Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Oosterhout over het versnellen van energieonafhankelijkheid en een betaalbare energierekening

Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei) (ontvangen
15 april 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1455.

Vraag 1

Bent u op de hoogte van het feit dat Spanje in deze nieuwe energiecrisis een van de
Europese landen is met de goedkoopste energierekeningen juist dankzij de grote toename
van hernieuwbare energie?1

Antwoord 1

Ja, ik ben van deze berichtgeving op de hoogte.

Vraag 2

Wat kan Nederland volgens u leren van de toegenomen weerbaarheid en goedkopere energierekeningen
in Spanje?

Antwoord 2

Spanje is minder afhankelijk van gas voor de elektriciteitsvoorziening, waarbij gascentrales
maar een klein deel van de tijd de elektriciteitsprijs bepalen. Dit leidt onder andere
tot goedkopere energierekeningen dan in andere Europese landen die minder hernieuwbare
energie tot hun beschikking hebben. In Nederland bepalen gascentrales steeds minder
vaak, maar nog wel het grootste deel van de tijd de elektriciteitsprijs. Hoe meer
wind, zon en kernenergie er is in Nederland, hoe minder in de toekomst schokken in
de internationale gasmarkt leiden tot hogere elektriciteitsprijzen in Nederland.

Vraag 3

Bent u op de hoogte van de vaststelling dat de transitie naar net zero voor het Verenigd
Koninkrijk goedkoper zou uitkomen dan de kostprijs van één enkele fossiele energiecrisis?2

Antwoord 3

Ja, ik ben van deze berichtgeving op de hoogte.

Vraag 4

Wat kan Nederland volgens u hiervan leren?

Antwoord 4

Deze berichtgeving laat onder meer zien dat afhankelijkheid van de import van fossiele
energie, in tijden van crises, direct raakt aan de betaalbaarheid van energie en gevolgen
heeft voor de economie. Dit geldt ook voor Nederland. Afhankelijk blijven van fossiele
energie heeft niet alleen gevolgen voor het klimaat, maar ook voor onze economie door
onzekerheid over energieprijzen en prijsschokken. De les die Nederland hieruit kan
trekken is dat energie van eigen bodem deze risico’s en effecten op de economie aanzienlijk
verkleint.

Vraag 5

Werkt u naar aanleiding van de olie- en gascrisis aan een versnellingsplan voor hernieuwbare
energie en energiebesparing?

Antwoord 5

Op dit moment vindt binnen het kabinet een inventarisatie plaats van maatregelen om
de gevolgen van de huidige situatie in het Midden-Oosten tegen te gaan. Daar worden
de voorstellen van de NVDE (zie ook de antwoorden op vragen 9 t/m 12) in meegenomen.

Hernieuwbare energie van eigen bodem en energiebesparing zijn essentieel voor een
weerbaar energiesysteem met minder strategische afhankelijkheden. Het kabinet zet
daarom, zoals ook in voorgaand antwoord beschreven, in op het opschalen van schone
energie. Daarnaast is het belangrijk dat we het voor onze industrie, die internationaal
moet concurreren, aantrekkelijk maken om ook de overstap te maken naar elektrificatie.
In het coalitieakkoord heeft het kabinet een versnelling ingezet door gericht middelen
uit te trekken voor zowel wind op zee als ondersteuning voor de elektrificatie van
de industrie.

Specifiek voor hernieuwbare energie op land heeft het kabinet daarnaast onderzoek
laten doen naar doorgroei, waarde en potentie van hernieuwbare energie op land na
2030. Dit onderzoek wordt binnenkort met de Kamer gedeeld. In de actualisatie van
het NPE zal ik nader ingaan op de ambitie voor de verdere groei van hernieuwbaar op
land. Hierover ga ik uiteraard ook met medeoverheden in gesprek om te bezien hoe we
deze doorgroei mogelijk kunnen maken.

Vraag 6

Hoe zult u bijvoorbeeld uitwerking geven aan de aangenomen motie Van Oosterhout c.s.
om versneld de 1 GW wind op zee uit te rollen (Kamerstuk 36 800 XXIII, nr. 26)?

Antwoord 6

In navolging van de motie van het lid Van Oosterhout c.s., die aanspoort tot versnelde
uitrol van wind op zee, voert het kabinet deze uit door nog dit jaar een extra subsidietenderronde
van 1 GW voor windenergie op zee open te stellen, bovenop de reeds geplande 1 GW.
Hierover heb ik de Kamer inmiddels geïnformeerd. De motie draagt hiermee bij aan de
opschaling van hernieuwbare energie, waarbij het coalitieakkoord inzet op 40GW windenergie
op zee.

Vraag 7 en 8

Welke mogelijkheden ziet u bovenop het coalitieakkoord om toch nog versneld te vergroenen
om zo weerbaarder te worden, de energierekeningen van mensen en bedrijven te doen
dalen en te vermijden dat de onvermijdelijk volgende olie- of gascrisis Nederland
nóg meer geld gaat kosten?

