Schriftelijke vragen : Het kabinetsbesluit inzake AI-gigafabrieken

Vraag 1

Herinnert u zich dat u in het commissiedebat Digitale Infrastructuur en Economie d.d. 8 april
aangaf dat het ontbreken van middelen op de begroting de doorslaggevende reden was
om niet deel te nemen aan het Europese AI-gigafabriekeninitiatief?

Vraag 2

Klopt het dat in de beslisnota d.d. 23 maart bij de Kamerbrief «Positie van het kabinet
ten aanzien van deelname aan het Europese AI-gigafabriekeninitiatief» (Kamerstuk 26 643-1499) staat dat in de StafEZ van 10 maart 2026 is vastgesteld dat binnen de huidige begroting
geen ruimte bestaat voor de vereiste financiële verplichtingen?

Vraag 3

Klopt het dat eerst is geconcludeerd dat er geen geld beschikbaar was, en dat pas
daarna inhoudelijke argumenten, waaronder een verwijzing naar het rapport-Wennink,
zijn gebruikt om dit besluit te onderbouwen? Zo nee, kan de Staatssecretaris dan precies
uiteenzetten in welke volgorde de budgettaire en inhoudelijke afwegingen zijn gemaakt?

Vraag 4

Kan de Staatssecretaris alsnog de stukken openbaar maken die ten grondslag lagen aan
het overleg in de StafEZ van 10 maart 2026, conform het eerder gedane informatieverzoek
van de Kamer gedaan tijdens het commissiedebat Digitale infrastructuur en economie,
waaronder memo’s, notities, berekeningen, scenario’s en de stukken waarmee de Staatssecretaris
en de betrokken ambtenaren dat overleg zijn ingegaan? Indien volledige openbaarmaking
niet mogelijk is, is de Staatssecretaris dan bereid om ten aanzien van het deel waarvan
openbaring niet mogelijk is, deze stukken vertrouwelijk ter inzage te geven?

Vraag 5

Herinnert u zich dat u zich zowel in het debat, als in de Kamerbrief betreft de Positie
van het kabinet ten aanzien van deelname aan het Europese AI-gigafabriekeninitiatief,
beriep op het rapport-Wennink, en dat dat rapport volgens het kabinet geheel in lijn
zou zijn met het standpunt van het kabinet om AI-gigafabrieken volledig door de markt
te laten financieren?

Vraag 6

Deelt u de mening dat in het rapport-Wennink staat dat «Nieuwe initiatieven [...]
zijn (nog) niet volledig privaat te financieren door hoge opstartkosten en lange,
onzekere terugverdientermijnen.»?

Vraag 7

Deelt u de mening dat in het rapport-Wennink staat dat «Publieke financiering – en
cofinanciering door EU-instrumenten – kan een vliegwieleffect hebben.»?

Vraag 8

Deelt u de mening dat in het rapport-Wennink staat dat «Nederland heeft grootschalige
private én publieke investeringen nodig.»?

Vraag 9

Deelt u de mening dat u stelt te handelen in lijn met het rapport-Wennink, terwijl
datzelfde rapport expliciet aangeeft dat grootschalige digitale infrastructuur juist
níet volledig privaat te financieren is en publieke cofinanciering noodzakelijk is
om investeringen los te krijgen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Is hier niet gewoon sprake van het gebruiken van het rapport-Wennink als dekmantel
voor een besluit dat puur budgettair is genomen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 11

Deelt de Staatssecretaris de opvatting dat dit de indruk wekt van «cherry picking»?
Zo nee, waarom niet?

Vraag 12

Herinnert u zich dat u zich in het debat ook beriep op het Ecorys-rapport? Kan de
Staatssecretaris bevestigen dat Ecorys niet concludeert dat een AI-gigafabriek per
definitie niet rendabel of niet zinvol is, maar juist dat de meerwaarde afhangt van
ontwerp, gebruiksdoel en strategische inbedding? Waarom wordt dit rapport dan door
het kabinet wel gebruikt als argument om af te haken?

Vraag 13

Deelt de Staatssecretaris de opvatting dat ook in dit geval dit de indruk wekt van
cherry picking? Zo nee, waarom niet?

Vraag 14

Kan de Staatssecretaris bevestigen dat het kabinet ervan uitgaat dat Nederlandse partijen
later ook rekenkracht kunnen inkopen bij AI-gigafabrieken elders in Europa? Waarop
baseert het kabinet de aanname dat die capaciteit bij toenemende schaarste daadwerkelijk
beschikbaar blijft voor Nederlandse bedrijven, kennisinstellingen en overheden, in
plaats van dat Nederland achteraan aansluit in de rij?

Vraag 15

Kan de Staatssecretaris ingaan op de analyse van het The Hague Centre for Strategic
Studies dat toegang tot kritieke digitale infrastructuur in toenemende mate afhankelijk
is van geopolitieke verhoudingen en dat bij schaarste landen primair hun eigen belangen
zullen beschermen? Hoe rijmt de Staatssecretaris dit met de aanname dat Nederlandse
partijen bij toenemende vraag en schaarste probleemloos gebruik kunnen blijven maken
van rekenkracht in andere lidstaten of daarbuiten?

Vraag 16

Kan de Staatssecretaris bevestigen dat het kabinet kiest voor AI-gigafabrieken die
volledig door de markt worden gefinancierd? Hoe realistisch acht de Staatssecretaris
dat, gelet op het feit dat het rapport-Wennink juist wijst op achterblijvende private
investeringen?

Vraag 17

In de genoemde Kamerbrief schrijft het kabinet dat het kiest voor een ontwikkeling
van AI-infrastructuur die meegroeit met de marktvraag; hoe verhoudt zich dat tot de
constatering in de onderliggende analyses dat de ontwikkeling van AI-infrastructuur
juist sterk aanbodgedreven kan zijn, en dat investeringen in capaciteit zelf vraag,
innovatie en ecosysteemvorming aanjagen? Loopt Nederland door deze afwachtende houding
niet juist het risico achter te blijven omdat vraag pas ontstaat waar capaciteit al
aanwezig is?

Vraag 18

Is de Staatssecretaris, gelet op het feit dat de doorslaggevende overweging blijkens
de beslisnota budgettair was en rapporten waarachter het kabinet zich verschuilt het
kabinet lijken te tegenspreken, bereid het besluit alsnog te heroverwegen en de Kamer
een scenario te sturen waarin Nederland wél, al dan niet gefaseerd, kan aansluiten
bij het Europese AI-gigafabriekeninitiatief?

Vraag 19

Kunt u deze vragen in ieder geval voor het tweeminutendebat naar aanleiding van het
commissiedebat Digitale Infrastructuur en Economie, een voor een, beantwoorden?