2024 is er een stijging te zien van vuurwapengeweld op Bonaire. Volgens de Criminaliteitsbeeldanalyse
zijn er op Bonaire twee groepen bezitters van vuurwapens te onderscheiden. De eerste
groep bestaat uit jonge mannen die een vuurwapen zien als statussymbool, de tweede
groep bestaat uit mensen die zich in het criminele milieu begeven.2

Tegen deze achtergrond acht de Douane het essentieel dat de beschermingstaak expliciet
wordt betrokken bij de aanpak van de vuurwapenproblematiek. De Douane zet daarom in
op het verder versterken van risicogerichte controles op goederenstromen, het intensiveren
van informatiegestuurd toezicht en het versterken van de samenwerking met ketenpartners
zoals politie, Koninklijke Marechaussee, Kustwacht en het Openbaar Ministerie. Op
deze manier wordt beoogd de illegale invoer van vuurwapens en onderdelen daarvan zo
effectief mogelijk te voorkomen en te bestrijden.

Recent zijn de politiekorpsen van Aruba, Curaçao, Caribisch Nederland en Sint Maarten
samen met de Openbare Ministeries een gezamenlijke actie gestart om illegale vuurwapens
vrijwillig te laten inleveren. Personen die in het bezit zijn van een illegaal vuurwapen
krijgen de mogelijkheid dit vrijwillig in te leveren zonder strafrechtelijke gevolgen
voor overtreding van de wapenwetgeving. Na afloop van de actieperiode zullen gerichte
controles en opsporingsacties volgen om illegaal wapenbezit verder aan te pakken.

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) financiert ook het RIEC Caribisch
Nederland (CN) dat het tegengaan van vuurwapens meeneemt in de bredere ondermijningsaanpak.
Samen met de relevante partners wordt binnen het RIEC-verband gewerkt om controles
uit te voeren in de havens op Bonaire om een bijdrage te leveren aan het bestrijden
van vuurwapensmokkel.

Vraag 6

Overwegende dat de gezaghebbers stellen dat de Douane haar inzet momenteel primair
op inning van accijnzen en belastingen richt en minder op veiligheidsvraagstukken,
kunt u toelichten hoe de taakverdeling en prioriteiten van de Douane worden afgestemd
op veiligheidsrisico’s en welke maatregelen nodig zijn om eventuele lacunes in grensbewaking
en criminaliteitsbestrijding te dichten?

Antwoord 6

Douane CN zet in op het versterken van de beschermingstaak, onder meer door de inzet
van een adviseur Ondermijning en door intensievere samenwerking en informatie-uitwisseling
met ketenpartners. Hiermee wordt beoogd eventuele lacunes in grensbewaking en criminaliteitsbestrijding
verder te verkleinen.

Daarbij werkt Douane CN volgens het Handhavingsplan Douane Nederland, waarbij de veiligheidsrisico’s
worden meegewogen en een risico-gestuurde aanpak leidend is.

De afgelopen jaren is geïnvesteerd in Douane CN en is de formatie uitgebreid. Tegelijkertijd
is de externe opgave toegenomen door onder meer bevolkingsgroei, toenemende logistieke
stromen en ontwikkelingen in de veiligheidscontext. Dit vraagt om scherpe prioritering
in de inzet van capaciteit. Het kabinet neemt het signaal van de gezaghebbers dat
de bezetting van de dienst tegen een ondergrens kan aanlopen serieus. Recent zijn
twaalf nieuwe medewerkers ingestroomd. Zij doorlopen momenteel een opleiding en zullen
na afronding daarvan volledig inzetbaar zijn.

Vraag 7

Overwegende dat de gezaghebbers aangeven dat het gewenste en acceptabele niveau van
rechtsbescherming in Caribisch Nederland onder druk staat, Welke concrete stappen
onderneemt het kabinet om de rechtsbescherming en toegang tot rechtspraak voor inwoners
van de BES-eilanden te garanderen op een niveau dat gelijkwaardig is aan Europees
Nederland?

Antwoord 7

Toegang tot het recht, waarvan toegang tot rechtspraak onderdeel is, is een basisvoorwaarde
voor een goed functionerende rechtsstaat. Dat uitgangspunt geldt onverminderd voor
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Een significante en concrete stap in het verbeteren van de toegang tot het recht voor
burgers in Caribisch Nederland is de introductie van het Lokèt Hurídiko /Legal Desk.
Hiertoe is in oktober 2025 door JenV en BZK de Stichting voor rechtshulp en gelijke
behandeling BES opgericht. Deze stichting zal, vergelijkbaar met het Juridisch Loket
in het Europese deel van Nederland, burgers op Bonaire (Lokèt Hurídiko) en Sint Eustatius
en Saba (Legal Desk) voorzien van gratis en laagdrempelig toegankelijke eerstelijns
rechtshulp. Daarnaast is de dienstverlening van de stichting ook specifiek gericht
op hulp en ondersteuning bij discriminatie en kwesties die te maken hebben met gelijke
behandeling. De stichting werkt momenteel aan de inrichting van de voorzieningen op
de drie eilanden. Verwacht wordt dat de dienstverlening in de loop van 2026 op gang
zal komen.

Vanaf 1 januari 2026 is de Wet bescherming tegen discriminatie op de BES in werking
getreden. Hierdoor is de gelijkebehandelingswetgeving zoals we die kennen in het Europese
deel van Nederland ook van toepassing op inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Als onderdeel van deze wet krijgt het College voor Rechten van de Mens ook een oordelende
taak in Caribisch Nederland. Dit houdt concreet in dat inwoners van de BES-eilanden
het College voor Rechten van de Mens kunnen verzoeken om te beoordelen of er in juridische
zin in een specifieke situatie sprake is geweest van discriminatie. Lokèt Hurídiko/Legal
Desk kan burgers bijstaan bij een dergelijke procedure.

Naast bovenstaande is er ook aandacht voor de gesubsidieerde rechtsbijstand. De afgelopen
tijd zijn in samenwerking met de Raad voor Rechtsbijstand de eerste maatregelen genomen
om voor mensen met minder draagkracht de toegang tot (tweedelijns) rechtsbijstand
te verbeteren. Zo is de inkomensnorm die geldt voor de Wet kosteloze rechtskundige
bijstand BES (Wkrb) beleidsmatig aangepast. Momenteel wordt gekeken naar de verbetering
van de vergoedingen voor advocaten die burgers op basis van de Wkrb. bijstaan. Voor
de langere termijn zal aandacht zijn voor verdere versterkingen van het systeem en
onderhoud aan de bestaande wetgeving, waarbij bijvoorbeeld ook aandacht zal zijn voor
mediation. In dit kader is recent subsidie verstrekt om de bestaande pilot mediation
in strafzaken op beperkte schaal uit te breiden naar civiele zaken.

Vraag 8

Welke opvolging is er tot op heden gegeven aan het rapport «Staat van de rechtshandhaving
Caribisch Nederland 2024» van de Raad voor de Rechtshandhaving?

Antwoord 8

Vanuit het Ministerie van JenV is er de afgelopen tijd gewerkt aan de beleidsagenda
voor Caribisch Nederland 2026–2030 (beleidsagenda). In deze beleidsagenda worden nadrukkelijk
de aanbevelingen van de Raad voor de Rechtshandhaving zoals benoemd in het rapport
«Staat van de rechtshandhaving Caribisch Nederland 2024» (Staat 2024) meegenomen.
De beleidsagenda is op 31 maart jongstleden met uw Kamer gedeeld.