Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Wendel over het bericht dat Nederland de Britse methode om zwangere vrouwen te laten stoppen met roken test

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 13 april
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1131.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Stoppen met roken voor honderden euro’s aan shopbonnen:
Nederland test Britse succesmethode»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Vindt u het wenselijk dat zwangere vrouwen in Nederland cadeaubonnen krijgen zodat
ze gemotiveerd worden om te stoppen met roken?

Antwoord 2

Roken is een hardnekkige verslaving. Veel zwangere vrouwen willen wel stoppen, maar
zonder hulp lukt het vaak niet. Elk kind verdient een gezonde start van zijn leven,
roken veroorzaakt al voor de geboorte veel ernstige problemen waar kinderen niet voor
hebben gekozen. Een deel van de aanstaande moeders zoekt daarom zelf hulp in de vorm
van begeleiding door professionele coaches. In de pilot, die door onderzoekers zelf
is opgestart, wordt onderzocht of cadeaubonnen helpend kunnen zijn om zwangere vrouwen
te ondersteunen succesvol te stoppen met roken, met de intensieve begeleiding altijd
als basis. Ik wacht de uitkomsten van deze pilot af.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het de verantwoordelijkheid is van een zwangere vrouw om te
stoppen met roken?

Antwoord 3

Ja. Mensen blijven in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor hun keuzes. Het
zoeken van hulp om te stoppen met roken valt daar ook onder. De overheid heeft een
rol waar het gaat om de bescherming van kwetsbaren en eerlijke kansen op een goede
start voor ieder kind, zeker als het gaat om ongeboren kinderen. De overheid heeft
om die reden al sinds 2018 met het Nationaal Preventieakkoord afgesproken samen met
veel maatschappelijke partners zich ervoor in te zetten dat in 2040 geen zwangere
vrouwen meer roken.

Vraag 4

Deelt u de mening dat een gezond kind op de wereld zetten het allergrootste cadeau
is waarvoor vrouwen zouden moeten stoppen met roken?

Antwoord 4

Een gezond kind mogen krijgen is inderdaad een groot goed. Voor veel vrouwen die roken
is de zwangerschap gelukkig doorslaggevend om de stap naar een rookvrij leven te kunnen
zetten. Helaas rookt nog circa 6% van de vrouwen tijdens de zwangerschap. Het kindje
heeft daarin geen keuze terwijl die wel met alle gevolgen te maken krijgt.

Vraag 5

Wat vindt u ervan dat belastinggeld, dat onder andere is bedoeld om goede zorg te
leveren, wordt gebruikt om via cadeaubonnen zwangere vrouwen die roken te overtuigen
om te stoppen?

Antwoord 5

De meeste rokers willen stoppen, blijkt uit onderzoek.2 In Engeland is het werken met cadeaubonnen als aanvulling op de coachingprogramma’s
een standaard onderdeel geworden van de zorg voor zwangere vrouwen die willen stoppen
met roken, na een zorgvuldig onderzoekstraject. Daar is het aantoonbaar effectief
en bovendien kostenbesparend gebleken. Doordat roken tijdens de zwangerschap de kans
op doodgeboorte, extreme vroeggeboorte en meerdere ontwikkelingsstoornissen sterk
vergroot, veroorzaakt het leed en verdriet maar ook veel extra zorgkosten. De onderzoekers
van Rotterdam MC en Trimbos-instituut doen een pilot naar het effect van de aanpak
uit Engeland bij zwangere vrouwen in Nederland.3 Het gaat daarbij niet zozeer om zwangere vrouwen te overtuigen om te stoppen met
roken, maar om zwangere vrouwen die uit zichzelf willen stoppen een steun in de rug
te geven. De onderzoekers ontwerpen de cadeaubonnen ook niet als beloning, maar als
stok achter de deur tijdens het moeilijke proces van stoppen met roken. Het vooruitzicht
op een tastbare, directe consequentie, in dit geval de kans op een cadeaubon, helpt
om de lange termijn gezondheidswinst dichterbij en concreter te maken. Uit de eerste
resultaten blijkt volgens de onderzoekers dat het zwangere vrouwen twee tot drie keer
vaker lukt om te stoppen met roken als zij naast coaching ook cadeaubonnen krijgen.
Daarmee stellen zij dat deze methode hier ook uiteindelijk zorgkosten bespaart. Als
dat daadwerkelijk het geval is, kan het werken met cadeaubonnen onder specifieke voorwaarden
bijdragen aan goede zorg voor met name het ongeboren kind. Ik wacht de uitkomsten
van de pilot daarvoor af.