Welke investeringen in verduurzaming zouden er vervroegd kunnen worden in de tijd
om sneller te kunnen genieten van die voordelen van meer weerbaarheid en goedkopere
energierekeningen?

Antwoord 7 en 8

Hernieuwbare energie van eigen bodem realiseren heeft hoge prioriteit voor het kabinet.
Het coalitieakkoord stelt een aantal ambitieuze doelstellingen om versneld te vergroenen
en weerbaarder te worden. Dit is een flinke opgave en vraagt volledige inspanning
van het kabinet om tijdig te realiseren, want er zijn ook maakbaarheidsuitdagingen
zoals netcongestie, die om maximale creativiteit en samenwerking vragen.

Specifiek kiest het kabinet ervoor om wind op zee te stimuleren via contracts for
difference en is budget gereserveerd om de SDE++ regeling de komende 6 jaar open te
stellen, waardoor initiatiefnemers worden ondersteund om te verduurzamen. Dit betreft
zowel de productie van hernieuwbare energie alsook elektrificatie en CO2-reductie. Hiermee draagt het kabinet bij aan de vraagontwikkeling van elektriciteit.
Daarnaast voert het kabinet, zoals ook benoemd in het antwoord op vraag 6, de motie
om versneld de 1 GW wind op zee uit te rollen uit. Dit doet het kabinet door nog dit
jaar een extra subsidietenderronde van 1 GW voor windenergie op zee open te stellen,
bovenop de reeds geplande 1 GW.3

Vraag 9

Bent u op de hoogte van het Spoedplan voor minder aardgas van de Nederlandse Vereniging
Duurzame Energie (NVDE)?4

Antwoord 9

Ja, ik ben op de hoogte van het Spoedplan voor minder aardgas van de Nederlandse Vereniging
Duurzame Energie (NVDE).

Vraag 10, 11 en 12

Welke elementen uit dit plan kunnen volgens u versneld uitgevoerd worden?

Welke delen kunnen volgens u niet versneld uitgevoerd worden en waarom niet?

Indien bepaalde blokkades de uitvoering van die delen in de weg staan, wat zou er
nodig zijn om die blokkades op te heffen?

Antwoord 10, 11 en 12

Ik verwelkom alle ideeën van partijen uit de praktijk die bijdragen aan energiebesparing
en het versnellen van de transitie naar meer energie van eigen bodem. In dat kader
is er regelmatig contact tussen de NVDE en mijn ministerie.

Het spoedplan bevat interessante aanknopingspunten. Op andere punten roept het plan
vragen op. Beide zal ik binnenkort met de NVDE bespreken en betrek ik bij de actualisering
van het NPE.

Om te beginnen roept het spoedplan op om onverminderd in te zetten op het oplossen
van netcongestie en het verkorten van doorlooptijden van projecten. Beide zijn prioriteit
voor dit kabinet. Daarnaast noemt het plan een aantal maatregelen voor de verduurzaming
van woningen. Ook daar wil het kabinet verder op doorpakken, door het verplicht uitfaseren
van energielabels E, F en G bij huurwoningen en het normeren van slimme (hybride)
warmtepompen waar dit de beste oplossing is. Met een Nationaal Isolatie Offensief
wil het kabinet de ingezette lokale isolatieaanpakken versnellen en versterken. Ook
heeft het kabinet dit voorjaar extra middelen (77 miljoen) uitgetrokken voor warmtenetten.

De lopende publiekscampagne «zet ook de knop om» wordt voortgezet. Daarnaast loopt
momenteel het Interdepartementaal Beleidsonderzoek energietransitie van de woningvoorraad.
Dit zal rond de zomer een rapport opleveren, met daarin wat nodig is om de woningvoorraad
tijdig aardgasvrij te maken.

Verder gaat het spoedplan van de NVDE in op het voortvarend uitrollen van hernieuwbare
energie en het versnellen van elektrificatie van fossiele energievraag. Hier zet het
kabinet vol op in.

Ook onderschrijft het kabinet het belang van opschaling van groen gas, onder andere
via het programma groen gas.

In lijn met het coalitieakkoord gaat het kabinet door met de bestaande maatwerkafspraken
en richten nieuwe maatwerkafspraken zich op clusters of gebieden. Hiermee kan verdere
reductie in gasverbruik behaald worden.

Tot slot maken thermische isolatie en het beter inregelen van installaties onderdeel
uit van de energiebesparingsplicht.

Sommige maatregelen zijn echter niet voldoende gespecificeerd om concreet aan te geven
of ze wenselijk zijn en welke blokkades er potentieel nog zijn. Of ze zijn lastig
uitvoerbaar, zoals de energiebesparingsplicht als voorwaarde voor de subsidies. Zoals
aangegeven zal ik in gesprek gaan met de NVDE om hierover nader van gedachten te wisselen.

Vraag 13

Zou u deze vragen kunnen beantwoorden voor het commissiedebat Hernieuwbare energie
van 1 april a.s.?

Antwoord 13

De vragen zijn beantwoord voor het commissiedebat Hernieuwbare energie, dat is verplaatst
naar 15 april 2026.