Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Claassen over gezondheid en kankerrisico’s rond Chemelot

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 31 maart
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1433.

Vraag 1

Bent u bekend met het RIVM-rapport «Gezondheid en leefomgeving rond Chemelot» (19 december 2025), waarin wordt geconcludeerd dat er onvoldoende gezondheidsgegevens
beschikbaar zijn om vast te stellen of ziekten, waaronder kanker, rond Chemelot vaker
voorkomen dan elders in Nederland?

Antwoord 1

Ja

Vraag 2

Hoe verklaart u dat anno 2026 nog geen epidemiologisch gezondheidsonderzoek onder
omwonenden van Chemelot is uitgevoerd, terwijl het Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu (RIVM) aangeeft dat bestaande gegevens onvoldoende zijn om mogelijke gezondheidseffecten
van het chemiecluster te beoordelen?

Antwoord 2

GGD Zuid-Limburg voert in opdracht van de gemeenten een vierjaarlijkse GGD Gezondheidsmonitor
Volwassenen en Ouderen uit die een beeld geeft van de gezondheid in Zuid-Limburg,
waaronder ook in de gemeenten rond Chemelot. De GGD doet dit onderzoek voor gemeenten.
Gemeenten hebben, buiten deze monitor, niet om aanvullend onderzoek gevraagd en tot
op heden heeft de GGD geen aanleiding gezien zelf dergelijk aanvullend onderzoek uit
te voeren. Het RIVM geeft aan dat aanvullend onderzoek op hun verkenning vooral zinvol
is als op basis van de analyse van de blootstelling aan stoffen gezondheidsrisico’s
te verwachten zijn, als uit ander onderzoek blijkt dat er (mogelijk) milieugerelateerde
gezondheidseffecten zijn en/of als er geen (betrouwbaar) beeld is over blootstelling
en/of gezondheid. Dat lijkt alleen voor geluidbelasting van toepassing. De luchtkwaliteit
komt weliswaar als aandachtspunt voor de gezondheid naar voren, maar de gezondheidsrisico’s
vanuit luchtkwaliteit komen voor een belangrijk deel door fijnstof en stikstofoxiden.
Deze luchtvervuiling is voor een groot deel afkomstig van andere bronnen, waarbij
de totale waarden in de gebieden rond het chemiecluster niet opvallend hoog zijn en
de opgetelde bijdrage van de belangrijkste zeer zorgwekkende stoffen op een concentratie
rond het niveau van het maximaal toelaatbaar risiconiveau wordt geschat. De verantwoordelijke
voor de vergunningverlening (provincie Limburg) heeft provinciale staten op 19 december
2025 een reactie gestuurd op het onderzoek van het RIVM met het beleid dat in de regio
wordt gevoerd. Het is aan provinciale staten om daarop te reageren.

Vraag 3

Klopt het dat blootstelling van omwonenden aan chemische stoffen rond Chemelot momenteel
niet rechtstreeks via biomonitoring (bijvoorbeeld bloed- of urinemonsters) wordt gemeten,
maar hoofdzakelijk wordt geschat via milieumetingen en modellen? Zo ja, acht u dit
voldoende voor gezondheidsbescherming?

Antwoord 3

Het kabinet heeft hierover contact gehad met de provincie Limburg, die verantwoordelijk
is voor de vergunningverlening aan Chemelot, en met GGD Zuid-Limburg. Het klopt dat
geen onderzoeken zijn uitgevoerd met behulp van biomonitoring. Met behulp van biomonitoring
kan worden vastgesteld of bepaalde gevaarlijke stoffen aanwezig zijn in het bloed
of andere lichaamsstoffen van omwonenden, maar daarmee kan niet aangetoond worden
hoeveel van die stoffen afkomstig is van Chemelot. Om te kunnen adviseren over maatregelen
die Chemelot kan nemen, is het belangrijker om naar de uitstoot van Chemelot te kijken
en die waar nodig terug te dringen.

De Gezondheidsraad heeft in 2023 geadviseerd een structureel landelijk meetprogramma
op te zetten voor de blootstelling aan chemische stoffen met behulp van biomonitoring.
Het kabinet heeft het RIVM gevraagd in beeld te brengen hoe zo’n meetprogramma eruit
zou kunnen zien en hoeveel dat zou kosten. Het kabinet heeft toegezegd voor de zomer
van 2026 daar een besluit over te nemen en dat aan de Tweede Kamer te sturen.

Vraag 4

Bent u bereid te laten onderzoeken in hoeverre mogelijke verhoogde ziekte- en zorgkosten
in de Chemelot-regio samenhangen met industriële blootstelling en leefomgevingsfactoren,
en wat de sociaaleconomische gevolgen zijn voor bewoners, zorgstelsel en regionale
gezondheidsverschillen?

Antwoord 4

Het Ministerie van IenW heeft in 2024 aan de Kamer toegezegd te onderzoeken hoe zorgkosten
voor inwoners nabij industrie kunnen worden gerelateerd aan industrie. Dit gaat om
een algemeen onderzoek, dus niet specifiek toegespitst op Chemelot. Uit een gegeven
opdracht aan een extern onderzoekbureau bleek afgelopen jaar dat het een complex onderzoek
is. Daarom heeft het Ministerie van IenW de vraag nu aan het RIVM gesteld. RIVM voert
dit onderzoek uit als onderdeel van de opdracht om tot een handreiking te komen voor
het bepalen van de gezondheidsrisico’s als gevolg van industriële activiteiten. RIVM
maakt hiervoor inzichtelijk welke informatie op dit vlak er al ligt (bijvoorbeeld
handleidingen die de GGD’en gebruiken), samen met de leerpunten uit de onderzoeken
die afgelopen jaren zijn gedaan. Waar nodig vult het RIVM dit aan om kennislacunes
te dichten. Eén van die onderdelen betreft zorgkosten. Naar verwachting levert het
RIVM na de zomer het eerste deel van deze studie op (inzicht in bestaand materiaal
met lessen uit uitgevoerd onderzoek). De overige onderdelen, waaronder het onderdeel
over zorgkosten, volgen daarna. Bij dit onderdeel zal het RIVM starten met een verkenning
van de mogelijkheden én onmogelijkheden van het ontwikkelen van een methode om de
zorgkosten veroorzaakt door industrie inzichtelijk te maken, waarbij experts aangeven
dat het zinvol kan zijn te kijken naar specifieke kosten of naar specifieke aandoeningen.

Vraag 5

Kunt u inzicht geven in hoeveel inwoners uit de Chemelot-regio zorg ontvangen voor
aanhoudende lichamelijke klachten (SOLK/ALK), voor chronische en respiratoire aandoeningen
en voor kanker, en of deze ziekte- en zorgpatronen afwijken van landelijke gemiddelden?

Antwoord 5

Het kabinet heeft geen specifieke rapportages of overzichten op dat schaalniveau («Chemelot-regio»).
In opdracht van het kabinet worden echter wel veel gegevens op het schaalniveau van
GGD-regio’s en gemeenten beschikbaar gesteld. De informatie is vindbaar in de Atlas
VZinfo waarin regionale verschillen rondom zorg en ziekten in beeld worden gebracht
op meer dan 500 kaarten, waaronder kaarten over chronische en respiratoire aandoeningen,
kanker en de ervaren gezondheid.1 Daarnaast beheert het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) de Nederlandse Kanker
Atlas, waar op driecijferig postcodeniveau gegevens worden weergeven van kankerdiagnoses.2

Vraag 6

Kunt u aangeven welke concrete gezondheidskundige onderzoeken en maatregelen het kabinet
voor 2030 rond Chemelot zal uitvoeren om eventuele verhoogde gezondheids- en kankerrisico’s
voor omwonenden aantoonbaar vast te stellen en te verminderen? Kunt u daarbij toezeggen
dat een biomonitoringsprogramma onder omwonenden wordt opgezet, inclusief periodiek
bloed- en urinemonsteronderzoek naar blootstelling aan relevante (zeer zorgwekkende)
chemische stoffen?

Antwoord 6

De verantwoordelijke voor de vergunningverlening (provincie Limburg) heeft op 19 december
2025 een reactie op het RIVM-rapport gestuurd aan provinciale staten met het beleid
dat in de regio wordt gevoerd. Het is aan provinciale staten daarop te reageren.

Zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven, heeft het Ministerie van IenW het
RIVM gevraagd om te onderzoeken hoe zorgkosten voor inwoners nabij industrie kunnen
worden gerelateerd aan industrie. Dit gaat om een algemeen onderzoek, dus niet specifiek
toegespitst op Chemelot. Daarnaast loopt de studie van het RIVM waarmee in beeld gebracht
wordt hoe een landelijk meetprogramma voor blootstelling aan chemische stoffen eruit
zou kunnen zien en hoeveel dat zou kosten. Het kabinet heeft toegezegd voor de zomer
van 2026 daar een besluit over te nemen en dat aan de Tweede Kamer te sturen. Dit
zou ook gaan om een algemeen meetprogramma, dus niet specifiek toegespitst op Chemelot.